Ðây là hướng đi chiến lược giúp ổn định đầu ra, chuẩn hóa vùng nguyên liệu và trực tiếp cải thiện thu nhập cho nông dân trước áp lực cạnh tranh của thị trường.
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường), toàn tỉnh hiện có khoảng 251.300 ha cây trồng thực hiện liên kết sản xuất, tăng hơn 300 ha so với cuối năm 2025.
Mô hình này thu hút sự tham gia của 98 hợp tác xã (HTX), 72 tổ hợp tác, 47 nông hội và doanh nghiệp (DN). Việc hình thành các hệ sinh thái sản xuất khép kín giúp nông dân tiếp cận kỹ thuật canh tác hiện đại, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe.
Từ sản xuất nhỏ lẻ đến liên kết bền vững
Trước đây, câu chuyện “được mùa mất giá” luôn là nỗi ám ảnh thường trực của nông dân. Thế nhưng, tại các địa phương như An Bình, Ia Phí, tư duy sản xuất manh mún đang dần được thay thế bằng những mô hình liên kết chặt chẽ giữa “bốn nhà”, trong đó vai trò của DN và HTX là nòng cốt.
Ông Lê Văn Minh (thôn Tân Định, phường An Bình) là một minh chứng điển hình. Chuyển đổi diện tích mía đạt hiệu quả thấp sang 3 ha chanh dây liên kết với Công ty CP Quốc tế Thông Đỏ và HTX Nông nghiệp và dịch vụ Hùng Thơm Gia Lai, thu nhập của gia đình ông đã thay đổi ngoạn mục.
“Tham gia chuỗi, tôi không còn loay hoay tìm giống hay lo sợ thương lái ép giá. DN hỗ trợ kỹ thuật, HTX bao tiêu sản phẩm. Với sản lượng 50-90 tấn/vụ, sau khi trừ chi phí, tôi đút túi 500-600 triệu đồng/năm, cao gấp nhiều lần so với trồng mía trước đây” - ông Minh phấn khởi chia sẻ.
Sự thành công của ông Minh không phải là ngẫu nhiên. Ông Nguyễn An Huy, Tổng Giám đốc Công ty CP Quốc tế Thông Đỏ, khẳng định: “Chúng tôi xây dựng mô hình khép kín từ khâu cung ứng giống chuẩn, hướng dẫn canh tác đến thu mua chế biến. Sự đồng bộ này giúp kiểm soát chất lượng từ gốc, đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe nhất”.
Không chỉ dừng lại ở việc bao tiêu, các chuỗi liên kết hiện nay đã bắt đầu tiệm cận công nghệ cao. Tại HTX Nông nghiệp Việt Tiến (xã Ia Phí), 540 ha cà phê của 500 thành viên đang được vận hành theo tiêu chuẩn quốc tế 4C và UTZ thông qua sự liên kết với các “ông lớn” như Sucafina và Vĩnh Hiệp.
Ông Hoàng Việt Thắng - Giám đốc HTX Việt Tiến - cho biết, điểm nổi bật của chuỗi liên kết là ứng dụng công nghệ. Nông dân được hướng dẫn sử dụng dữ liệu vệ tinh theo dõi độ ẩm, dinh dưỡng đất; sản xuất bền vững giúp sản phẩm đạt chứng chỉ, giá bán cao hơn thị trường khoảng 2.000 đồng/kg. Đặc biệt, sự đồng hành của DN giúp giảm rủi ro trước biến động thời tiết và thị trường.
Mở rộng vùng nguyên liệu, hoàn thiện chuỗi giá trị
Mô hình liên kết đang lan tỏa sang khu vực phía Đông với 11 dự án liên kết trong sản xuất giống lúa, bưởi da xanh, đậu phụng và gạo thương phẩm. Tại xã Bình Hiệp, dự án trồng đậu phụng của HTX Nông nghiệp - Dịch vụ Bình Thuận quy mô 36 ha đã bảo đảm thu nhập khá cho 36 hộ dân.
Ông Nguyễn Công Vinh - Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX - cho hay: “Người dân được tập huấn kỹ thuật ngay từ đầu vụ, hỗ trợ giống, vật tư và đặc biệt là được bao tiêu sản phẩm với giá tối thiểu 24.000 đồng/kg đậu phụng khô. Nếu thị trường tăng, đơn vị thu mua vẫn điều chỉnh theo hướng có lợi cho người dân nên bà con rất yên tâm sản xuất”.
Hiện nay, ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh kết nối các DN như Công ty CP Nafoods Tây Nguyên, Công ty TNHH Sen Việt với cộng đồng nông dân tại Chư Sê, Ia Grai.
Cụ thể, 31,5 ha sầu riêng tại thôn An Điền (xã Chư Sê) và 30 ha tại làng Ja Năng (xã Ia Grai) đang được xây dựng thành vùng nguyên liệu đạt chuẩn xuất khẩu. Việc rà soát, lựa chọn DN có năng lực tài chính nhằm mục tiêu xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, phục vụ chế biến sâu.
Theo ông Trần Xuân Khải - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, liên kết chuỗi giá trị là giải pháp ổn định đầu ra, góp phần nâng cao vị thế và phát triển nông nghiệp bền vững.
Chi cục đang rà soát, kết nối các DN có năng lực để đầu tư liên kết, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn phục vụ chế biến, xuất khẩu, qua đó nâng cao giá trị và sức cạnh tranh cho nông sản địa phương.
