Trên cánh đồng An Phú (phường An Phú), người dân trồng nối vụ nhiều loại rau, củ, quả theo mùa tạo nguồn hàng cho các cơ sở thu mua, vận chuyển đến Quảng Ngãi, Đà Nẵng, Huế…tiêu thụ. Thế nhưng, phía sau những chuyến xe đầy ắp rau, củ, quả đi tiêu thụ, người trồng vẫn thấp thỏm chuyện lời, lỗ mỗi kỳ thu hoạch.
Ông Nguyễn Văn Đáng (ở tổ dân phố Phú Thọ) có 9 sào đất trồng rau, màu. Cuộc sống chủ yếu dựa vào ruộng vườn nên ông luân phiên cây trồng để duy trì nguồn thu. Từ tháng 6 âm lịch, khi mưa nhiều, gia đình chuyển sang trồng đậu cô ve, dưa leo, cà chua; đến mùa khô mới trồng lại các loại rau ăn lá. Vụ vừa qua, giá bán đậu que và dưa leo từ 12.000-15.000 đồng/kg, giúp gia đình có khoản thu trong thời điểm khó trồng rau xanh.
Tuy nhiên, theo ông Đáng, không phải kỳ thu hoạch rau nào cũng bán được giá cao. Giá rau thay đổi từng ngày, tùy loại và nhu cầu thị trường. Có thời điểm bán được 20.000 đồng/kg nhưng lúc xuống thấp chỉ còn 2.000-3.000 đồng/kg. Những đợt không có người mua, rau quá lứa, bà con đành cày bỏ trên đồng. Còn khi giá tăng, thương lái tìm đến tận vườn thì có lúc không còn sản phẩm để bán.
“Bình quân mỗi năm trồng khoảng 2 lứa rau, củ, quả, hộ làm giỏi thì được 3 lứa. Lứa rau, củ, quả được giá thì có lời, còn gặp thời điểm giá thấp thì lỗ vốn đầu tư và công chăm sóc. Giá bán khó đoán, tiền phân bón, vật tư, công lao động đều tăng. Sau mỗi vụ, khoản thu còn phải dành để mua giống, làm đất cho vụ tiếp theo nên người trồng rau mong nhất là thời tiết thuận lợi, giá ổn định để công sức bỏ ra được bù đắp"- ông Đáng chia sẻ.
Tại tổ dân phố 8, phường An Bình, nhà ông Nguyễn Minh Ngọc trồng luân phiên các loại rau, màu trên diện tích 1,2 ha để duy trì nguồn thu nhập. Mùa nào trồng cây ấy, ông vừa tính chuyện duy trì nguồn thu, vừa lựa thời tiết để hạn chế thiệt hại.
Theo ông Ngọc, phần lớn các hộ vẫn canh tác ngoài trời vì chi phí đầu tư nhà màng cao. Khi miền Trung mưa kéo dài, nguồn cung giảm, giá rau thường tăng. Tuy nhiên, nếu ruộng vườn của bà con cũng bị ảnh hưởng thì không có sản phẩm cung ứng. Việc điều chỉnh thời điểm xuống giống, lựa chọn cây trồng vì vậy vẫn dựa vào kinh nghiệm. Muốn yên tâm đầu tư, gắn bó lâu dài với nghề trồng rau thì cần có đầu ra ổn định.
Nhiều năm thu mua nông sản đưa đi tiêu thụ tại miền Trung, chị Nguyễn Thị Thúy Hồng (tổ dân phố Phú Thọ, phường An Phú) cũng chứng kiến những biến động của vùng rau. Chị Hồng cho biết nguồn hàng phụ thuộc lớn vào thời tiết và tiến độ xuống giống của người dân. Đợt mưa kéo dài hơn 2 tháng khiến nhiều diện tích phải bỏ trống. Khi trời nắng ráo, bà con mới làm đất trở lại, ưu tiên các loại rau ngắn ngày, khoảng một tháng có thể thu hoạch để sớm có tiền trang trải cuộc sống. Một số khu vực còn ngập nước, chưa thể gieo trồng.
“Hiện nguồn cung rau, màu chưa nhiều, phần lớn diện tích mới xuống giống. Do ảnh hưởng của mưa kéo dài, lượng rau, củ, quả cơ sở thu mua để cung cấp cho thị trường miền Trung cũng giảm”- chị Hồng chia sẻ.
Có lúc rau đến lứa gặp giá thấp, có lúc cơ sở thu mua lại thiếu hàng. Thực tế này đặt ra yêu cầu kết nối kế hoạch sản xuất với nhu cầu tiêu thụ, giúp người trồng chủ động hơn.
Theo bà Nguyễn Thị Châu- Chủ tịch UBND phường An Bình, diện tích gieo trồng rau, màu hằng năm của địa phương khoảng 5.000 ha. Lượng rau cung cấp cho các thị trường như Đà Nẵng, Huế… bình quân khoảng 100 tấn/ngày, cao điểm đạt 200-300 tấn/ngày.
Địa phương đang hỗ trợ các HTX phối hợp với người dân xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến thu hoạch, tiêu thụ, hướng đến cung cấp sản phẩm rau, củ, quả sạch. Đồng thời, phường đang kêu gọi đầu tư xây dựng chợ đầu mối nông sản vùng với kho đông lạnh, đóng gói…kết hợp với tuyến cao tốc và Cụm công nghiệp An Khê mở rộng phục vụ giao thương các loại rau màu là thế mạnh trong phát triển kinh tế của địa phương góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.
Từ thực tế vùng chuyên canh rau ở An Phú, An Bình cho đến các vùng chuyên canh rau khác trên địa bàn tỉnh cho thấy nhu cầu gắn sản xuất với thị trường ngày càng rõ. Những liên kết tiêu thụ cụ thể sẽ giúp nông dân bớt bị động trước giá cả, có thêm cơ sở đầu tư và gắn bó với nghề trồng rau.