Cùng với số hóa vùng trồng và thu hút đầu tư, những giải pháp này góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, hướng đến phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững.
Nâng cao hiệu quả từ các mô hình sản xuất
Gần 30 năm gắn bó với cây cà phê, ông Lê Hồng Thịnh (thôn Trà Thương Phú, xã Gào) đã từng bước thay đổi phương thức canh tác để thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Gia đình ông mạnh dạn tái canh bằng giống cà phê ghép mới, tăng cường sử dụng phân hữu cơ, đồng thời áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào chăm sóc cây trồng.
Đáng chú ý, gia đình ông Thịnh kết hợp hệ thống tưới từ trên cây xuống với tưới nhỏ giọt dưới gốc, giúp tiết kiệm nước và nhân công. Nhờ cải tiến kỹ thuật, thời gian tưới mỗi đợt giảm từ 7-8 giờ xuống còn khoảng 4 giờ.
Ông Thịnh cho biết: “Trước đây, mỗi đợt tưới mất 7-8 tiếng, nay chỉ còn khoảng 4 tiếng. Nhờ tưới đều, tiết kiệm nước và công lao động, năng suất cà phê cũng được cải thiện. So với giống và kỹ thuật canh tác cũ, năng suất chênh lệch khoảng 2-3 tấn/ha”.
Hiện gia đình ông có hơn 20 ha cà phê xen hồ tiêu, bao gồm cả diện tích đang trồng mới. Năng suất cà phê đạt khoảng 6-7 tấn nhân/ha.
Kết quả này cho thấy hiệu quả từ việc chủ động tiếp cận kỹ thuật mới, lựa chọn giống phù hợp và thay đổi tập quán canh tác.
Bên cạnh các nông hộ phát triển cà phê, hồ tiêu, sầu riêng theo hướng bền vững, xã Gào còn thu hút doanh nghiệp đầu tư các mô hình sản xuất quy mô lớn. Trong đó, mô hình trồng chuối già Nam Mỹ phục vụ xuất khẩu của Công ty CP Phát triển Cao Nguyên Việt Nam góp phần đa dạng hóa cơ cấu cây trồng và mở rộng liên kết sản xuất theo thị trường.
Theo ông Tô Nam - Giám đốc Công ty CP Phát triển Cao Nguyên Việt Nam, doanh nghiệp hiện có khoảng 350 ha vùng trồng tại các địa phương, gồm 300 ha chuối và 50 ha cà phê, sầu riêng. Riêng tại xã Gào, diện tích trồng chuối khoảng 60 ha.
Để đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu, doanh nghiệp kiểm soát quy trình từ chuẩn bị đất, lựa chọn giống, chăm sóc đến thu hoạch, bảo quản và vận chuyển.
Sản phẩm được sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP, với thị trường tiêu thụ chủ yếu là Nhật Bản và Hàn Quốc; ngoài ra còn xuất khẩu sang Trung Quốc, Singapore và Nga.
Theo ông Nam, chuối bắt đầu cho thu hoạch sau khoảng 11 tháng trồng. Ở vụ đầu tiên có thể đạt năng suất khoảng 40 tấn/ha, doanh thu ước hơn 800 triệu đồng/ha, trong khi chi phí đầu tư ban đầu khoảng 600-700 triệu đồng/ha. Từ vụ thứ hai, chi phí giảm nhờ tận dụng cây chuối con và hệ thống hạ tầng sẵn có; năng suất có thể đạt khoảng 50 tấn/ha.
Không chỉ trong trồng trọt, ứng dụng công nghệ vào chăn nuôi cũng được các doanh nghiệp trên địa bàn chú trọng. Trang trại gà Ai Cập đẻ trứng của Công ty TNHH MTV Hoàng Quang Phát tại Plei Gao B được đầu tư hệ thống tự động cung cấp thức ăn, thu gom trứng và xử lý chất thải, với quy mô 25.000 con gà đẻ trứng.
Ông Phan Quang Hoàng - Giám đốc Công ty TNHH MTV Hoàng Quang Phát - cho biết: Hệ thống tự động giúp giảm đáng kể nhu cầu lao động. Thức ăn được bảo quản trong các bồn chứa kín và tự động chuyển đến máng ăn; trứng được vận chuyển bằng băng tải đến khu vực thu gom, đóng gói. Phân gà được thu dọn hằng ngày, đưa vào hệ thống xử lý, lên men để sản xuất phân hữu cơ.
“Với dây chuyền này, chỉ cần 1 người vận hành. Phân được đưa ra ngoài hằng ngày để xử lý, hạn chế tích tụ khí amoniac trong chuồng nuôi. Tỷ lệ gà đẻ đạt khoảng 90%” - ông Hoàng thông tin.
Hiện trang trại thu khoảng 21.000-22.000 quả trứng/ngày. Doanh nghiệp đang hoàn thiện quy trình để đạt tiêu chuẩn VietGAP, đồng thời định kỳ 3 tháng kiểm nghiệm sản phẩm nhằm kiểm soát tồn dư kháng sinh và thuốc thú y. Sản phẩm từng bước được mở rộng phân phối tại Gia Lai, Đà Nẵng và Quảng Ngãi.
Đẩy mạnh số hóa vùng trồng, thu hút đầu tư
Từ hiệu quả của các mô hình sản xuất, xã Gào tiếp tục khuyến khích người dân, doanh nghiệp ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới phương thức canh tác, chăn nuôi.
Cùng với đó, địa phương đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, số hóa dữ liệu và truy xuất nguồn gốc đối với các loại cây trồng chủ lực, từng bước nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng nông sản.
Ông Trần Tấn Quang - Phó Chủ tịch UBND xã Gào - cho biết: Địa phương đã thành lập các tổ và ban chỉ đạo triển khai cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc đối với cà phê, sầu riêng, hồ tiêu. Xã đã hoàn thành thu thập thông tin, số hóa dữ liệu đối với cây sầu riêng và đang tiếp tục triển khai tại các vùng trồng cà phê.
Việc chuẩn hóa dữ liệu vùng trồng không chỉ giúp nâng cao khả năng quản lý, kiểm soát chất lượng mà còn tạo thuận lợi cho liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc của thị trường trong nước và xuất khẩu.
Song song với đó, xã tập trung thu hút các dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, tạo động lực phát triển sản xuất quy mô lớn.
Theo ông Quang, địa phương đang kêu gọi đầu tư dự án nông nghiệp công nghệ cao quy mô 55 ha tại làng Plei Gao D, khu vực được quy hoạch, định hướng phát triển mô hình sản xuất cà phê. Xã cũng nghiên cứu, quy hoạch các khu đất trồng cao su để thu hút những dự án phù hợp.
Ngoài ra, địa phương đang phối hợp với các sở, ngành và nhà đầu tư nghiên cứu, triển khai dự án nông nghiệp công nghệ cao quy mô 202 ha tại Plei Ku Tong.
Xã cũng định hướng thu hút dự án nhà máy phân bón hữu cơ vi sinh công nghệ cao tại Plei Gao A, diện tích 5,4 ha, góp phần thúc đẩy tái sử dụng phụ phẩm, chất thải trong sản xuất nông nghiệp.
Từ những thay đổi trong từng nông hộ đến các mô hình sản xuất quy mô doanh nghiệp, xã Gào đang từng bước hình thành phương thức phát triển nông nghiệp dựa trên ứng dụng khoa học công nghệ, quản lý chất lượng và liên kết thị trường.
Tuy nhiên, để các mô hình phát huy hiệu quả lâu dài, địa phương cần tiếp tục hỗ trợ người dân tiếp cận kỹ thuật mới, mở rộng liên kết tiêu thụ và bảo đảm đầu ra ổn định cho nông sản.
Đây cũng là hướng đi nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, gắn với thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, tạo nền tảng nâng cao giá trị nông sản và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.
