Đây được xem là hướng đi nhằm khắc phục tình trạng mỗi địa phương xây dựng một thương hiệu riêng với quy mô nhỏ, thiếu sức cạnh tranh.
Tại buổi làm việc với lãnh đạo UBND 5 xã: Hoài Ân, Ân Tường, Kim Sơn, Vạn Đức và Ân Hảo về tình hình phát triển KT-XH và công tác quy hoạch vào ngày 27-6-2026, dẫn chứng từ việc 5 xã cùng trồng bưởi nhưng mỗi nơi xây dựng một thương hiệu riêng chỉ trên vài chục héc ta, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn cho rằng cần sớm thay đổi tư duy phát triển thương hiệu.
Theo đó, ngành nông nghiệp và các địa phương cần chuyển từ tư duy phát triển thương hiệu theo địa giới hành chính sang tích tụ đất đai, thống nhất quy trình sản xuất và xây dựng thương hiệu chung đủ quy mô để nâng cao sức cạnh tranh, thu hút DN và hướng đến xuất khẩu.
Xây dựng thương hiệu gắn với vùng nguyên liệu
Ông Cao Thanh Thương - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường - cho biết: Sở sẽ tham mưu triển khai thống nhất quản lý và phát triển thương hiệu nông sản trên phạm vi toàn tỉnh, khắc phục tình trạng mỗi xã phát triển một thương hiệu riêng, quy mô nhỏ và thiếu liên kết.
Theo đó, toàn bộ sản phẩm, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý và vùng nguyên liệu sẽ được rà soát để xây dựng định hướng phát triển thương hiệu theo nhóm sản phẩm chủ lực và từng vùng sinh thái, gắn với tiêu chuẩn chất lượng, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và truy xuất nguồn gốc.
Các địa phương, HTX và DN đáp ứng tiêu chí sẽ cùng sử dụng, phát triển thương hiệu chung, đồng thời vẫn giữ được nhận diện nguồn gốc sản phẩm thông qua chỉ dẫn địa lý hoặc nhãn hiệu tập thể.
Việc lựa chọn ngành hàng xây dựng vùng liên kết quy mô lớn dựa trên lợi thế so sánh, điều kiện sinh thái, nhu cầu thị trường và định hướng phát triển trồng trọt của tỉnh.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có 226 chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm trên diện tích hơn 253.103 ha với sự tham gia của 101 HTX, 72 tổ hợp tác, 47 nông hội, 1 tổ hội và 77 DN.
Các chuỗi tập trung ở những ngành hàng chủ lực: Cao su (78.130 ha), mía (48.850 ha), cà phê (45.530 ha), mì (35.270 ha), điều (19.640 ha), chuối (4.560 ha), chanh dây (4.550 ha), sầu riêng (4.190 ha), hồ tiêu (2.610 ha), góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, ổn định đầu ra và phát triển chuỗi giá trị nông sản bền vững.
Theo Quyết định số 1877/QĐ-UBND ngày 28-4-2026 của UBND tỉnh ban hành Kế hoạch phát triển trồng trọt giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035 trên địa bàn tỉnh, trước mắt ưu tiên 3 ngành hàng trọng điểm gồm cà phê, sầu riêng và chanh dây - những ngành hàng đã hình thành vùng nguyên liệu tập trung, có DN liên kết và thị trường xuất khẩu tương đối ổn định.
Đồng thời, tỉnh tiếp tục củng cố, mở rộng chuỗi liên kết sản xuất hồ tiêu, điều, cao su, mía, mì, chuối khi đủ điều kiện.
Các vùng được lựa chọn phải đáp ứng các tiêu chí về diện tích sản xuất tập trung, có DN hoặc HTX tham gia chuỗi giá trị, đủ điều kiện áp dụng đồng bộ tiêu chuẩn chất lượng, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và có thị trường tiêu thụ ổn định, nhất là xuất khẩu.
Tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị
Là xã trung tâm của khu vực huyện Hoài Ân trước đây, xã Hoài Ân được giao vai trò hạt nhân trong chuỗi giá trị nông nghiệp. Ông Huỳnh Văn Duy, Phó Chủ tịch UBND xã Hoài Ân, cho hay, sau sáp nhập, xã có 26 sản phẩm OCOP 3 sao của 11 chủ thể cùng 8 nhãn hiệu tập thể sử dụng chung như trà Gò Loi, bưởi Hoài Ân, heo Hoài Ân, gạo hữu cơ Hoài Ân.
Khu vực này được định hướng theo mô hình “1 trung tâm, 5 vùng chuyên ngành, 1 chuỗi giá trị liên kết”, xã Hoài Ân giữ vai trò trung tâm điều hành, chế biến và thương mại nông nghiệp toàn khu vực với kế hoạch đầu tư kho lạnh, khu sơ chế đóng gói và trung tâm logistics kết nối QL 1, Cảng Quy Nhơn.
Các xã còn lại được phân công phát triển theo thế mạnh riêng nhưng cùng tham gia một chuỗi giá trị chung. Xã Vạn Đức tập trung phát triển lúa chất lượng cao, nông nghiệp giảm phát thải; xã Ân Hảo phát triển trồng dừa, dâu tằm gắn với chế biến; xã Ân Tường phát triển chăn nuôi gà đồi và trồng cây ăn quả; xã Kim Sơn hướng đến nông nghiệp hữu cơ phục vụ xuất khẩu.
Ông Võ Duy Tín - Chủ tịch UBND xã Ân Hảo đánh giá đây là hướng đi cần thiết, phù hợp xu thế phát triển nông nghiệp hiện nay. Khi nông dân liên kết thông qua tổ hợp tác, HTX, chi phí sản xuất sẽ giảm nhờ mua vật tư với giá sỉ, thuận lợi áp dụng cơ giới hóa, tưới tự động và chia sẻ chi phí chứng nhận VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ cũng như cấp mã số vùng trồng.
Khi sản lượng đủ lớn, vùng trồng sẽ dễ xây dựng chỉ dẫn địa lý hoặc nhãn hiệu tập thể, người dân được DN ký hợp đồng bao tiêu với giá bảo hiểm ngay từ đầu vụ, hạn chế tình trạng được mùa, mất giá.
Thực tế tại xã Chư A Thai cũng cho thấy yêu cầu phải mở rộng quy mô liên kết. Chủ tịch UBND xã Phạm Văn Lượng cho biết, sản phẩm gạo Phú Thiện hiện được HTX Nông nghiệp Chư A Thai tổ chức sản xuất trên khoảng 145 ha với hơn 300 hộ tham gia, song vẫn còn manh mún; sản lượng liên kết tiêu thụ mới đạt khoảng 70 - 80 tấn/vụ, chủ yếu qua thương lái nên giá trị gia tăng chưa cao.
Xã sẽ chuyển từ phát triển thương hiệu riêng sang tham gia xây dựng thương hiệu chung của vùng, đồng thời phối hợp với các xã lân cận để hình thành vùng nguyên liệu quy mô lớn hơn, thống nhất giống, thời vụ và quy trình sản xuất.
Với người nông dân, chủ trương này mở ra kỳ vọng về đầu ra ổn định hơn. Ông Đặng Văn Cấp (hộ trồng bưởi da xanh ở thôn Thạch Long, xã Hoài Ân) cho hay, nhiều năm qua, sản phẩm bưởi của địa phương có chất lượng tốt nhưng vẫn tiêu thụ chủ yếu qua thương lái, giá cả bấp bênh do mỗi nơi sử dụng một tên gọi khác nhau.
Nếu các vùng trồng cùng xây dựng một thương hiệu, áp dụng chung quy trình sản xuất và tiêu chuẩn chất lượng, sản lượng sẽ đủ lớn để DN ký hợp đồng bao tiêu lâu dài, người trồng cũng yên tâm hơn về đầu ra.
Theo ông Cao Thanh Thương, khi vùng nguyên liệu được tích tụ, quy trình canh tác được chuẩn hóa và một thương hiệu chung đủ mạnh được hình thành ở từng ngành hàng, người nông dân, HTX và DN trong tỉnh sẽ cùng đứng trong một chuỗi giá trị, thay vì mỗi nơi một mảnh nhỏ như trước đây.
