Ðây cũng là giải pháp đáp ứng yêu cầu phát triển chăn nuôi quy mô lớn, công nghệ cao gắn với bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh.
Lấp khoảng trống chính sách, củng cố tuyến đầu phòng dịch
Sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, chính sách đối với lực lượng thú y cấp xã giữa các địa phương chưa thống nhất do trước đây mỗi tỉnh áp dụng một nghị quyết riêng.
Trong khi đó, theo quy định của Trung ương, người hoạt động không chuyên trách cấp xã chỉ được tiếp tục sử dụng đến trước ngày 31-5-2026. Nếu không sớm có chính sách thay thế, công tác quản lý chăn nuôi và phòng, chống dịch bệnh ở cơ sở sẽ đối mặt nguy cơ bị gián đoạn.
Theo ông Cao Thanh Thương - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường: Việc ban hành nghị quyết mới là yêu cầu cấp thiết nhằm thống nhất chính sách sau sắp xếp đơn vị hành chính, đồng thời phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Yêu cầu này càng cấp bách khi Gia Lai có diện tích hơn 21.576 km², lớn thứ hai cả nước. Hoạt động chăn nuôi phát triển nhanh với quy mô ngày càng lớn nhưng vẫn mang tính phân tán, trong khi chăn nuôi nông hộ chiếm tỷ lệ cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh và lây lan dịch bệnh.
Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu phát triển đàn bò khoảng 860 nghìn con, đàn heo 5 triệu con và 22 triệu con gia cầm; nâng tỷ lệ chăn nuôi trang trại lên 20% đối với bò, 75% đối với heo và 38% đối với gia cầm. Toàn bộ cơ sở chăn nuôi quy mô lớn phấn đấu được công nhận an toàn dịch bệnh, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số từ năm 2026.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, mạng lưới thú y cơ sở giữ vai trò tuyến đầu trong công tác quản lý chăn nuôi và phòng, chống dịch bệnh. Đây là lực lượng trực tiếp theo dõi đàn vật nuôi đến từng hộ dân, cơ sở chăn nuôi; phát hiện và xử lý sớm ổ dịch; tổ chức tiêm phòng, hướng dẫn chăn nuôi an toàn sinh học, kiểm soát giết mổ nhỏ lẻ và kinh doanh sản phẩm động vật, góp phần bảo đảm an toàn dịch bệnh và vệ sinh thực phẩm.
Tạo động lực cho lực lượng bám cơ sở
Ông Bùi Ngọc Lê (thôn Kim Sơn, xã Kim Sơn) mỗi năm xuất bán khoảng 500 con heo thịt, cho biết điều người chăn nuôi lo ngại nhất hiện nay là dịch bệnh. Chỉ cần phát hiện chậm vài ngày, thiệt hại có thể rất lớn. Vì vậy, việc duy trì lực lượng thú y cơ sở thường xuyên bám địa bàn, kịp thời cảnh báo và hỗ trợ xử lý tình huống phát sinh có ý nghĩa rất quan trọng đối với người chăn nuôi.
Phó Chủ tịch UBND xã Hoài Ân Huỳnh Văn Duy thông tin: Địa phương có 24 thôn, tổng đàn khoảng 90.000 con heo, 7.500 con bò và 400 nghìn con gia cầm. Căn cứ quy mô chăn nuôi, xã dự kiến bố trí 2 cán bộ thú y để đáp ứng yêu cầu quản lý và phòng, chống dịch bệnh.
Ở khu vực phía Tây tỉnh, yêu cầu củng cố mạng lưới thú y cơ sở cũng đặt ra cấp thiết khi địa bàn rộng, dân cư phân bố thưa và hoạt động chăn nuôi chủ yếu theo quy mô nông hộ. Thực hiện nghị quyết của HĐND tỉnh, UBND xã Kbang đang xây dựng kế hoạch bố trí 3 cán bộ thú y phụ trách địa bàn gồm 31 thôn, làng.
Bà Nguyễn Thị Khâm - chuyên viên Phòng Kinh tế xã Kbang - cho biết các nhân sự làm công tác thú y trước đây đều đồng thuận tiếp tục tham gia công tác. Mặc dù khu vực trung tâm xã có mật độ chăn nuôi không cao, tổng đàn vật nuôi trên địa bàn vẫn ở mức lớn với hơn 90.000 con gia cầm, khoảng 3.200 con bò, 2.700 con heo cùng một số lượng trâu, dê. Việc bố trí 3 cán bộ thú y theo khung quy định của nghị quyết sẽ đáp ứng yêu cầu giám sát dịch bệnh và hỗ trợ người chăn nuôi trên địa bàn.
Ông Huỳnh Ngọc Diệp - Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y (Sở Nông nghiệp và Môi trường) - cho hay: Theo nghị quyết, toàn tỉnh bố trí 273 nhân viên thú y tại 132 xã, phường có hoạt động chăn nuôi. Mỗi địa phương được bố trí tối đa 3 nhân viên tùy quy mô đàn vật nuôi, đặc điểm địa bàn và yêu cầu thực tế.
Đội ngũ này phải có trình độ từ trung cấp trở lên thuộc các ngành thú y, chăn nuôi, bệnh học thủy sản hoặc nuôi trồng thủy sản; riêng miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và biên giới áp dụng tiêu chuẩn từ sơ cấp trở lên.
Cùng với việc kiện toàn tổ chức, nghị quyết cũng quy định chế độ hỗ trợ đối với nhân viên thú y cấp xã, với mức hưởng phụ cấp hằng tháng bằng 1,5 lần mức lương tối thiểu vùng; được tham gia các lớp tập huấn chuyên môn và được ngân sách hỗ trợ 100% kinh phí đóng BHYT. Tổng kinh phí thực hiện chính sách dự kiến hơn 19,1 tỷ đồng/năm từ ngân sách tỉnh.
Gắn bó với nghề từ năm 1996, ông Nguyễn Văn Thành - cán bộ thú y từng phụ trách địa bàn xã Lơ Ku trước khi sáp nhập và hình thành xã Kbang - cho biết sẵn sàng tiếp tục nhận nhiệm vụ nếu được phân công phụ trách công tác thú y tại khu vực thị trấn Kbang cũ (nay là xã Kbang). Với kinh nghiệm nhiều năm trong tiêm phòng, giám sát dịch bệnh và hướng dẫn chăn nuôi an toàn, ông mong muốn tiếp tục đồng hành, hỗ trợ người chăn nuôi tại cơ sở.
Ông Huỳnh Ngọc Diệp cho rằng chính sách hỗ trợ mới sẽ góp phần ổn định đội ngũ thú y cơ sở, tạo động lực để những người có chuyên môn yên tâm gắn bó với nghề. Đây là yếu tố quan trọng khi ngành chăn nuôi của tỉnh đang phát triển theo hướng tập trung, quy mô lớn, đòi hỏi công tác phòng, chống và kiểm soát dịch bệnh ngày càng hiệu quả.
Nghị quyết số 55/2026/NQ-HĐND của HĐND tỉnh cũng thay đổi cơ chế chi trả tiền công tiêm phòng, từ việc người chăn nuôi phải trực tiếp chi trả (theo quy định cũ của Bộ Tài chính) chuyển về cho ngân sách địa phương chi trả. Sự thay đổi giúp giảm gánh nặng chi phí cho người dân, đồng thời khuyến khích tham gia tiêm phòng đầy đủ cho đàn vật nuôi.
Để giải quyết khó khăn về nhân lực sau khi sáp nhập thôn, tổ dân phố, chính quyền địa phương duy trì cơ chế hỗ trợ linh động, được bố trí kinh phí thuê thêm 2 nhân lực phối hợp với mức 300 nghìn đồng/ngày công nhằm hỗ trợ các đợt tiêm phòng cao điểm.
