Thời điểm này, tại các vùng chuyên canh sầu riêng như Chư Prông, Ia Hrung, Ia Grai, Ia Phí, Kon Gang, Chư Sê, Ia Le, Bờ Ngoong..., nhiều nhà vườn mới bắt đầu thu hoạch rải rác, chậm hơn so với năm trước. Không còn cảnh thương lái tấp nập đến đặt cọc từ sớm, nhiều chủ vườn vẫn đang chờ tín hiệu thị trường.
Theo người dân, nắng nóng kéo dài, sương muối xuất hiện đúng thời điểm cây xổ nhụy. Sau đó là những đợt mưa trái mùa trong giai đoạn nuôi quả khiến tỷ lệ đậu quả thấp, nhiều quả rụng non, phát triển không đồng đều, xuất hiện tình trạng quả nhỏ, méo, khó đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.
Tại xã Chư Prông, nhiều diện tích sầu riêng trồng xen cà phê đang bước vào giai đoạn chăm sóc quả già và khoảng một tháng nữa mới thu hoạch rộ. Dù vậy, người trồng đều dự báo sản lượng năm nay sẽ giảm, trong khi chi phí phân bón, nhân công ngày càng tăng.
Ông Ngô Văn Lê (thôn Hoàng Yên, xã Chư Prông) cho biết, gia đình có 300 cây sầu riêng Monthong trồng xen cà phê, năm nay là vụ thu hoạch thứ ba. Năm ngoái, vườn đạt hơn 10 tấn quả nhưng mưa kéo dài cuối vụ đã ảnh hưởng đến chất lượng.
“Năm nay thời tiết còn khó lường hơn. Nắng nóng kéo dài, lúc cây xổ nhụy gặp sương muối, đến giai đoạn nuôi quả lại xuất hiện mưa lớn trái mùa khiến quả non rụng nhiều, thêm bệnh nấm và mọt đục cành gây hại. Năm nay, mỗi cây nhiều nhất chỉ khoảng 30 quả” - ông Lê chia sẻ.
Theo ông Lê, thời điểm này năm ngoái thương lái đã đến đặt cọc thu mua, còn hiện nay lượng người đến khảo sát vườn vẫn rất ít. Không chỉ gia đình ông mà nhiều hộ trồng sầu riêng xen cà phê trong vùng cũng gặp tình trạng năng suất giảm, chất lượng quả không đạt như kỳ vọng.
Theo thống kê sơ bộ của Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến cuối năm 2025, Gia Lai hiện có khoảng 9.200 ha sầu riêng. Trong đó, diện tích thu hoạch có hơn 3.298 ha, phân bố chủ yếu tại các xã phía Tây của tỉnh, sản lượng ước đạt khoảng 57.725 tấn.
Bên cạnh áp lực về năng suất, người trồng sầu riêng còn đối mặt với nỗi lo đầu ra khi nhiều lô hàng khó đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu do chất lượng quả không đồng đều. Nếu chỉ tiêu thụ nội địa, giá bán sẽ thấp hơn đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất sau một năm đầu tư chăm sóc.
Ông Hoàng Việt Thắng (thôn Ia Sik, xã Ia Phí) rầu rĩ nói: “Năm nay vườn có quả nhỏ, méo nên chủ yếu tiêu thụ trong nước. Nếu thời gian tới tiếp tục xuất hiện những đợt mưa kéo dài như năm ngoái thì chất lượng sầu riêng sẽ còn bị ảnh hưởng nhiều hơn. Tôi chỉ mong giá bán ổn định để bù đắp phần nào chi phí đầu tư”.
Chung tâm trạng, ông Lê Danh Lăng (thôn Hoàng Yên, xã Chư Prông) bày tỏ: Nhiều năm gắn bó với cây sầu riêng nhưng đây là một trong những vụ sản xuất khiến tôi gặp nhiều áp lực nhất. Dù gia đình chủ động chăm sóc, đầu tư đầy đủ các khâu kỹ thuật, song những biến động của thời tiết đã ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình sinh trưởng của cây, nên rất khó để kỳ vọng một mùa màng bội thu.
Theo ngành nông nghiệp và người dân, sầu riêng vẫn là cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao nhưng cũng rất nhạy cảm với thời tiết. Chỉ một vài đợt mưa nắng bất thường trong các giai đoạn quan trọng cũng có thể ảnh hưởng lớn đến năng suất, chất lượng quả.
Ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ- Nông nghiệp Nghĩa Hòa (xã Chư Păh) chia sẻ: “Điều người dân hy vọng nhất hiện nay là thời tiết thuận lợi trong giai đoạn thu hoạch và giá bán ổn định để có thể bù đắp phần nào công sức đầu tư và thiệt hại do năng suất giảm”.
