Từ thay đổi cách làm đến chuẩn hóa sản xuất
Ông Krăm - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Đak Mong - cho biết: Vùng trồng cà phê của làng rộng 135 ha, trải đều trên các triền đồi ôm trọn lòng hồ thủy điện Đak Đoa.
Năm 2021, xã Đak Krong cũ (nay là xã Kon Gang) là 1 trong 5 địa phương của khu vực Tây Nguyên được Bộ Nông nghiệp và PTNT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chọn triển khai mô hình “Cà phê cảnh quan”.
Địa phương được đầu tư làm 5 km đường bê tông vào khu sản xuất, nhà kho trưng bày sản phẩm, đồng thời hình thành liên kết giữa doanh nghiệp, HTX và hộ dân trong chuyển giao kỹ thuật, bao tiêu đầu ra sản phẩm.
Điểm cốt lõi của mô hình là sự thay đổi phương thức canh tác cà phê.
Người dân được hướng dẫn trồng xen cây chắn gió, giữ thảm cỏ để tạo hệ sinh thái nhiều tầng; áp dụng kỹ thuật trồng cà phê theo hướng hữu cơ, 4C; ưu tiên sử dụng chế phẩm sinh học.
“Đến nay, khoảng 80% hộ dân đã chủ động sử dụng phân hữu cơ, thu hái cà phê khi đạt độ chín 80-95% nhằm nâng cao chất lượng, qua đó được thu mua với giá cao hơn thị trường” - ông Krăm cho hay.
Anh Hngun (làng Đak Mong) phấn khởi chia sẻ: "Từ khi được hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc cà phê, tôi ưu tiên bón phân hữu cơ. Nhờ đó, vườn cây phát triển tốt, năng suất đạt cao. Tỷ lệ thu hái quả chín cao nên được thu mua với giá cao hơn thị trường 200 đồng/kg. Với giá bán 100-130 nghìn đồng/kg, tôi lãi gần 1 tỷ đồng/hơn 3 ha cà phê/năm".
Tương tự, 3 năm nay, gia đình ông Thuân (làng Đak Mong) duy trì bón phân hữu cơ cho 6 ha cà phê kinh doanh. Nhờ đó, sản lượng cà phê đạt gần 20 tấn nhân/năm, lợi nhuận 1,5-2 tỷ đồng/năm.
Ông Trịnh Khắc Dương - Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Đak Krong (xã Kon Gang) cho hay: Trong tổng diện tích khoảng 320 ha cà phê của 185 hộ dân tham gia mô hình liên kết sản xuất thì riêng làng Đak Mong chiếm 135 ha.
Liên tục 3 năm gần đây, năng suất cà phê bình quân đạt gần 4 tấn nhân/ha. Nhờ giá bán cao hơn thị trường 200 đồng/kg, lợi nhuận đạt 200-300 triệu đồng/ha, tạo nền tảng ổn định cho sản xuất bền vững.
Mở hướng xây dựng làng du lịch cộng đồng
Năng suất cà phê tăng thêm 6-7 tạ/ha so với trước khi tham gia mô hình cộng với giá cà phê duy trì ở mức cao đã giúp nhiều hộ dân ở làng Đak Mong vươn lên làm giàu.
Hiện làng có khoảng 70% số hộ thuộc diện khá và giàu, trong đó, 5 hộ có thu nhập 2-3 tỷ đồng/năm, 20 hộ thu nhập 1-2 tỷ đồng/năm. Thu nhập bình quân đạt 47 triệu đồng/người/năm. Làng chỉ còn 5 hộ nghèo và 19 hộ cận nghèo.
Đời sống cải thiện kéo theo sự thay đổi diện mạo nông thôn. Chỉ trong năm 2024 và 2025, làng có gần 50 hộ xây dựng nhà ở với giá trị từ 500 triệu đồng đến hơn 2 tỷ đồng/căn.
Trong gần 5 năm, người dân đã chủ động đóng góp hơn 1 tỷ đồng và hiến trên 3 ha đất để xây dựng hạ tầng. Đến nay, 100% tuyến đường từ trung tâm xã vào làng được cứng hóa; 100% đường nội làng, liên thôn được bê tông hóa. Năm 2025, Đak Mong được công nhận đạt chuẩn làng nông thôn mới.
“Từ hiệu quả của mô hình “Cà phê cảnh quan” và chương trình xây dựng nông thôn mới, làng đang hướng đến xây dựng mô hình du lịch cộng đồng nhằm đa dạng sinh kế, gia tăng giá trị. Vì vậy, làng đã vận động người dân gắn sản xuất nông nghiệp bền vững với xây dựng cảnh quan sinh thái để phát triển bền vững” - ông Krăm chia sẻ.
Sau khi được cán bộ thôn vận động, người dân bước đầu mở lối đi trong vườn cà phê để đón khách tham quan, trải nghiệm thu hái. Đồng thời, bà con quan tâm gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Bahnar như cồng chiêng, xoang, lễ mừng lúa mới, ẩm thực truyền thống…
Ông Nguyễn Kim Anh - Trưởng Phòng Kinh tế xã Kon Gang - cho hay: Mô hình “Cà phê cảnh quan” đã mở ra cơ hội phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững gắn với du lịch sinh thái cho người dân làng Đak Mong.
Chính quyền địa phương tiếp tục vận động người dân duy trì canh tác theo tiêu chuẩn, đồng thời nâng cao ý thức xây dựng cảnh quan nông thôn xanh - sạch - đẹp, từng bước tạo điều kiện thu hút hoạt động trải nghiệm, du lịch sinh thái.
