Quy định mới giúp rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, tạo thuận lợi cho nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nâng cao năng lực xuất khẩu nông sản.
Gỡ nút thắt thủ tục
Ông Cao Thanh Thương - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường - cho biết: Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP ngày 31-7-2026 có nhiều điểm mới so với Nghị định số 38/2026/NĐ-CP ngày 24-1-2026 quy định về nhập khẩu cây mang theo bầu đất và mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.
Điểm thay đổi quan trọng nhất là chuyển phương thức quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Theo đó, tổ chức, cá nhân tự kê khai và chịu trách nhiệm về thông tin đăng ký; cơ quan nhà nước tăng cường kiểm tra sau khi cấp mã số, chỉ thực hiện kiểm tra trước đối với các trường hợp xuất khẩu vào thị trường có yêu cầu riêng.
Một điểm mới đáng chú ý khác là thẩm quyền tiếp nhận, cấp, cấp lại, tạm dừng và thu hồi mã số được giao trực tiếp cho UBND cấp xã thay vì tập trung ở cấp tỉnh như trước.
Hồ sơ được đơn giản hóa, chỉ còn đơn đề nghị theo mẫu thống nhất trên toàn quốc và được nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. Thời gian giải quyết cũng được rút ngắn, tối đa 3 ngày làm việc đối với trường hợp không đăng ký xuất khẩu vào thị trường có yêu cầu và tối đa 10 ngày làm việc đối với trường hợp phải đáp ứng yêu cầu của nước nhập khẩu.
Quy định mới cũng tháo gỡ vướng mắc trong xác định vị trí vùng trồng. Trước đây, nhiều hộ dân ở vùng sâu, vùng xa gặp khó do chưa có mã định danh thửa đất. Còn hiện nay, người dân được tự kê khai diện tích, vị trí khi chưa có mã định danh, sau đó, UBND cấp xã sẽ hậu kiểm và xác nhận thực tế.
Các mã số đã được cấp trước khi Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP có hiệu lực (ngày 31-7-2026) vẫn giữ nguyên giá trị.
Đối với mã số phục vụ xuất khẩu vào các thị trường cần nước nhập khẩu phê duyệt, cấp xã tiếp nhận và xử lý hồ sơ, còn Sở Nông nghiệp và Môi trường giữ vai trò đầu mối phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường gửi danh sách để phía nước nhập khẩu xem xét.
Theo ông Thương, mô hình “tự khai, tự chịu trách nhiệm, hậu kiểm” vẫn tiềm ẩn nguy cơ khai báo sai về vị trí hoặc diện tích. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông, nâng cao tính minh bạch, từng bước chấm dứt tình trạng mua bán, mượn mã số trái phép.
Hiện Sở Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng kế hoạch cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói giai đoạn 2026-2030, dự kiến trình UBND tỉnh ban hành trong tháng 8-2026.
Chính quyền cơ sở chủ động vào cuộc
Xã Hra hiện có 11 mã số vùng trồng đối với cà phê, hồ tiêu, sầu riêng và chanh dây, tổng diện tích 167 ha. Ông Nguyễn Văn Chấn - Phó Chủ tịch UBND xã - cho biết, địa phương đã giao Phòng Kinh tế làm đầu mối phối hợp với Trung tâm Phục vụ hành chính công tiếp nhận, hướng dẫn người dân và HTX thực hiện thủ tục, đồng thời hỗ trợ số hóa hồ sơ.
Đây là nhiệm vụ mới nên xã rất cần được tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ và hỗ trợ chuyên môn trong giai đoạn đầu triển khai. Địa phương cũng xác định mở rộng mã số vùng trồng phải gắn với nâng cao chất lượng, không chạy theo số lượng.
Đến nay, toàn tỉnh có 451 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 13.420 ha; trong đó, 346 mã số vùng trồng xuất khẩu với hơn 11.660 ha đã được Tổng cục Hải quan Trung Quốc phê duyệt.
Bên cạnh đó, tỉnh có 53 mã số cơ sở đóng gói xuất khẩu với tổng công suất từ 2.670-2.885 tấn quả tươi/ngày.
Tại xã Ia Phí, với hơn 21.000 ha diện tích tự nhiên và điều kiện thuận lợi để phát triển các loại cây trồng có giá trị cao như cà phê, cao su, sầu riêng, chanh dây, dư địa mở rộng mã số vùng trồng còn rất lớn.
Ông Nguyễn Công Sơn - Chủ tịch UBND xã - nhận định, việc phân cấp tạo điều kiện để chính quyền cơ sở đồng hành cùng người dân ngay từ đầu, rút ngắn thời gian và giảm chi phí thực hiện thủ tục. “Chúng tôi xác định đây không chỉ là nhiệm vụ hành chính mà còn phục vụ người dân và doanh nghiệp” - ông Sơn nhấn mạnh.
Còn tại xã Hòa Hội hiện có 1 mã số vùng trồng dừa xuất khẩu với diện tích 45 ha, thu hút hơn 100 hộ dân tham gia.
Ông Đinh Thành Tiến - Chủ tịch UBND xã - cho biết, thời gian tới, địa phương sẽ đẩy mạnh tuyên truyền Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP; đồng thời, rà soát diện tích, số hộ tham gia vùng trồng dừa, hướng dẫn người dân kê khai đúng quy định, ghi chép đầy đủ nhật ký sản xuất nhằm duy trì ổn định mã số vùng trồng, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.
Theo ông Cao Thanh Thương, trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc, nông dân, HTX và doanh nghiệp cần chủ động cập nhật quy định mới, kê khai trung thực, chịu trách nhiệm về tính chính xác của hồ sơ và tuân thủ đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật.
Đây không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là điều kiện quan trọng để nâng cao giá trị nông sản, giữ vững thị trường xuất khẩu và xây dựng thương hiệu nông sản của tỉnh theo hướng bền vững.
