Không chỉ sở hữu vẻ đẹp nguyên sơ, xã Bàu Cạn còn lưu giữ nhiều dấu tích lịch sử đặc biệt, từ Chi bộ Đồn điền năm xưa đến nhà máy thủy điện gần 80 năm tuổi.
Sự giao thoa giữa thiên nhiên, lịch sử và đời sống người dân địa phương nơi đây đang mở ra một hướng đi mới, hình thành tuyến du lịch sinh thái - lịch sử giàu trải nghiệm, góp phần tạo động lực phát triển KT-XH cho địa phương sau sáp nhập.
Vẻ đẹp nguyên sơ níu chân du khách
Cách trung tâm Pleiku khoảng 30 km về phía Tây, thác Bàu Cạn hiện lên với vẻ đẹp dịu dàng, thanh thoát giữa núi rừng. Không ầm ào, dữ dội, dòng nước nơi đây mềm mại như dải lụa trắng vắt ngang sườn núi, đổ xuống tạo nên lớp sương mỏng bảng lảng.
Trong không gian tĩnh lặng của đại ngàn, tiếng nước chảy đều đặn như một bản nhạc nền tự nhiên, mang đến cảm giác thư thái, nhẹ nhõm cho bất cứ ai khi đặt chân đến.
Những năm gần đây, thác Bàu Cạn dần trở thành điểm dã ngoại quen thuộc của người dân địa phương và du khách, đặc biệt vào dịp cuối tuần. Chị Bùi Thị Lan (phường Pleiku) chia sẻ: “Tôi đã đến đây vài lần, lần nào cũng thấy rất thư giãn. Không khí mát mẻ, nước chảy nhẹ, rất phù hợp để cắm trại. Điều tôi thích nhất là cảnh đẹp nơi đây còn nguyên sơ”.
Không chỉ có thác, hành trình đến với Bàu Cạn cũng là một trải nghiệm đáng nhớ. Hai bên đường là những đồi chè xanh mướt trải dài rộng gần 400 ha, xen lẫn hàng muồng cao tỏa bóng. Vào mùa hoa nở, sắc vàng rực rỡ hòa cùng màu xanh non của cây chè tạo nên bức họa thiên nhiên sống động.
Không gian Bàu Cạn hiện lên như một bức tranh nhiều lớp - phía dưới là mặt hồ Ia Mua phẳng lặng, trong xanh; ở giữa là những đồi chè mướt mắt, điểm xuyết sắc vàng hoa muồng; phía xa là những trụ turbine điện gió vươn mình giữa bầu trời cao nguyên. Tất cả tạo nên một tổng thể vừa nguyên sơ, vừa hiện đại, hiếm nơi nào có được.
Anh Phạm Văn Hùng (xã Biển Hồ) cho biết: “Từ Pleiku xuống đây khá gần, đường đi ngày càng thuận tiện hơn. Nếu được đầu tư thêm về dịch vụ, tôi nghĩ nơi này sẽ thu hút đông khách, nhất là giới trẻ thích khám phá và chụp ảnh”.
Đặc biệt, vào thời điểm bình minh hoặc hoàng hôn, khu vực hồ Ia Mua và cánh đồng điện gió trở thành “tọa độ” check-in lý tưởng. Không dừng lại ở tham quan, du khách đến Bàu Cạn còn có thể trải nghiệm, tìm hiểu cách chế biến trà, gặp gỡ những người nông dân hiền hòa, mến khách. Những trải nghiệm gần gũi này góp phần tạo nên chiều sâu cho hành trình, giúp du khách không chỉ “đi qua” mà còn lưu lại trong ký ức.
Đánh thức di sản, mở lối phát triển
Bên cạnh cảnh quan thiên nhiên, Bàu Cạn còn sở hữu những giá trị lịch sử đặc biệt. Nổi bật là Nhà máy Thủy điện Bàu Cạn - công trình được xây dựng từ giữa thế kỷ trước, nằm nép mình bên dòng suối Ia Púch.
Trải qua gần 80 năm, nhà máy vẫn vận hành ổn định, trở thành “chứng nhân sống” của một giai đoạn phát triển công nghiệp sớm trên vùng đất Gia Lai. Không chỉ có ý nghĩa về mặt kỹ thuật, đây còn là công trình mang giá trị lịch sử và khoa học lớn.
Nguyên Phó Giám đốc Điện lực Gia Lai Nguyễn Quang Hiền nhận định: “Hiếm có tổ máy phát điện nào sau gần 80 năm vẫn còn hoạt động tốt như vậy. Nếu không được quan tâm bảo tồn đúng mức sẽ rất đáng tiếc.
Việc kết hợp bảo tồn với khai thác du lịch sẽ giúp công trình phát huy giá trị, trở thành điểm nhấn độc đáo trong hệ thống sản phẩm du lịch của địa phương”.
Cùng với bảo tồn di sản, để những tiềm năng này không chỉ dừng lại ở vẻ đẹp tự nhiên, Bàu Cạn đang từng bước hoàn thiện hạ tầng, mở lối phát triển du lịch. Kết hợp giữa công trình thủy điện, thác Bàu Cạn, đồi chè và không gian hoa muồng vàng sẽ hình thành một tuyến du lịch đa dạng với nhiều trải nghiệm, tạo cơ hội liên kết phát triển du lịch bền vững.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Bàu Cạn Trần Trung Hiếu, địa phương đã quy hoạch khoảng 100 ha để phát triển du lịch tâm linh gắn với cảnh quan khu vực thác Bàu Cạn.
Đến nay, xã đã hoàn thành 3 km đường bê tông và đang tiếp tục triển khai thêm 1 km đường kết nối đến chân thác.
Một trong những hướng đi đáng chú ý là việc bảo tồn và phát triển không gian “hoa muồng vàng” quanh hồ Ia Mua và khu vực Tây Hồ.
Vào mùa hoa nở, sắc vàng rực trải dài bên những đồi chè xanh mướt, điểm xuyết các trụ điện gió, tạo nên khung cảnh vừa nên thơ, vừa hiện đại. Đây là lợi thế riêng, có khả năng định hình thương hiệu du lịch cho Bàu Cạn nếu được khai thác bài bản.
Cùng với đó, địa phương đang xây dựng phương án mở tuyến đường ven hồ Ia Mua, kết nối các điểm tham quan; đồng thời đầu tư các hạng mục như hoa viên, bia di tích, nhà lưu niệm tại Khu di tích lịch sử Chi bộ Đồn điền Bàu Cạn - một trong những tổ chức Đảng đầu tiên của tỉnh, từng lãnh đạo phong trào đấu tranh của công nhân đồn điền và quần chúng lao động.
Việc định hướng phát huy các giá trị di tích không chỉ góp phần gìn giữ lịch sử mà còn mở ra hướng phát triển du lịch về nguồn, giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.
Sau sáp nhập từ 3 xã Bàu Cạn, Bình Giáo và Thăng Hưng, xã Bàu Cạn mới rộng hơn 124 km² với trên 22.000 dân, mở ra dư địa lớn để phát triển KT-XH. Đây cũng là điều kiện giúp địa phương tiếp cận các nguồn lực đầu tư lớn hơn, thúc đẩy phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch gắn với tiềm năng và bản sắc địa phương.
Trong đó, hồ Ia Mua với cảnh quan thơ mộng, không gian rộng mở đang được định hướng phát triển du lịch sinh thái, kết hợp homestay và trải nghiệm văn hóa Jrai; “Ngày hội hoa muồng vàng” cũng dần trở thành điểm nhấn thu hút du khách, từng bước định hình thương hiệu riêng cho vùng đất này.
Một điểm cộng nữa là các điểm đến của Bàu Cạn nằm trên cung đường kết nối từ Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh về trung tâm Pleiku. Trên hành trình ấy, du khách có thể bắt đầu từ khu vực cửa khẩu với các điểm dừng chân như Quốc môn, cột mốc biên giới, trải nghiệm các chợ phiên, chợ vùng biên, qua những cánh rừng cao su, đồi chè bạt ngàn, dừng chân ở thác Bàu Cạn, hồ Ia Mua rồi tiếp tục về phố núi Pleiku - một hành trình liền mạch cả về không gian lẫn cảm xúc.
Khi hạ tầng được mở lối, khi di sản được đánh thức đúng cách và thiên nhiên vẫn được gìn giữ nguyên vẹn, Bàu Cạn không chỉ là một điểm đến mới.
Xa hơn, nơi đây hoàn toàn có thể trở thành một “trục trải nghiệm” phía Tây Gia Lai - nơi mỗi hành trình đi qua không chỉ để ngắm nhìn, mà để cảm nhận và quay trở lại.
