Nghị định số 146/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp đã được Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ký ban hành ngày 6-5-5026 và có hiệu lực thi hành từ ngày 25-6-2026.
Nghị định có nhiều điểm mới đáng chú ý, thể hiện quyết tâm siết chặt việc quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng trong bối cảnh tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng và khai thác lâm sản trái phép vẫn đang diễn biến phức tạp tại nhiều địa phương.
Theo đó, mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực lâm nghiệp đối với cá nhân lên đến 500 triệu đồng, đối với tổ chức lên đến 1 tỷ đồng. Ngoài xử phạt bằng tiền, người vi phạm còn có thể bị tịch thu tang vật, phương tiện; đình chỉ hoạt động khai thác rừng hoặc đình chỉ cơ sở chế biến lâm sản từ 6 đến 12 tháng.
Điểm đáng chú ý là Nghị định bổ sung nhiều biện pháp khắc phục hậu quả mang tính phục hồi hệ sinh thái rừng như buộc trồng lại rừng trong thời hạn tối đa 12 tháng; buộc chi trả đầy đủ tiền dịch vụ môi trường rừng, tiêu hủy giống cây trồng vi phạm và gỡ bỏ nội dung quảng cáo trái phép liên quan đến lâm sản trên không gian mạng.
Đối với hành vi lấn, chiếm rừng tự nhiên, mức xử phạt được quy định gấp đôi so với rừng trồng cùng diện tích vi phạm. Theo giới chuyên môn, quy định này cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận quản lý, khi giá trị của rừng tự nhiên được nhìn nhận không chỉ ở khía cạnh kinh tế mà còn ở vai trò bảo tồn đa dạng sinh học, điều tiết nguồn nước và giảm phát thải carbon.
Nghị định cũng quy định chi tiết mức xử phạt đối với hành vi khai thác lâm sản trái pháp luật theo loại rừng, nhóm gỗ và khối lượng vi phạm. Với hành vi khai thác trái phép trong rừng trồng thuộc sở hữu toàn dân, mức phạt có thể lên tới 250 triệu đồng. Trường hợp sử dụng phương tiện cơ giới để khai thác quy mô lớn còn có thể bị tịch thu phương tiện và đình chỉ hoạt động khai thác rừng.
Một điểm mới khác là cho phép áp dụng xử phạt vi phạm hành chính trên môi trường điện tử khi đáp ứng đủ điều kiện hạ tầng kỹ thuật. Quy định này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ lực lượng kiểm lâm tăng cường giám sát từ xa thông qua dữ liệu camera, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và nền tảng số, nhất là trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng.
Trong bối cảnh Việt Nam đang thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 và đẩy mạnh các cam kết quốc tế về chống mất rừng, Nghị định số 146/2026/NĐ-CP được xem là công cụ pháp lý quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực lâm nghiệp, góp phần bảo vệ tài nguyên rừng và đa dạng sinh học.
