Việc lựa chọn giống có nguồn gốc rõ ràng, phù hợp điều kiện sản xuất là yếu tố quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế.
Tại vườn ươm của HTX Dịch vụ nông nghiệp Nghĩa Hòa (thôn 2, xã Chư Păh), hàng trăm nghìn bầu cà phê giống đang được chăm sóc cẩn thận để kịp cung ứng cho nông dân. Dù chưa đến thời điểm xuất bán nhưng nhiều khách hàng trong và ngoài tỉnh đã đến tìm hiểu, đăng ký mua cây giống.
Ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc HTX - cho biết: Năm nay, HTX ươm hơn 500 nghìn cây cà phê giống, tăng hơn 200 nghìn cây so với năm trước. Các giống chủ lực gồm TR4, TRS1 và xanh lùn. Nhiều nông dân, đại lý và tổ chức trong tỉnh đã sớm chủ động đăng ký mua giống để phục vụ tái canh, trồng mới.
Theo ông Minh, các giống TR4, TRS1 tiếp tục được người dân lựa chọn nhờ khả năng sinh trưởng tốt, năng suất ổn định và phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng Tây Nguyên. “Nhu cầu cây giống năm nay tăng cao nên HTX phải chuẩn bị từ sớm để bảo đảm nguồn cung cho bà con” - ông Minh chia sẻ.
Không chỉ tái canh diện tích cà phê già cỗi, nhiều hộ dân cũng mạnh dạn đầu tư trồng mới khi giá cà phê duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Ông Rơ Châm Klunh (làng Dốch 1, xã Ia Ly) cho biết, gia đình đã đăng ký mua 1.500 cây giống xanh lùn thông qua Hội Nông dân xã để trồng mới.
Theo ông Klunh, việc lựa chọn cây giống có nguồn gốc rõ ràng rất quan trọng bởi cà phê là cây trồng cần vốn đầu tư lớn và thời gian chăm sóc dài. “Nếu cây khỏe, sạch bệnh thì việc chăm sóc sau này thuận lợi hơn, hạn chế rủi ro trong quá trình sản xuất” - ông Klunh nói.
Để bảo đảm chất lượng cây giống, toàn bộ hạt giống cà phê của HTX Dịch vụ nông nghiệp Nghĩa Hòa được nhập từ Viện Khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp Tây Nguyên, có đầy đủ hóa đơn, chứng từ và được kiểm soát chặt chẽ trong suốt quá trình ươm.
Các khâu xử lý đất, tưới nước đến phòng trừ sâu bệnh đều được HTX thực hiện theo quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt. Cây giống chỉ xuất bán khi bảo đảm khỏe mạnh, sạch bệnh và đạt tối thiểu 4-5 cặp lá. Đây là yếu tố quan trọng quyết định khả năng thích nghi và sinh trưởng của cây sau khi trồng.
Không chỉ chú trọng chất lượng cây giống, các HTX còn tăng cường hướng dẫn kỹ thuật cho người dân trước khi tái canh. Theo khuyến cáo, sau khi nhổ bỏ diện tích cà phê già cỗi, người dân cần xử lý đất kỹ lưỡng, diệt trừ mầm bệnh tồn dư để hạn chế nguy cơ tái nhiễm cho cây mới.
Cùng với các HTX, nhiều cơ sở sản xuất giống trên địa bàn tỉnh cũng chủ động chuẩn bị nguồn cây giống cà phê phục vụ vụ mới. Bà Cao Thị Tuyết - chủ cơ sở sản xuất cây giống ở thôn 9 (xã Biển Hồ) cho biết: Hiện cơ sở đã ươm khoảng 100 nghìn cây giống, đủ phục vụ tái canh gần 100 ha cà phê.
Cơ sở hiện chưa có các hợp đồng cung cấp giống lớn với doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhiều hộ dân đã đăng ký mua từ sớm, trong đó có những hộ đặt hàng số lượng lớn để tái canh diện tích rộng.
“Người dân hiện nay khá thận trọng, thường tìm đến những cơ sở có uy tín, nguồn giống rõ ràng thay vì mua tràn lan như trước” - bà Tuyết cho biết.
Cũng theo bà Tuyết, hiện nay, cây giống mới đạt khoảng 2-3 cặp lá nên chưa đến thời điểm xuất bán đại trà. Theo quy trình kỹ thuật, cần thêm khoảng một tháng nữa, cây mới đủ tiêu chuẩn xuống giống. Trong khi đó, trên thị trường đã xuất hiện tình trạng bán cây giống sớm, chất lượng khó kiểm soát.
Theo các cơ sở sản xuất, hiện người dân vẫn ưu tiên lựa chọn các giống đã được cơ quan chuyên môn công nhận như TR4, TRS1. Một số giống mới chỉ được ươm với số lượng nhỏ theo nhu cầu riêng của khách hàng.
Trong bối cảnh giá cà phê duy trì ở mức cao, nhiều hộ dân đang mạnh dạn đầu tư tái canh nhằm nâng cao năng suất, chất lượng vườn cây. Việc chủ động nguồn giống chất lượng không chỉ giúp người dân yên tâm đầu tư sản xuất mà còn tạo nền tảng nâng cao giá trị, chất lượng vùng cà phê Gia Lai trong những năm tới.
Đây cũng là tiền đề quan trọng để ngành cà phê phát triển theo hướng bền vững, thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
