Liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị
Trong bối cảnh thị trường ngày càng yêu cầu cao về chất lượng và truy xuất nguồn gốc, các HTX đang giúp nông dân chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất theo tiêu chuẩn.
Tại xã Ia Phí, HTX Nông nghiệp Việt Tiến (thôn 1) đang liên kết với khoảng 470 hộ sản xuất 530 ha cà phê theo tiêu chuẩn 4C. Toàn bộ diện tích đã được cấp mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu. Tham gia chuỗi liên kết, nông dân được hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ vật tư và kết nối DN bao tiêu sản phẩm.
Ông Hoàng Việt Thắng - Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX - cho biết: “Việc xây dựng mã số vùng trồng giúp bà con tự tin hơn trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Các thành viên tham gia chuỗi liên kết được DN hỗ trợ thêm khoảng 300 đồng/kg cà phê nhân.
HTX cũng làm đầu mối kết nối với DN bao tiêu, hỗ trợ kỹ thuật và vật tư để người dân yên tâm sản xuất. Thời gian tới, HTX sẽ tiếp tục mở rộng vùng nguyên liệu, hướng đến VietGAP, phát triển sản phẩm OCOP và tăng tỷ lệ chế biến sâu để nâng cao giá trị hạt cà phê”.
Tương tự, HTX Sản xuất, thương mại, dịch vụ, du lịch nông nghiệp Ia Mơ Nông (xã Ia Ly) hỗ trợ nông dân sản xuất cà phê, sầu riêng theo tiêu chuẩn 4C, VietGAP; xây dựng mã số vùng trồng và kết nối tiêu thụ. Theo ông Lê Văn Thanh, Giám đốc HTX, sản xuất minh bạch, có truy xuất nguồn gốc và mã số vùng trồng là điều kiện để xuất khẩu bền vững.
Tại xã Ia Le, HTX Vinh Phát liên kết với Công ty TNHH Syngenta Việt Nam triển khai mô hình trồng bắp lấy giống trên khoảng 200 ha mỗi năm. DN cung cấp giống, hỗ trợ kỹ thuật, cho vay vốn không lãi và bao tiêu sản phẩm.
Ông Trương Viết Thảo - Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX Vinh Phát - cho hay: “Bà con được tập huấn kỹ thuật, kỹ sư theo sát quá trình sản xuất nên năng suất đạt bình quân 4-7 tấn/ha, sản phẩm được bao tiêu với giá 14.000-15.000 đồng/kg. Nhờ vậy, nhiều hộ có thu nhập ổn định”.
Theo ông Nguyễn Tấn Phát (thôn Phú Bình), trồng bắp lấy giống cho lợi nhuận khoảng 50-60 triệu đồng/ha/vụ. Đầu ra ổn định, được DN bao tiêu nên nông dân yên tâm đầu tư sản xuất.
Nâng giá trị bằng chế biến và xây dựng thương hiệu
Bên cạnh tổ chức sản xuất, nhiều HTX đầu tư chế biến, xây dựng thương hiệu và phát triển sản phẩm OCOP nhằm gia tăng giá trị nông sản.
Tại xã Chư A Thai, HTX Nông nghiệp Chư A Thai cung cấp dịch vụ sản xuất trên khoảng 210 ha lúa, trong đó có 100 ha lúa chất lượng cao. Từ nguồn nguyên liệu này, HTX phát triển 11 sản phẩm OCOP, gồm 6 sản phẩm 3 sao và 5 sản phẩm 4 sao.
Là vùng trọng điểm sản xuất lúa của tỉnh, xã Chư A Thai đang từng bước nâng tầm thương hiệu gạo Phú Thiện. Đồng hành cùng nông dân là HTX Nông nghiệp Chư A Thai với vai trò tổ chức sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.
Theo ông Phạm Ngọc Nghĩa - Giám đốc HTX, đơn vị hiện cung cấp dịch vụ sản xuất trên khoảng 210 ha lúa, trong đó có 100 ha lúa chất lượng cao; đồng thời phát triển 11 sản phẩm OCOP từ nguồn nguyên liệu này, gồm 6 sản phẩm 3 sao và 5 sản phẩm 4 sao.
Ngoài cung ứng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật theo quy trình thống nhất, HTX còn đầu tư chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm từ gạo và mở rộng tiêu thụ qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và hệ thống phân phối hiện đại. Theo Giám đốc HTX Phạm Ngọc Nghĩa, việc chế biến, đóng gói và xây dựng thương hiệu giúp nâng cao giá trị hạt gạo, hạn chế tình trạng “được mùa mất giá”.
Trong khi đó, HTX Nông nghiệp Kon Hà Nừng (xã Đak Rong) lựa chọn hướng chế biến sâu đối với hạt mắc ca. Thành lập năm 2023 với 21 thành viên, HTX liên kết hơn 50 ha mắc ca và xây dựng 2 sản phẩm OCOP là Mắc ca Ba-Zan và nhân mắc ca sấy mật ong.
Theo bà Trần Thị Thanh Tuyền - Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX, thay vì bán hạt tươi với giá 60.000-80.000 đồng/kg, HTX đầu tư sơ chế, sấy, đóng gói và xây dựng thương hiệu, nâng giá trị sản phẩm lên 180-200 nghìn đồng/kg. Năm 2025, HTX cung ứng hơn 30 tấn sản phẩm chế biến cho thị trường TP Hồ Chí Minh, Hà Nội và nhiều địa phương khác.
Thực tế cho thấy, tham gia HTX, nông dân không chỉ có đầu ra ổn định mà còn được tiếp cận quy trình sản xuất tiên tiến, nâng cao chất lượng sản phẩm và gia tăng giá trị thông qua chế biến, xây dựng thương hiệu. Từ đơn vị cung cấp dịch vụ sản xuất, các HTX đang từng bước khẳng định vai trò là cầu nối giữa nông dân, DN và thị trường.
