Thực tế này tiếp tục cho thấy sự bấp bênh của thị trường nông sản vẫn là bài toán chưa có lời giải.
Ớt, lúa đồng loạt rớt giá
Vụ Đông Xuân 2025-2026, toàn tỉnh có hơn 5.810 ha ớt, tập trung chủ yếu tại các xã, phường như Phù Mỹ, Tuy Phước Bắc, An Khê, Đak Pơ, Kbang, Kông Chro…
Nhờ thời tiết thuận lợi, năng suất ớt chỉ địa đạt 8 tạ đến 1 tấn/sào, ớt chỉ thiên đạt 9 tạ đến 1,2 tấn/sào, tăng 10-15% so với vụ Đông Xuân trước. Tuy nhiên, năng suất cao không thể bù đắp khi giá ớt lao dốc.
Tại xã Phù Mỹ - vùng trồng ớt trọng điểm phía Đông tỉnh với khoảng 320 ha, nhiều hộ dân rơi vào cảnh thu không đủ bù chi. Nếu đầu vụ, giá ớt chỉ thiên dao động ở mức 15.000-19.000 đồng/kg, ớt chỉ địa khoảng 14.000 đồng/kg thì sau đó, giá liên tục giảm mạnh.
Có thời điểm, ớt chỉ thiên còn 7.000-8.000 đồng/kg, ớt chỉ địa chỉ còn 2.000-4.000 đồng/kg, thấp hơn rất nhiều so với mức 80.000-90.000 đồng/kg cùng kỳ năm ngoái. Giá quá thấp khiến nhiều hộ để ớt chín khô trên cây rồi mới hái về phơi vì bán tươi không đủ tiền công thu hoạch.
Ông Trần Đình Văn (thôn Bình Trị, xã Phù Mỹ) ngậm ngùi cho biết: “Vụ ớt năm nay, bà con rất khó khăn. Có thời điểm vào tháng 2 âm lịch, giá ớt chỉ địa giảm còn 4.000 đồng/kg. Trong khi đó, đầu tư 1 sào ớt mất 4-5 triệu đồng tiền giống, phân bón và hệ thống tưới nhỏ giọt. Với giá bán như vậy, nông dân gần như không có lãi”.
Tình cảnh tương tự cũng diễn ra tại xã Tuy Phước Bắc - nơi có 38 ha ớt. Bà Trần Thị Hạnh (thôn Luật Chánh, xã Tuy Phước Bắc) cho biết, vụ này, bà trồng 1 sào ớt chỉ thiên. Do giá ớt xuống thấp nên cả vụ, bà thu chưa đến 10 triệu đồng. Trong khi năm ngoái, cùng diện tích này cho thu nhập 40-50 triệu đồng.
Ở xã Đak Pơ, tình hình cũng không khả quan hơn. Toàn xã có 235 ha ớt trong vụ Đông Xuân 2025-2026, năng suất đạt 18-20 tấn/ha. Theo bà Bùi Thị Thương - Chủ tịch UBND xã Đak Pơ, đầu vụ, giá ớt dao động 18.000-20.000 đồng/kg nhưng giữa vụ giảm còn 8.000 đồng/kg, cuối vụ mới nhích lên 10.000-15.000 đồng/kg. Dù năng suất đạt, nhiều hộ dân vẫn thua lỗ do giá bán bấp bênh, chi phí sản xuất tăng.
Không chỉ cây ớt, vụ lúa Đông Xuân 2025-2026 cũng rơi vào cảnh tương tự. Toàn tỉnh gieo sạ 74.274 ha lúa, năng suất ước đạt 6,96 tấn/ha, vượt kế hoạch và tăng so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, giá lúa lại giảm, đầu ra không ổn định khiến nông dân gặp khó.
Chị Nguyễn Thị Vân - tiểu thương thu mua lúa ở xã Tuy Phước - chia sẻ: “Giá các loại lúa vụ Đông Xuân năm nay giảm từ 500-1.000 đồng/kg. Nhiều nhà máy không mặn mà thu mua số lượng lớn do xuất khẩu gặp khó. Tiểu thương cũng không dám ôm hàng nhiều. Năm nay, tôi chỉ mua khoảng 20-30 tấn, trong khi năm ngoái mua tới 200-300 tấn”.
Tìm lời giải ổn định cho đầu ra nông sản
Trong bức tranh ảm đạm của nhiều loại nông sản, cây đậu phụng trở thành điểm sáng hiếm hoi. Vụ Đông Xuân 2025-2026, toàn tỉnh có 9.786 ha đậu phụng. Giá bán duy trì ổn định ở mức 28.000-29.500 đồng/kg khô nên đảm bảo lợi nhuận cho người trồng.
Ông Nguyễn Công Vinh - Giám đốc HTX Bình Thuận (xã Bình Hiệp) cho biết, sau khi trừ chi phí, nông dân trồng đậu phụng lãi khoảng 40-50 triệu đồng/ha.
Vụ này, HTX liên kết sản xuất, tiêu thụ 36 ha đậu phụng, còn tổng diện tích của các thành viên khoảng 800 ha. Theo ông Vinh, vài năm gần đây, cây đậu phụng mang lại nguồn thu khá ổn định cho nông dân.
Trước thực trạng “được mùa mất giá” tái diễn, các địa phương và ngành nông nghiệp đang triển khai nhiều giải pháp nhằm ổn định sản xuất. UBND xã Tuy Phước Bắc đang xúc tiến chuyển đổi một phần diện tích đất trồng cây hoa màu kém hiệu quả sang trồng bắp lấy hạt phục vụ chế biến thức ăn chăn nuôi.
Ông Đoàn Văn Điệp - Phó Chủ tịch UBND xã Tuy Phước Bắc - cho hay, địa phương đã làm việc với đầu mối cung ứng nguyên liệu cho nhà máy của Tập đoàn De Heus (Hà Lan) tại Khu công nghiệp Nhơn Hòa, phường An Nhơn Nam.
Ông Trần Xuân Khải - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, ngành nông nghiệp đang phối hợp với các địa phương hướng dẫn chuyển đổi cơ cấu cây trồng kém hiệu quả; tổ chức sản xuất hàng hóa tập trung, quy mô lớn; phát triển liên kết chuỗi từ sản xuất đến tiêu thụ, chế biến và xuất khẩu thông qua hợp đồng kinh tế.
Đồng thời, ngành tiếp tục xây dựng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và nâng cao sức cạnh tranh cho nông sản.
Có thể thấy, điệp khúc “được mùa mất giá” vẫn chưa có lời giải căn cơ, khiến thu nhập của người nông dân luôn bấp bênh. Để tháo gỡ vòng luẩn quẩn này, ngoài vai trò điều tiết của chính quyền, rất cần sự tham gia thực chất của doanh nghiệp trong liên kết bao tiêu, đẩy mạnh chế biến và mở rộng thị trường tiêu thụ ổn định, bền vững.
