Đây không chỉ là bước đi cần thiết nhằm giảm phụ thuộc vào thương lái mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy phát triển chuỗi giá trị nông sản bền vững.
Tháo gỡ khó khăn đầu ra cho nông sản
Gia Lai có nhiều mặt hàng nông sản tươi như trái cây, rau, củ với sản lượng lớn. Tuy nhiên, đầu ra của nông sản vẫn chưa ổn định khi phần lớn sản phẩm được tiêu thụ thông qua thương lái, phụ thuộc vào nhu cầu thị trường từng thời điểm nên giá cả thường xuyên biến động.
Thời gian gần đây, một số địa phương đã phải kêu gọi hỗ trợ tiêu thụ dưa hấu, khoai lang do gặp khó khăn về đầu ra, cho thấy bài toán thị trường vẫn là thách thức lớn đối với ngành nông nghiệp của tỉnh.
Theo bà Hồ Thị Hoài Thu - Giám đốc điều hành Công ty CP Chế biến Xuất nhập khẩu Green Tropical (xã Chư Sê), việc thiếu kho lạnh, điểm tập kết và sơ chế tập trung khiến phần lớn nông sản phải bán ngay sau thu hoạch, làm giảm khả năng điều tiết nguồn cung và gia tăng giá trị sản phẩm.
Do đó, việc hình thành hệ thống chợ đầu mối nông sản có ý nghĩa quan trọng đối với địa phương có thế mạnh sản xuất nông nghiệp như Gia Lai, giúp giảm áp lực tiêu thụ vào thời điểm thu hoạch rộ.
“Thông qua mạng lưới này, nông sản của tỉnh có thêm cơ hội tham gia các hệ thống phân phối hiện đại, tạo động lực để doanh nghiệp (DN), HTX và người dân đầu tư sản xuất theo tiêu chuẩn, xây dựng thương hiệu nông sản địa phương” - bà Thu cho hay.
Thực tế hiện nay, DN phải tổ chức thu gom nguyên liệu từ nhiều đầu mối nhỏ lẻ, làm gia tăng chi phí vận chuyển và khó kiểm soát chất lượng. Việc tập hợp đủ sản lượng lớn để cung ứng cho hệ thống siêu thị hoặc phục vụ xuất khẩu cũng gặp không ít khó khăn.
Bà Trần Thị Tầm - Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ An Nhiên (xã Chư Krey) cho biết, mỗi ngày HTX cung ứng khoảng 2 tấn rau, củ, quả và thực phẩm chế biến ra thị trường.
Mới đây, HTX đã ký kết hợp tác với đơn vị phát triển chợ đầu mối để tiêu thụ sản phẩm. Đây là hướng đi được kỳ vọng tạo thêm kênh phân phối ổn định, giúp nông sản giảm phụ thuộc vào thương lái; đồng thời, nâng cao khả năng tiêu thụ, hạn chế tình trạng ùn ứ vào mùa thu hoạch và tạo động lực xây dựng chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ bền vững.
Hình thành hệ thống trung chuyển nông sản quy mô lớn
Với nguồn nông sản tươi và nông sản chế biến đa dạng, sản lượng lớn, Gia Lai được đánh giá có nhiều tiềm năng phát triển hệ thống chợ đầu mối nông sản. Đến nay, một số địa phương đã đề xuất vị trí đầu tư.
Trong đó, phường An Bình đề xuất khu đất khoảng 4 ha gần tuyến tránh QL 19; phường An Nhơn Bắc đề xuất khu đất khoảng 18,2 ha; phường An Nhơn Đông đề xuất khu đất khoảng 3,5 ha và có khả năng mở rộng lên 10-20 ha theo định hướng quy hoạch trong tương lai; xã Cửu An đề xuất khu đất khoảng 4,5 ha tiếp giáp tuyến vành đai phía Bắc (tuyến tránh An Khê); xã Tuy Phước đề xuất khu đất khoảng 3,65 ha có lợi thế kết nối QL 1, QL 19C và Cảng Quy Nhơn.
Đáng chú ý, xã KDang được quy hoạch chợ đầu mối nông sản và tổ hợp dân cư quy mô trên diện tích khoảng 161 ha, đồng thời còn khả năng mở rộng thêm khoảng 65 ha.
Sở Công Thương đã rà soát nhu cầu, đề xuất vị trí đầu tư tại các địa phương và cung cấp thông tin cho Công ty TNHH một thành viên Proton (TP. Hồ Chí Minh) - đơn vị chuyên đầu tư, quản lý và phát triển chợ đầu mối tại Việt Nam, khảo sát, nghiên cứu đầu tư xây dựng chợ đầu mối kinh doanh nông sản.
Ông Nguyễn Hồng Long - Tổng Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Proton - cho biết, thời gian qua đã có nhiều DN của tỉnh Gia Lai quan tâm tìm hiểu thị trường, kết nối tiêu thụ hàng hóa thông qua hệ thống chợ đầu mối.
Trước mắt, Proton sẽ làm việc với các ngành chức năng của tỉnh để đề xuất triển khai dự án tại vị trí phù hợp đã được công ty nghiên cứu, khảo sát. Nếu được đầu tư bài bản, chợ đầu mối không chỉ là nơi mua bán nông sản mà còn có thể trở thành trung tâm sơ chế, bảo quản và trung chuyển hàng hóa, góp phần giảm chi phí logistics, nâng cao giá trị nông sản địa phương.
Ông Nguyễn Đình Kha - Phó Giám đốc Sở Công Thương - nhận định, Gia Lai lâu nay mạnh về sản xuất nhưng còn hạn chế ở khâu thị trường và logistics. Nếu thiếu các điểm trung chuyển quy mô lớn, nông sản vẫn tiếp tục phụ thuộc vào thương lái và đối mặt với tình trạng “được mùa mất giá”.
“Khi có hệ thống trung chuyển quy mô lớn sẽ giúp nông sản Gia Lai có thêm cơ hội kết nối trực tiếp với các hệ thống phân phối, siêu thị, chợ đầu mối lớn trong nước và hướng tới xuất khẩu.
Đây là nền tảng để từng bước minh bạch nguồn gốc hàng hóa, xây dựng thương hiệu nông sản và thúc đẩy sản xuất theo hướng chuyên nghiệp, quy mô lớn hơn” - ông Kha nhấn mạnh.
Việc sớm hình thành hệ thống trung chuyển, phân phối nông sản quy mô lớn không chỉ giải quyết bài toán tiêu thụ trước mắt mà còn tạo nền tảng phát triển chuỗi cung ứng nông nghiệp hiện đại, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản Gia Lai.
