HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Hùng Thơm Gia Lai hoạt động tại xã Hra và các địa bàn lân cận, liên kết với hơn 150 hộ dân trên khoảng 300 ha chanh dây, trong đó có 80 ha đạt tiêu chuẩn GlobalGAP. Sản phẩm chanh dây của HTX đã tiếp cận thị trường Pháp, Thụy Sĩ và Trung Quốc.
HTX Sản xuất, Thương mại, Dịch vụ, Du lịch và Nông nghiệp Ia Mơ Nông hoạt động tại xã Ia Ly, từng liên kết với hơn 300 hộ trên diện tích 230 ha, hiện duy trì khoảng 70 ha do biến động giá cả.
HTX này liên kết tiêu thụ với Công ty TNHH Quicornac và Công ty CP Nafoods Group, đồng thời định hướng xây dựng mã số vùng trồng để xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc.
Việc lựa chọn 2 HTX làm mô hình thí điểm nhằm gắn kết tổ chức sản xuất với quản lý chất lượng, nguồn gốc, xuất xứ và phát triển thương hiệu. Đây cũng là cơ sở để từng bước nhân rộng mô hình, khuyến khích các HTX, doanh nghiệp và hộ dân đủ điều kiện tham gia.
Liên kết sản xuất, nâng cao giá trị cho người trồng chanh dây
Những năm gần đây, chanh dây trở thành cây trồng có tiềm năng kinh tế tại Gia Lai, thu hút nhiều doanh nghiệp và HTX tham gia chế biến, xuất khẩu. Tuy nhiên, sản xuất vẫn chủ yếu ở quy mô hộ gia đình.
Theo khảo sát năm 2025 của Trung tâm Quy hoạch và Phát triển Nông thôn I thuộc Viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp, diện tích trồng bình quân khoảng 0,7 ha/hộ, chỉ 13,53% số hộ được khảo sát tham gia chuỗi liên kết. Điều này cho thấy cần đẩy mạnh tổ chức lại sản xuất, mở rộng liên kết và xây dựng thương hiệu chung.
Các chuỗi liên kết giúp kết nối sản xuất với thu mua, chế biến và tiêu thụ, đồng thời tạo điều kiện để nông dân tiếp cận giống, vật tư, kỹ thuật canh tác và thị trường đầu ra.
Qua đó, góp phần hạn chế sản xuất manh mún, giảm phụ thuộc vào thương lái, từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung, đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Nhãn hiệu chứng nhận - Gia tăng giá trị cho chuỗi liên kết
Trên nền tảng các chuỗi sản xuất đã hình thành, nhiệm vụ “Quản lý, khai thác và phát triển nhãn hiệu chứng nhận Chanh dây Gia Lai” hướng tới nâng cao hiệu quả liên kết thông qua quản lý chất lượng và xây dựng thương hiệu thống nhất, bền vững.
Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai phối hợp với Trung tâm Quy hoạch và Phát triển Nông thôn I cùng các đơn vị liên quan xây dựng, hoàn thiện các quy chế quản lý, công cụ sử dụng NHCN; hướng dẫn kiểm soát chất lượng, tem nhãn và nguồn gốc xuất xứ sản phẩm.
Tại 2 HTX thí điểm, nông dân được tập huấn ghi chép nhật ký sản xuất, tuân thủ quy trình kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và các điều kiện sử dụng NHCN.
Đối với HTX, NHCN là công cụ hỗ trợ tổ chức vùng nguyên liệu, quản lý chất lượng và xây dựng thương hiệu chung. Mô hình thí điểm cũng tăng cường phối hợp giữa hộ dân, HTX và doanh nghiệp, thúc đẩy tổ chức sản xuất theo chuỗi gắn với yêu cầu sử dụng NHCN.
Đáng chú ý, khảo sát cho thấy 98% hộ dân kỳ vọng NHCN góp phần nâng cao giá trị sản phẩm; 100% HTX, doanh nghiệp được khảo sát sẵn sàng đáp ứng các tiêu chuẩn khi được cấp quyền sử dụng. Kết quả này cho thấy sự quan tâm và quyết tâm tham gia phát triển thương hiệu chanh dây Gia Lai của các chủ thể sản xuất, kinh doanh.
Mở rộng mô hình, phát triển thương hiệu bền vững
Thực tiễn triển khai cho thấy mô hình quản lý, khai thác và sử dụng NHCN Chanh dây Gia Lai đang phát huy vai trò kết nối giữa cơ quan quản lý, tổ chức sản xuất và thị trường.
Trong đó, HTX giữ vai trò đầu mối, liên kết với hộ nông dân để áp dụng quy trình sản xuất thống nhất, kiểm soát chất lượng và nguồn gốc xuất xứ.
Đây là cơ sở để nhân rộng mô hình tại các vùng trồng đủ điều kiện. Thời gian tới, cần tiếp tục hỗ trợ HTX và người dân hoàn thiện thủ tục sử dụng NHCN, phát triển tem nhãn, bao bì, ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, nâng cao năng lực quản lý và kết nối thị trường.
Với sự đồng hành của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, HTX và người dân, việc khai thác NHCN gắn với phát triển chuỗi liên kết sẽ góp phần nâng cao chất lượng, củng cố uy tín, gia tăng giá trị và sức cạnh tranh của chanh dây Gia Lai, tạo điều kiện mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu, hướng tới phát triển bền vững.
