Áp lực chi phí đè nặng đầu vụ
Theo Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh, từ tháng 5 đến tháng 7-2026, nền nhiệt khu vực có thể cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1°C; lượng mưa, nhất là khu vực phía Đông, được dự báo thiếu hụt, gây áp lực lớn lên nguồn nước phục vụ sản xuất.
Người dân ở xã Tuy Phước Đông cày đất gieo sạ vụ lúa Hè Thu 2026. Ảnh: T.L
Trước tình hình đó, ngành Nông nghiệp tỉnh đã xây dựng lịch xuống giống linh hoạt cho từng vùng nhằm tránh hạn, tận dụng nguồn nước hiện có. Tại khu vực phía Đông, lúa vụ Hè đã hoàn tất gieo sạ trước ngày 25-4; vụ Thu tập trung xuống giống từ ngày 1 đến 15-5.
Ở phía Tây, nông dân bắt đầu gieo sạ từ ngày 20-5 và kết thúc trước ngày 30-6 đối với những vùng có công trình thủy lợi; các khu vực phụ thuộc nước trời sẽ xuống giống theo những cơn mưa đầu mùa và hoàn tất trong tháng 7.
Cơ cấu giống cũng được điều chỉnh theo hướng ưu tiên các giống ngắn ngày để rút ngắn thời gian sinh trưởng, tránh đỉnh nắng nóng giữa vụ. Tính đến ngày 11-5, toàn tỉnh đã gieo sạ hơn 5.314 ha trong tổng số 41.275 ha kế hoạch.
Bên cạnh nỗi lo hạn hán, ngành nông nghiệp cũng khuyến cáo nông dân chủ động phòng trừ sinh vật gây hại ngay từ đầu vụ.
Theo ông Trần Xuân Khải, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường), đầu vụ Hè Thu thường xuất hiện cỏ dại, chuột, ốc bươu vàng và bọ trĩ.
Vì vậy, nông dân cần vệ sinh đồng ruộng kỹ, làm đất tơi xốp, giữ mặt ruộng bằng phẳng và thường xuyên theo dõi đồng ruộng để xử lý kịp thời.
Không chỉ thiếu nước tưới, giá vật tư nông nghiệp tăng mạnh khiến nông dân lo lắng. Bà Nguyễn Thị Hà (xã Tuy Phước) cho biết, vụ này gia đình chuẩn bị gieo sạ gần 7 sào lúa nhưng chi phí đầu tư tăng đáng kể so với năm trước.
“Giá dầu tăng nên chi phí cày đất tăng theo. Giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đều tăng, trong khi giá lúa lại thấp. Tổng chi phí vụ này tăng khoảng 20-30% so với vụ trước nên nông dân rất khó xoay xở” - bà Hà thở dài.
Theo ông Trần Nguyên Huy - Giám đốc Chi nhánh khu vực miền Trung của Công ty Phân bón Phước Hưng, giá phân bón tăng do giá nguyên liệu đầu vào thế giới leo thang dưới tác động của xung đột Trung Đông.
Hiện phân urê có giá 855-860 nghìn đồng/bao 50 kg, tăng khoảng 150 nghìn đồng so với cùng kỳ năm trước. Phân NPK giá khoảng 1,03 triệu đồng/bao, tăng khoảng 200 nghìn đồng... Trong khi đó, giá thuốc bảo vệ thực vật cũng nhích nhẹ, riêng lúa giống tương đối ổn định, một số giống còn giảm nhẹ.
Chủ động ứng phó hạn hán, dịch hại
Hiện nhiều địa phương trong tỉnh đã chủ động triển khai giải pháp ứng phó với khó khăn. Tại xã Ân Hảo, đến ngày 11-5, nông dân đã gieo sạ khoảng 30 ha trong tổng số hơn 605 ha lúa Hè Thu.
Ông Võ Duy Tín - Chủ tịch UBND xã - cho biết, địa phương đang khai thác nguồn nước từ các hồ Mỹ Đức, Hội Long và Đập Chùa, đồng thời vận hành hơn 10 trạm bơm điện để đảm bảo nước tưới cho phần lớn diện tích canh tác.
Đối với hơn 20 ha khó chủ động nước, địa phương hướng dẫn người dân chuyển sang trồng bắp, đậu phụng, dưa hấu nhằm duy trì hiệu quả sản xuất.
Tại xã Chư A Thai, nông dân vừa hoàn tất thu hoạch vụ Đông Xuân với năng suất khoảng 7 tấn/ha, tương đương năm trước. Địa phương đang khẩn trương chuẩn bị xuống giống khoảng 1.000 ha lúa Hè Thu từ cuối tháng 5 đến đầu tháng 6.
Theo ông Phạm Văn Lượng - Chủ tịch UBND xã, nguồn nước từ hồ Ayun Hạ hiện vẫn đảm bảo ổn định, giúp người dân yên tâm sản xuất. Một số diện tích cũng được chuyển sang các loại hoa màu để đa dạng hóa sản xuất, giảm áp lực tưới.
Theo ông Hồ Nguyên Sĩ - Chủ tịch kiêm Giám đốc Công ty TNHH Khai thác công trình thủy lợi Bình Định, đến ngày 11-5, 63 hồ chứa do đơn vị quản lý đang tích 442/638 triệu m3 nước, đạt 69,4% dung tích thiết kế.
Lượng nước này cơ bản đáp ứng nhu cầu cấp nước cho 36.862 ha đất sản xuất vụ Hè Thu và nước thô cho các nhà máy nước sinh hoạt.
Tuy nhiên, nếu nắng hạn kéo dài và không có mưa trong cả vụ, vẫn có 12 hồ chứa đối mặt nguy cơ thiếu nước tưới. Trong đó, 6 hồ có thể điều phối từ công trình lân cận, 6 hồ còn lại có nguy cơ thiếu nước ở cuối vụ, ảnh hưởng khoảng 200 ha đất sản xuất.
Để hạn chế rủi ro, đơn vị đã triển khai điều tiết nước theo lịch tưới, nạo vét kênh mương, kiểm soát nhu cầu sử dụng nước hằng ngày và sẵn sàng khai thác dung tích chết khi cần thiết.
