Từ sản xuất theo kinh nghiệm đến làm nông theo chuẩn
Cuối tháng 9-2026, HTX Nông nghiệp hữu cơ Ia Phí được trao Giấy chứng nhận VietGAP đối với 35,5 ha cà phê, sản lượng dự kiến khoảng 781 tấn/năm. Đây không chỉ là kết quả của quá trình chuẩn hóa sản xuất mà còn đánh dấu sự thay đổi trong cách nghĩ, cách làm của các thành viên HTX.
Để đạt chứng nhận, người sản xuất phải tuân thủ các yêu cầu về quy trình canh tác, quản lý vật tư đầu vào, kiểm soát chất lượng, ghi chép quá trình sản xuất và truy xuất nguồn gốc. Những công việc vốn ít được chú trọng trong phương thức canh tác truyền thống nay trở thành yêu cầu xuyên suốt.
Ông Bùi Văn Dương - Giám đốc HTX Nông nghiệp hữu cơ Ia Phí cho biết: HTX hiện có 100 thành viên canh tác trên 200 ha cà phê. Việc 12 thành viên với 35,5 ha cà phê được chứng nhận VietGAP là bước khởi đầu để HTX tiếp tục vận động bà con thay đổi tập quán sản xuất, nâng cao chất lượng và mở rộng diện tích đạt chuẩn.
Theo ông Nguyễn Công Sơn - Chủ tịch UBND xã Ia Phí, việc 35,5 ha cà phê được chứng nhận VietGAP là bước tiến trong quá trình chuyển từ sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sang sản xuất theo tiêu chuẩn.
Điều địa phương hướng tới không chỉ là có thêm diện tích được chứng nhận mà phải chuyển chứng nhận thành giá trị thực tế cho người trồng cà phê thông qua nâng cao chất lượng, truy xuất nguồn gốc, liên kết với doanh nghiệp và phát triển chế biến. “VietGAP là điểm bắt đầu, không phải điểm kết thúc. Mục tiêu cuối cùng là nâng giá trị hạt cà phê và nâng thu nhập của người trồng cà phê” - ông Sơn nhấn mạnh.
Chuyện thay đổi tư duy sản xuất cũng đang diễn ra tại xã Chư A Thai. Chi hội Nông dân nghề nghiệp “Trồng khoai lang Nhật” thôn Hải Yên được thành lập với 50 hội viên, tạo điều kiện để các hộ cùng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật và từng bước liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.
Thôn Hải Yên hiện có khoảng 225 ha khoai lang Nhật. Trước đây, phần lớn các hộ tự xuống giống, chăm sóc, thu hoạch rồi tìm đầu ra nên sản xuất thiếu đồng bộ và khó chủ động trước biến động của thị trường. Việc tập hợp nông dân vào chi hội nghề nghiệp mở ra khả năng tổ chức sản xuất bài bản hơn.
Ông Đỗ Văn Lời - Chi hội phó Chi hội Nông dân nghề nghiệp “Trồng khoai lang Nhật” thôn Hải Yên-cho biết: Khi tham gia chi hội, bà con có điều kiện trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ thông tin thị trường và hỗ trợ nhau trong quá trình sản xuất. Việc liên kết cũng thuận lợi hơn trong thống nhất quy trình kỹ thuật, thời gian xuống giống, thu hoạch và kết nối với đơn vị thu mua.
Ngay sau khi thành lập, Chi hội xây dựng nhóm Zalo để cập nhật diện tích, sản lượng, thời gian thu hoạch và thông tin thị trường; đồng thời hướng tới liên kết bao tiêu sản phẩm. Hội viên được tập huấn kỹ thuật canh tác, định hướng sản xuất theo VietGAP, phát triển kinh tế tập thể, OCOP và ứng dụng chuyển đổi số.
Liên kết để cùng phát triển
Không chỉ với cây trồng, tư duy liên kết đang được mở rộng sang lĩnh vực chăn nuôi. Tối 6-10, Hội Nông dân xã Chư A Thai ra mắt Tổ hội Nông dân nghề nghiệp “Chăn nuôi bò sinh sản” tại thôn Plei Glung Mơ Lan với 20 thành viên. Các thành viên hiện nuôi 87 con bò, trong đó có 63 con bò sinh sản.
Tổ hội được thành lập trên nguyên tắc tự nguyện, đoàn kết, cùng hỗ trợ và chia sẻ kinh nghiệm trong chăn nuôi. Đây cũng là cầu nối giúp hội viên tiếp cận khoa học kỹ thuật, các chương trình hỗ trợ sản xuất và nguồn vốn vay ưu đãi.
Ngay sau lễ ra mắt, Hội Nông dân xã phối hợp với Trung tâm Sự nghiệp Dịch vụ công xã Phú Thiện tổ chức tập huấn kỹ thuật chăn nuôi bò sinh sản, phòng và trị một số bệnh thường gặp cho các thành viên. Qua đó, người dân được bổ sung kiến thức về chăm sóc, quản lý đàn và chủ động phòng bệnh thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm.
Xã Chư A Thai hiện có khoảng 4.600 con bò, trong đó 1.841 con bò sinh sản. Riêng thôn Plei Glung Mơ Lan có 345 con bò, gồm 160 con bò sinh sản. Thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia, UBND xã Chư A Thai đã hỗ trợ đợt 1 với 84 con bò sinh sản cho 42 hộ nghèo, cận nghèo; dự kiến tiếp tục hỗ trợ đợt 2 với 144 con cho 96 hộ. Cùng với hỗ trợ con giống, việc nâng cao kỹ thuật chăn nuôi và hình thành liên kết được xem là yếu tố quan trọng để người dân phát triển đàn bò hiệu quả, tạo sinh kế lâu dài.
Bà Nguyễn Thị Ý Đạt - Chủ tịch Hội Nông dân xã Chư A Thai-cho biết: Việc thành lập các chi, tổ hội nông dân nghề nghiệp giúp tập hợp những hội viên có cùng ngành nghề, cùng nhu cầu sản xuất để thuận lợi trao đổi kinh nghiệm, tiếp cận khoa học kỹ thuật và thông tin thị trường. Qua đó, từng bước hình thành các mối liên kết trong sản xuất, tạo sản phẩm đồng đều hơn và nâng khả năng tiêu thụ.
“Thông qua các chi, tổ hội nghề nghiệp, bà con dần thay đổi cách nghĩ, cách làm, từ sản xuất riêng lẻ sang hợp tác, liên kết. Hội Nông dân tiếp tục đồng hành, hỗ trợ hội viên tiếp cận kỹ thuật, nguồn vốn và kết nối thị trường để các mô hình phát triển bền vững, nâng cao thu nhập” - bà Đạt cho biết.
Từ Ia Phí đến Chư A Thai, những thay đổi trong cách tổ chức sản xuất cho thấy nông dân đang dần chuyển từ làm riêng lẻ sang liên kết, từ dựa vào kinh nghiệm sang áp dụng khoa học kỹ thuật và tiêu chuẩn chất lượng. Đây là nền tảng để nông sản Gia Lai nâng sức cạnh tranh, mở rộng đầu ra và mang lại giá trị cao hơn cho người sản xuất.
