Chủ động giám sát từ cơ sở
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai, tình hình dịch bệnh động vật trên cả nước thời gian qua tiếp tục diễn biến phức tạp. Đáng chú ý, đầu tháng 4-2026, Trung Quốc công bố các ổ dịch lở mồm long móng do vi rút chủng SAT1 gây ra.
Đây là chủng vi rút trước đây chủ yếu lưu hành tại châu Phi, nhưng đã xuất hiện tại Trung Đông và một số quốc gia Tây Á. Việt Nam chưa ghi nhận vi rút lở mồm long móng chủng SAT1, song nguy cơ xâm nhập được đánh giá ở mức cao do hoạt động mua bán, vận chuyển động vật và sản phẩm động vật qua biên giới.
Trong khi đó, các loại vắc xin lở mồm long móng đang được sử dụng hiện nay chủ yếu phòng các type O, A và Asia1, chưa có khả năng bảo hộ đối với chủng SAT1.
Sau hợp nhất, Gia Lai là một trong những địa phương có tổng đàn gia súc lớn của cả nước, với khoảng 789.164 con trâu, bò và hơn 1,72 triệu con heo. Những năm gần đây, tỉnh thu hút nhiều dự án chăn nuôi trang trại quy mô lớn, từng bước hình thành chuỗi khép kín từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ.
Tuy nhiên, địa bàn tỉnh rộng, có nhiều tuyến quốc lộ đi qua và một số xã tiếp giáp Campuchia, khiến nguy cơ mầm bệnh xâm nhập qua hoạt động vận chuyển, buôn bán gia súc trái phép luôn hiện hữu.
Trước tình hình này, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đề nghị các sở, ngành, lực lượng chức năng và UBND các xã, phường triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch; tăng cường giám sát tại khu vực biên giới, cơ sở chăn nuôi, điểm tập kết, chợ và cơ sở giết mổ.
Tại xã biên giới Ia Mơ, công tác phòng, chống dịch bệnh trên đàn gia súc được chính quyền địa phương triển khai thường xuyên. Bên cạnh tuyên truyền người dân xây dựng chuồng trại cao ráo, vệ sinh, tiêu độc khử trùng định kỳ, xã còn tăng cường phối hợp tuần tra, kiểm soát hoạt động vận chuyển gia súc qua địa bàn.
Ông Nguyễn Tuấn Anh - Phó Chủ tịch UBND xã Ia Mơ - cho biết địa phương tuyên truyền trực tiếp tại các thôn, làng và qua các nền tảng Zalo, Facebook, hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp chăn nuôi an toàn, theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi và khai báo khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Thực hiện chỉ đạo về ứng phó nguy cơ vi rút SAT1 xâm nhập, UBND xã phối hợp với các đồn Biên phòng, lực lượng Công an và Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 710 tăng cường tuần tra, kiểm soát đường biên, đường mòn, lối mở; ngăn chặn việc mua bán, vận chuyển động vật không rõ nguồn gốc vào địa bàn.
Địa phương cũng phối hợp với Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Chư Prông tổ chức tiêm phòng các loại vắc xin cho đàn vật nuôi, góp phần hạn chế nguy cơ dịch bệnh phát sinh và lây lan.
Tạo “lá chắn” bảo vệ đàn gia súc
Theo cơ quan chuyên môn, dù vi rút lở mồm long móng chủng SAT1 chưa xuất hiện tại Việt Nam, nhưng nguy cơ xâm nhiễm vẫn rất lớn. Nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời, dịch bệnh có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho người chăn nuôi và các doanh nghiệp sản xuất.
Một trong những giải pháp trọng tâm được Gia Lai triển khai là kiểm soát chặt việc vận chuyển, thu gom, mua bán và giết mổ gia súc; đồng thời đẩy nhanh tiến độ tiêm phòng nhằm tạo miễn dịch cho đàn vật nuôi đối với các chủng vi rút đang lưu hành.
Theo ông Phan Văn Hiếu, viên chức quản lý Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Mang Yang, khu vực phía Tây Gia Lai đang bước vào mùa mưa, thời điểm sức đề kháng của đàn vật nuôi suy giảm, nguy cơ phát sinh bệnh lở mồm long móng tăng cao.
Sau khi tiếp nhận vắc xin, cán bộ thú y của Trung tâm phối hợp với UBND xã Mang Yang khẩn trương tổ chức tiêm phòng cho đàn trâu, bò trên địa bàn xã và các xã lân cận như Lơ Pang, Kon Chiêng, Hra. Đây là giải pháp cần thiết để bảo vệ đàn vật nuôi trước nguy cơ dịch bệnh, đồng thời hạn chế thiệt hại cho người chăn nuôi.
Theo ông Đoàn Ngọc Có - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở đã yêu cầu các địa phương tiếp tục thực hiện nghiêm kế hoạch phòng, chống dịch bệnh động vật năm 2026; chủ động giám sát, ngăn chặn nguy cơ vi rút lở mồm long móng chủng SAT1 và type A xâm nhập.
Trong đó, yêu cầu các địa phương đẩy nhanh tiến độ tiêm phòng vắc xin đợt 1-2026; tăng cường kiểm tra tại các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, khu vực có mật độ chăn nuôi cao và những địa bàn có nguy cơ phát sinh dịch bệnh.
Cơ quan chuyên môn cũng hướng dẫn người dân thường xuyên theo dõi đàn vật nuôi. Khi phát hiện gia súc có biểu hiện bất thường hoặc nghi mắc bệnh, người chăn nuôi phải báo ngay cho chính quyền, thú y cơ sở để lấy mẫu xét nghiệm và xử lý kịp thời.
Các trường hợp che giấu dịch bệnh, không khai báo, giết mổ động vật mắc bệnh hoặc vứt xác động vật ra môi trường làm lây lan dịch sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.
Cùng với đó, lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra hoạt động vận chuyển, mua bán, thu gom, giết mổ gia súc, gia cầm và sản phẩm động vật; tập trung tại các tuyến giao thông trọng điểm, chợ, điểm tập kết và cơ sở giết mổ.
Đối với các xã biên giới, chính quyền địa phương phối hợp với lực lượng Biên phòng và Công an tổ chức tuần tra, chốt chặn tại các đường mòn, lối mở; vận động người dân ký cam kết không tiếp tay cho hoạt động vận chuyển gia súc, gia cầm trái phép từ nước ngoài vào địa bàn.
Ngành chuyên môn khuyến cáo các cơ sở, hộ chăn nuôi thực hiện nghiêm biện pháp an toàn sinh học, thường xuyên vệ sinh, tiêu độc khử trùng chuồng trại; không nhập đàn, tái đàn khi chưa bảo đảm điều kiện an toàn sinh học; an toàn trong chăn nuôi; hạn chế người và phương tiện ra vào khu vực chăn nuôi.
Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh tiếp tục theo dõi sát tình hình dịch bệnh lở mồm long móng trong nước và khu vực; tổ chức lấy mẫu giám sát tại các vùng nguy cơ cao, kiểm soát chặt động vật và sản phẩm động vật đưa vào địa bàn tỉnh.
Đến nay, khu vực phía Tây Gia Lai đã tiêm được khoảng 20.525 liều vắc xin lở mồm long móng. Việc chủ động giám sát, tiêm phòng, kiểm soát vận chuyển và nâng cao ý thức chăn nuôi an toàn sinh học được kỳ vọng sẽ tạo “lá chắn” vững chắc, bảo vệ đàn gia súc và sinh kế của người dân.
