Không chỉ bức rút một chốt điểm quân sự kiên cố, Chiến thắng Gò Cớ còn trở thành biểu tượng sinh động của sức mạnh “ý Đảng - lòng dân”, góp phần làm chuyển biến cục diện chiến trường, tiến tới giải phóng quê hương, cùng cả nước đi đến ngày toàn thắng.
Chốt điểm quân sự quan trọng của địch
Gò Cớ là một gò đồi thấp nằm sát biển, thuộc địa phận 2 thôn Phú Thứ, Phú Hòa (xã Mỹ Đức trước đây). Với vị trí nằm ở cực Đông của hệ thống gò, đồi thuộc dãy Chóp Chài, phía trước là biển, phía sau là vùng dân cư giàu truyền thống cách mạng, nơi đây giữ vai trò quân sự đặc biệt quan trọng trong thế trận của địch ở Đông Bắc huyện Phù Mỹ; đồng thời liên kết với tuyến phòng thủ Đông Nam huyện Hoài Nhơn (cũ).
Chính vì vậy, những năm 1969-1970, Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã xây dựng Gò Cớ thành chốt điểm kiên cố nhằm kiểm soát địa bàn, kìm kẹp nhân dân, ngăn chặn phong trào cách mạng và phục vụ âm mưu “bình định nông thôn”.
Chốt điểm được bố phòng chặt chẽ với 3 lớp rào kẽm gai bùng nhùng, 4 lô cốt ở 4 góc, hệ thống hầm ngầm bê tông cốt thép liên hoàn với giao thông hào. Lực lượng đóng giữ gồm 1 trung đội lính Mỹ và 1 đại đội bảo an.
Không dừng ở việc thiết lập công sự, địch siết chặt kiểm soát: Áp đặt giới nghiêm, lùng bắt ngư dân, kiểm soát việc đi lại, tổ chức càn quét ban ngày, phục kích ban đêm.
Thế trận lòng dân và quyết sách đúng thời cơ
Mỹ Đức là vùng đất có truyền thống cách mạng vững chắc, cơ sở Đảng bám dân, bám địa bàn, phong trào quần chúng được rèn luyện qua 2 cuộc kháng chiến.
Đây không chỉ là hậu phương mà còn là nơi đứng chân của nhiều lực lượng vũ trang, trong đó có Sư đoàn 3 Sao Vàng và một số ban, ngành của tỉnh. Chính nền tảng đó tạo nên “thế trận lòng dân” - yếu tố quyết định cho mọi phương án tác chiến.
Tháng 2-1971, trong bối cảnh quân chủ lực Mỹ - ngụy bị phân tán, Quân khu V ra mệnh lệnh đồng loạt mở đợt tiến công và nổi dậy toàn khu. Thường vụ Tỉnh ủy quyết định phát động phong trào tiến công và nổi dậy tại các xã thuộc Đông Bắc huyện Phù Mỹ và chọn cứ điểm Gò Cớ làm thí điểm.
Ta thực hiện sách lược “ba mũi giáp công”, đấu tranh trực diện với địch, kết hợp với phát động quần chúng nổi dậy, giành quyền làm chủ khi thời cơ đến. Nếu nhổ được chốt Gò Cớ sẽ làm lung lay hệ thống phòng thủ của địch ở Phù Mỹ, tạo điều kiện san bằng hàng loạt chốt khác trong tỉnh.
Thực hiện chủ trương của Tỉnh ủy, Huyện ủy Phù Mỹ triển khai phương án “ba mũi giáp công”, huy động lực lượng chính trị, binh vận và vũ trang phối hợp chặt chẽ, đồng thời phát động quần chúng tham gia trực tiếp.
Đây không chỉ là một trận đánh quân sự mà còn là một chiến dịch tổng hợp, trong đó yếu tố con người, đặc biệt là quần chúng giữ vai trò trung tâm.
Rạng sáng 1-4-1971, cuộc tiến công bắt đầu. Lực lượng quần chúng đi đầu, trang bị thô sơ, từ bốn hướng tiến về Gò Cớ, giương cao khẩu hiệu đấu tranh.
Những tốp nhỏ do thân nhân binh sĩ dẫn đầu tiến vào chốt, tuyên truyền, phát truyền đơn, thư tay kêu gọi buông súng. Đó là mũi binh vận trực diện, đánh vào tâm lý và ý chí của đối phương.
Khi địch nổ súng chống trả, lực lượng vũ trang lập tức sử dụng hỏa lực cối, trung liên, tiểu liên uy hiếp, buộc chúng co cụm trong công sự. Song song, loa tuyên truyền tiếp tục phát đi thông điệp chính nghĩa, giải thích chính sách, kêu gọi binh lính quay về với nhân dân. Áp lực được duy trì liên tục, vừa quân sự, vừa chính trị, vừa tâm lý.
Điểm đáng chú ý là sự kiên trì và mở rộng lực lượng. Từ vài trăm người ban đầu, lực lượng quần chúng nhanh chóng tăng lên khoảng 2.000 người, tạo thế áp đảo.
Sáng 3-4-1971, sau khi địch sát hại bà Lê Thị Bảy (thường gọi là bà Kim) tại xóm Truông (thôn Phú Thứ), làn sóng phẫn nộ dâng cao. Quần chúng khiêng xác nạn nhân tiến vào chốt, yêu cầu bồi thường, đòi rút chốt trả đất cho dân.
Các lực lượng vũ trang pháo kích vào chốt và bắn tỉa từ các điểm cao. Trước sức ép tổng hợp quân sự, chính trị, tâm lý, quân địch rơi vào trạng thái hoang mang, suy sụp. Sau nhiều ngày chống đỡ trong thế bị động, toàn bộ lực lượng tại Gò Cớ buộc phải bỏ chốt tháo chạy.
Bản hùng ca của ý Đảng - lòng dân
Chiến thắng Gò Cớ không chỉ dừng lại ở việc loại bỏ một chốt điểm. Quan trọng hơn, chiến thắng này chứng minh hiệu quả của phương thức “ba mũi giáp công” trong điều kiện cụ thể, kết hợp đấu tranh chính trị, binh vận và đấu tranh vũ trang, không hao tổn nhiều xương máu nhưng vẫn đạt hiệu quả tối đa.
Đây đã trở thành bài học kinh nghiệm được Tỉnh ủy vận dụng, phổ biến rộng rãi trong toàn tỉnh, đánh bại và làm phá sản âm mưu “bình định nông thôn” của địch.
Cuối năm 1971, tại Hội nghị tổng kết phong trào đấu tranh chính trị toàn Khu V, mô hình Gò Cớ được biểu dương và đúc kết thành kinh nghiệm với lời kêu gọi: “Hãy làm theo cách của Phù Mỹ”.
Mô hình đấu tranh của Gò Cớ đã được Quân khu V biểu dương, Đài Tiếng nói Việt Nam và một số báo chí phát hành trong kháng chiến đưa tin tuyên truyền và phổ biến rộng rãi ở các địa phương thuộc Nam Kỳ thời điểm đó.
Kỷ niệm 55 năm Chiến thắng Gò Cớ là dịp để cùng ôn lại một trang sử vẻ vang của quê hương; thành kính tưởng nhớ, tri ân các anh hùng liệt sĩ, chiến sĩ, đồng bào đã chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Đồng thời, tiếp tục khơi dậy niềm tự hào, lòng yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, xác định trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên trong sự nghiệp xây dựng và phát triển quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
