Song song với đó, nhiều địa phương, hợp tác xã đang chuyển từ tư duy sản xuất sang xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm OCOP và hình thành chuỗi liên kết tiêu thụ nhằm gia tăng giá trị, tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm gạo.
OCOP mở đường tiêu thụ sản phẩm
Xã Chư A Thai có diện tích canh tác lúa nước khá lớn với hơn 2.000 ha/năm. Nhiều năm qua, HTX Nông nghiệp Chư A Thai liên kết với DN cung ứng giống, vật tư đầu vào đạt chất lượng và hướng dẫn nông dân sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. HTX bao tiêu sản phẩm ổn định cho bà con với giá cao hơn giá thị trường 200 đồng/kg.
Ông Phạm Ngọc Nghĩa - Giám đốc HTX Nông nghiệp Chư A Thai - cho biết: Mỗi năm, HTX liên kết sản xuất từ 200 - 300 ha lúa, bao tiêu gần 200 tấn lúa. Bên cạnh hướng dẫn quy trình canh tác lúa an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP cho người dân, HTX đầu tư xây dựng sản phẩm đạt chứng nhận OCOP nhằm nâng cao giá trị.
Đến nay, HTX có 12 sản phẩm gạo đạt chuẩn OCOP, gồm 4 sản phẩm 4 sao (ST24, ST25, J02, Đài Thơm 8) và 8 sản phẩm 3 sao; mỗi năm cung ứng ra thị trường hơn 100 tấn gạo.
Tại xã Tuy Phước Bắc, HTX Nông nghiệp Phước Hưng liên kết với người dân sản xuất hơn 300 ha lúa giống và 100 ha lúa thương phẩm gồm BC15, ST25, Đài Thơm 8, DV108. Ngoài liên kết với DN tiêu thụ lúa giống, HTX còn đầu tư dây chuyền chế biến để bao tiêu lúa thương phẩm cho nông dân. Đặc biệt, HTX đã xây dựng chứng nhận OCOP cho 2 sản phẩm gạo ST25 và BC15. Đây là những loại gạo có hạt thon dài, cơm mềm, dẻo, vị ngọt.
Ông Trần Tăng Long - Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc HTX Nông nghiệp Phước Hưng - cho hay: Từ khi đạt chuẩn OCOP, sản phẩm gạo của HTX tiêu thụ thuận lợi hơn. Bình quân mỗi năm, HTX cung cấp hơn 400 tấn gạo cho các cơ quan, đơn vị, trường học và thị trường bán lẻ. HTX đang tiếp tục được UBND xã hỗ trợ xây dựng chứng nhận OCOP cho 2 sản phẩm còn lại nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ.
Hướng tới thương hiệu gạo đặc trưng của từng vùng
Từ hiệu quả bước đầu của các HTX, nhiều địa phương đang định hướng phát triển vùng sản xuất lúa chất lượng cao gắn với xây dựng thương hiệu gạo đặc trưng. Ông Nguyễn Văn Quyến - Trưởng Phòng Kinh tế xã Chư A Thai - cho biết: Địa phương sẽ tiếp tục hỗ trợ HTX Nông nghiệp Chư A Thai xây dựng thương hiệu cho các dòng gạo đặc trưng.
Đồng thời, quy hoạch vùng sản xuất lúa tập trung, đồng nhất về giống, thời vụ và quy trình canh tác; mở rộng diện tích lúa chất lượng cao, khuyến khích áp dụng quy trình sản xuất VietGAP, hữu cơ và phát triển chuỗi liên kết từ cung ứng vật tư, chế biến đến tiêu thụ, xây dựng sản phẩm OCOP.
Trong khi đó, xã Phú Thiện hiện có hơn 5.153 ha lúa nước, năng suất đạt 7,5 - 8 tấn/ha. Ông Nguyễn Minh Đăng - Phó Chủ tịch UBND xã - cho hay: Địa phương có nhiều giống lúa chất lượng cao như Nếp 97, Đài Thơm 8, Tám Thơm, OM4900, Q5, ST25..., tạo nền tảng để hình thành các vùng sản xuất lúa chất lượng cao gắn với xây dựng thương hiệu gạo.
Xã sẽ tăng cường hướng dẫn người dân áp dụng các quy trình sản xuất an toàn và xây dựng chuỗi liên kết giữa HTX, DN và nông dân; đồng thời kiến nghị các cấp hỗ trợ địa phương đăng ký nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc, cấp mã số vùng trồng, chứng nhận chất lượng và kết nối tiêu thụ.
Theo ông Kiều Văn Cang - Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường), hằng năm, toàn tỉnh gieo trồng khoảng 169.572 ha lúa nước. Bên cạnh hướng dẫn sản xuất đúng thời vụ, sử dụng giống mới, dự tính, dự báo và phòng trừ sinh vật gây hại, ngành nông nghiệp đẩy mạnh chuyển giao các quy trình canh tác tiên tiến nhằm tạo ra sản phẩm an toàn, chất lượng cao. Đây là nền tảng để xây dựng thương hiệu gạo đặc trưng. Đến nay, toàn tỉnh có 36 sản phẩm gạo đạt chứng nhận OCOP từ 3 - 4 sao.
“Thời gian tới, ngành trồng trọt tiếp tục phối hợp với các địa phương chuyển giao kỹ thuật, khuyến khích sử dụng giống lúa chất lượng cao, áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến như quản lý dịch hại tổng hợp, quản lý cây trồng tổng hợp, quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp, hệ thống canh tác lúa cải tiến… Đồng thời, xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ và xây dựng thêm sản phẩm OCOP nhằm nâng cao giá trị hạt gạo, tạo thuận lợi về đầu ra” - ông Cang nhấn mạnh.
Theo Sở Công Thương, quy mô tiêu thụ các sản phẩm gạo đặc trưng của tỉnh hiện vẫn còn khiêm tốn. Vì vậy, các HTX và nông dân cần lựa chọn giống chất lượng cao, thực hiện nghiêm quy trình sản xuất an toàn gắn với cấp mã số vùng trồng và tối ưu chi phí để nâng sức cạnh tranh.
Trên cơ sở đó, ngành Công Thương tỉnh sẽ phối hợp hỗ trợ xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm thông qua các chương trình kết nối cung - cầu, thương mại điện tử và kết nối với DN, hệ thống phân phối, siêu thị, cơ quan, đơn vị để mở rộng thị trường tiêu thụ.
