Lĩnh vực chăn nuôi tăng trưởng ổn định
Kế hoạch phát triển chăn nuôi đến năm 2030, định hướng đến năm 2045 của tỉnh đặt mục tiêu đưa đàn heo từ 1,68 triệu con (năm 2025) lên 5 triệu con (năm 2030) (chiếm 10% tổng đàn cả nước), tăng giá trị ngành từ 21.000 tỷ đồng lên 32.400 tỷ đồng và xuất khẩu 75 - 113 nghìn tấn thịt/năm sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore. Đây không chỉ là bài toán tăng số lượng, mà là thay đổi tư duy chăn nuôi để cạnh tranh toàn cầu.
Ông Huỳnh Ngọc Diệp - Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y (Sở Nông nghiệp và Môi trường) khẳng định mục tiêu này hoàn toàn khả thi. Minh chứng rõ nhất: Giai đoạn 2020 - 2025, dù trải qua đại dịch Covid-19, giá thức ăn chăn nuôi tăng vọt và dịch tả heo châu Phi hoành hành, ngành chăn nuôi của tỉnh vẫn tăng trưởng 6,2%/năm (năm 2025), đóng góp gần 7,84% GRDP toàn tỉnh.
Lợi thế căn bản của tỉnh là đất rộng, xa khu dân cư, giá thuê thấp…, điều mà các tỉnh đồng bằng không có. Ông Hồ Ngọc Xuân - chủ Trang trại Phú Hưng (xã Ân Hảo) hiện quản lý 6 trang trại tại Gia Lai và Đắk Lắk với khoảng 50.000 con heo thịt/năm, cho biết: Doanh nghiệp (DN) đang xúc tiến dự án trang trại mới tại xã An Hòa trên 10,3 ha, dự kiến nuôi 2.400 con heo nái và sản xuất 60.000 con heo giống/năm, với mục tiêu đưa vào vận hành năm 2027.
Điểm yếu lớn nhất mà kế hoạch phát triển chăn nuôi đến năm 2030, định hướng đến năm 2045 đặt mục tiêu khắc phục là tỉnh chưa có nhà máy chế biến sâu quy mô công nghiệp. Hiện khoảng 60% heo thịt vẫn xuất thô sang các tỉnh khác, còn bò thịt chủ yếu tiêu thụ dưới dạng bán hơi tại chợ truyền thống. Theo ông Đoàn Ngọc Có - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, nếu chỉ tăng đàn mà không phát triển chế biến, tỉnh sẽ mãi là vùng cung cấp nguyên liệu cho địa phương khác.
Để khắc phục, tỉnh đặt mục tiêu xây 10 - 15 cơ sở giết mổ tập trung, kêu gọi đầu tư 2 nhà máy chế biến công suất 7.200 tấn/năm, 2 dự án sản xuất phân vi sinh 20.000 tấn/năm và 1 - 2 dự án sản xuất thuốc thú y, vắc xin.
Hướng đến các thị trường “khó tính”
Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu gia súc, gia cầm của tỉnh ước đạt khoảng 19 triệu USD, chủ yếu là bò sống và gà giống sang Campuchia, Lào. Đây là con số còn khiêm tốn so với mục tiêu.
Để thâm nhập thị trường “khó tính” như Nhật Bản hay Hàn Quốc, các cơ sở phải được công nhận an toàn dịch bệnh theo tiêu chuẩn quốc tế, truy xuất nguồn gốc minh bạch và chứng nhận VietGAHP hoặc GlobalGAP. Hiện tỉnh có 65 cơ sở an toàn dịch bệnh và 25 cơ sở có chứng nhận VietGAP/GlobalGAP, những con số này cần tiếp tục tăng mạnh trong 5 năm tới.
Bên cạnh thuận lợi, ngành chăn nuôi vẫn đối mặt nhiều thách thức. Về môi trường, một số trang trại từng bị phản ánh do mùi hôi và nước thải ảnh hưởng khu dân cư. Dù tỉnh yêu cầu nghiêm ngặt về xử lý chất thải và kiên quyết đình chỉ cơ sở vi phạm, hiệu quả vẫn phụ thuộc lớn vào công tác giám sát thực tế.
Về chuyển đổi mô hình, hiện 43% tổng đàn heo vẫn nằm ở khu vực chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ, trong đó, nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế về vốn và kỹ thuật. Mục tiêu giảm tỷ lệ này xuống còn 25% vào năm 2030 và 10% vào năm 2045 đòi hỏi chính sách hỗ trợ thực chất về vốn, đào tạo và liên kết chuỗi sản xuất.
Ngoài ra, làn sóng đầu tư vào lĩnh vực chăn nuôi cũng tạo áp lực lớn lên hạ tầng, đất đai và môi trường. Hiện đã có 87 dự án đăng ký với tổng vốn hơn 21.000 tỷ đồng. Nếu triển khai đồng loạt, nhiều áp lực sẽ phát sinh, đòi hỏi tỉnh phải sàng lọc, kiểm soát chặt tiến độ và năng lực thực hiện dự án để bảo đảm hiệu quả toàn bộ kế hoạch phát triển ngành.
Để hiện thực hóa mục tiêu, tỉnh sẽ tập trung xây dựng chuỗi liên kết khép kín từ con giống, chăn nuôi thương phẩm đến giết mổ và chế biến sâu nhằm nâng giá trị gia tăng và kiểm soát chất lượng đồng bộ. Bên cạnh đó, ưu tiên thu hút đầu tư vào các lĩnh vực còn thiếu như nhà máy thức ăn chăn nuôi, cơ sở giết mổ tập trung, chế biến sâu, sản xuất thuốc thú y và vắc xin. Đồng thời, quy hoạch 35.000 ha vùng nguyên liệu bắp và thúc đẩy phát triển nhà máy thức ăn chăn nuôi để giảm phụ thuộc nguồn cung bên ngoài.
Về tiêu chuẩn, tỉnh đẩy mạnh chứng nhận VietGAHP, GlobalGAP, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc và mở rộng vùng an toàn dịch bệnh theo chuẩn quốc tế để phục vụ xuất khẩu.
“Mục tiêu là đưa Gia Lai trở thành trung tâm chăn nuôi và xuất khẩu gia súc, gia cầm của khu vực. Tỉnh sẽ có chính sách hỗ trợ chuyển đổi cho hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, để không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình tái cơ cấu ngành” - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đoàn Ngọc Có khẳng định.
