Từ tiếng cồng chiêng, điệu xoang, nghề dệt thổ cẩm đến chế tác nhạc cụ truyền thống… địa phương đang từng bước phát triển du lịch gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, góp phần tạo sinh kế và thúc đẩy kinh tế - xã hội.
Giữ bản sắc văn hóa trong từng buôn làng
Dù đã gần 80 tuổi, nhưng mỗi dịp cuối tuần, nghệ nhân Ak (làng Chuet 2, phường An Phú) vẫn miệt mài truyền dạy cồng chiêng cho thanh thiếu niên trong làng.
Ông chia sẻ, trước đây trai gái ai cũng biết đánh chiêng, biểu diễn xoang; mỗi dịp lễ hội, cả buôn làng đều rộn ràng. Tuy nhiên, nhịp sống hiện đại khiến nhiều lễ hội truyền thống dần mai một, lớp trẻ ít có cơ hội tiếp cận không gian văn hóa cồng chiêng.
Từ thực tế đó, với sự quan tâm của chính quyền địa phương, ông đã tập hợp con cháu trong làng để truyền dạy, góp phần giữ gìn nét đẹp văn hóa Tây Nguyên.
Những buổi chiều cuối tuần, âm thanh cồng chiêng lại vang lên giữa buôn làng, thu hút nhiều thanh thiếu niên tham gia. Không chỉ dạy kỹ thuật đánh chiêng, nghệ nhân Ak còn truyền cho lớp trẻ ý thức trân trọng di sản của cha ông.
Theo ông, giữ được tiếng chiêng cũng chính là giữ linh hồn của buôn làng, bởi cồng chiêng gắn liền với đời sống tinh thần của người Jrai từ bao đời nay.
Nhờ sự nhiệt huyết của các nghệ nhân và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, trên địa bàn phường hiện còn lưu giữ 12 bộ cồng chiêng và thành lập được 6 câu lạc bộ, nhóm cồng chiêng, xoang với nhiều lứa tuổi.
Các đội cồng chiêng, kể cả đội thiếu nhi, đã trình diễn khá thành thục và tham gia biểu diễn tại nhiều sự kiện trong và ngoài tỉnh, góp phần quảng bá bản sắc văn hóa địa phương.
Tham gia tập luyện từ năm 9 tuổi, đến nay Hi (19 tuổi, làng Chuet 1) đã thuần thục các bài chiêng truyền thống như mừng chiến thắng, lúa mới, nhà rông mới, cúng giọt nước…
Hi chia sẻ: “Những lần đi biểu diễn trong và ngoài tỉnh, thấy mọi người thích tiếng chiêng, điệu xoang của dân tộc mình, tôi càng có động lực để tập luyện và hướng dẫn các em nhỏ cùng tham gia”.
Bên cạnh bảo tồn cồng chiêng, nghề dệt thổ cẩm, đan đát cũng được phường An Phú quan tâm gìn giữ và phát huy. Với tình yêu và mong muốn lưu truyền nghề truyền thống, nhiều nghệ nhân đã miệt mài truyền dạy cho các chị em trong làng.
Phường đã tập hợp nghệ nhân và người dân thành lập 12 câu lạc bộ, nhóm dệt thổ cẩm và 2 câu lạc bộ đan đát; đồng thời hỗ trợ trưng bày, quảng bá sản phẩm tại các hội chợ thương mại trong và ngoài tỉnh. Nhờ đó, sản phẩm thổ cẩm, đan đát từng bước tìm được đầu ra, góp phần tăng thu nhập cho người dân.
Trong khi đó, đam mê chế tác nhạc cụ truyền thống từ tre, nứa, hơn 15 năm qua, anh Ksor Quynh (làng Chuet 2) đã dành một góc nhà làm nơi sáng tạo.
Từ tháng 8-2025, anh xây dựng không gian văn hóa buôn làng mini, trưng bày các loại nhạc cụ truyền thống phục vụ du khách tham quan. Với anh Quynh, việc giới thiệu văn hóa Jrai không chỉ là niềm đam mê mà còn góp phần tạo điểm đến trải nghiệm cho du khách khi đến với địa phương.
Phát triển du lịch từ tài nguyên văn hóa
Phường An Phú hiện có 13 làng, hơn 30% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Jrai. Nhiều giá trị văn hóa đặc sắc vẫn được duy trì, trở thành nguồn tài nguyên quý giá để phát triển du lịch cộng đồng.
Theo Phó Chủ tịch UBND phường An Phú Nguyễn Xuân Hà, phường xác định bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống là nền tảng quan trọng để phát triển du lịch bền vững. Trên cơ sở đó, địa phương triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, vừa giữ gìn bản sắc, vừa tạo sinh kế cho người dân.
Phường tiến hành khảo sát các làng đồng bào dân tộc thiểu số nhằm đánh giá hiện trạng các giá trị văn hóa còn lưu giữ như nghề dệt thổ cẩm, đan đát, chế tác nhạc cụ, không gian cồng chiêng…
Từ đó, lựa chọn những làng có điều kiện thuận lợi để xây dựng điểm du lịch cộng đồng, đồng thời hỗ trợ nghệ nhân duy trì hoạt động truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ. Việc giữ gìn các nghề truyền thống không chỉ góp phần bảo tồn di sản mà còn tạo ra sản phẩm đặc trưng phục vụ du khách.
Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ du lịch cộng đồng, phường phối hợp với các cơ sở đào tạo mở các lớp tập huấn về kỹ năng làm du lịch, đón tiếp khách, thuyết minh, chế biến ẩm thực truyền thống và phát triển sản phẩm du lịch. Người dân nhờ đó được trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết để tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch, từng bước chuyên nghiệp hóa dịch vụ.
“Phường tiếp tục duy trì và phát triển các đội cồng chiêng, biểu diễn xoang, khuyến khích thanh thiếu niên tham gia tập luyện. Các đội cồng chiêng được tạo điều kiện tham gia biểu diễn tại các sự kiện văn hóa, lễ hội của tỉnh cũng như các địa phương trong cả nước.
Qua đó, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương đến du khách, thúc đẩy phát triển du lịch, nâng cao đời sống người dân và các nghệ nhân” - ông Hà cho hay.
