Toàn tỉnh có khoảng 9.250 ha dừa, chủ yếu là dừa xiêm xanh lấy nước uống và dừa lấy cơm phục vụ chế biến; trong đó diện tích đang cho thu hoạch khoảng 8.805 ha, sản lượng ước đạt hơn 127 nghìn tấn/năm.
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường), trong số diện tích dừa nói trên có khoảng 115,2 ha được chứng nhận hữu cơ, tập trung tại phường Hoài Nhơn, xã Hội Sơn, xã Hòa Hội.
Tăng năng suất, nâng giá trị từ canh tác hữu cơ
Thực tế cho thấy, canh tác hữu cơ không chỉ giúp cây dừa phát triển bền vững mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng hiệu quả kinh tế cho người trồng.
Nhiều năm qua, người dân xã Hòa Hội duy trì chăm sóc dừa xiêm theo hướng hữu cơ. Ông Võ Đình Trí - Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã - cho biết địa phương hiện có 625 ha dừa xiêm, phần lớn được chăm sóc theo hướng hữu cơ; trong đó 15 ha đã được cấp chứng nhận đạt chuẩn hữu cơ.
Nhờ canh tác theo hướng hữu cơ, năng suất dừa ổn định từ 80 - 120 quả/cây/năm. Những năm trước, với giá bán từ 6.000 - 12.000 đồng/quả, người dân đạt lợi nhuận khoảng 120 triệu đồng - 150 triệu đồng/ha/năm. Riêng năm nay, do ảnh hưởng của mưa bão cuối năm 2025, năng suất giảm, lợi nhuận dự kiến còn khoảng 80 triệu đồng - 100 triệu đồng/ha/năm.
Ông Nguyễn Văn Bình (thôn Hòa Đại, xã Hòa Hội) cho hay gia đình có 1 ha dừa. Nhờ tận dụng phân bò ủ hoai kết hợp sử dụng thuốc phòng trừ sâu bệnh sinh học nên vườn dừa phát triển tốt, được thương lái thu mua tận nơi với giá 7.000 - 10.000 đồng/quả, mang lại lợi nhuận hơn 100 triệu đồng/ha/năm.
Tại xã Hội Sơn, khoảng 80% trong tổng số 450 ha dừa của địa phương được canh tác theo hướng hữu cơ; trong đó có 1.000 cây tại thôn An Điềm được chứng nhận hữu cơ vào năm 2025. Chủ tịch UBND xã Hà Trọng Dưỡng cho hay, những năm trước năng suất dừa đạt 170 - 200 quả/cây/năm, nhưng năm nay do ảnh hưởng của đợt mưa bão cuối năm ngoái nên chỉ còn khoảng 100 - 120 quả/cây. Tuy vậy, với giá bán từ 5.000 - 12.000 đồng/quả, người dân vẫn đạt mức lãi khoảng 80 triệu đồng - 90 triệu đồng/ha/năm.
Ông Nguyễn Văn Minh (thôn An Điềm, xã Hội Sơn), cho biết: “Gia đình tôi có 70 cây dừa xiêm. Từ khi tham gia mô hình “Thâm canh cây dừa xiêm hữu cơ” do Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai, gia đình chuyển sang sử dụng phân bò kết hợp phân hữu cơ và các biện pháp chăm sóc sinh học nên cây phát triển tốt hơn, nước dừa ngọt đậm hơn. Năm 2025, chúng tôi đạt lợi nhuận khoảng 35 triệu đồng từ vườn dừa và đang tiếp tục mở rộng diện tích trồng”.
Không chỉ nâng hiệu quả kinh tế cho nông dân, sản xuất dừa hữu cơ còn tạo nguồn nguyên liệu chất lượng phục vụ chế biến sâu. Tại phường Hoài Nhơn, HTX Nông nghiệp Ngọc An phối hợp với ngành chức năng hướng dẫn người dân canh tác dừa theo hướng hữu cơ để phục vụ chế biến dầu dừa và bánh tráng nước dừa.
Ông Nguyễn Ngọc Nghiệp - Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX - cho biết diện tích dừa được chứng nhận hữu cơ hiện đạt 100 ha với khoảng 10.000 cây, năng suất bình quân 65 quả/cây/năm. HTX thu mua theo hợp đồng với giá từ 6.000 - 15.000 đồng/quả, giúp người dân có lợi nhuận ổn định.
Hình thành vùng dừa hữu cơ bền vững
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, định hướng phát triển cây dừa thời gian tới là áp dụng các tiêu chuẩn hữu cơ, nâng cao giá trị gia tăng, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ.
Tỉnh sẽ duy trì diện tích dừa lấy dầu tại các vùng trồng truyền thống; ứng dụng KH&CN để nâng cao năng suất, chất lượng nguyên liệu, đồng thời chuyển đổi các vườn dừa già cỗi sang giống dừa lấy nước có giá trị kinh tế cao. Cùng với đó là tiếp tục phát triển các sản phẩm OCOP chế biến từ dừa nhằm nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm địa phương.
Ông Huỳnh Việt Hùng - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh - thông tin giai đoạn 2022 - 2025, Trung tâm đã phối hợp với các địa phương triển khai 9 mô hình thâm canh dừa theo tiêu chuẩn hữu cơ cho hơn 150 hộ dân tại Hoài Nhơn, Hoài Nhơn Nam, Tam Quan, Hoài Ân, Hội Sơn và Phù Cát.
Các hộ được hướng dẫn sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học để chăm sóc khoảng 8.000 cây dừa, trong đó có 2.000 cây tại phường Tam Quan và xã Hội Sơn được chứng nhận hữu cơ năm 2025. Qua theo dõi, năng suất tại các mô hình cao hơn diện tích đối chứng từ 10 - 15%.
Thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương có điều kiện sinh thái phù hợp với phát triển cây dừa xây dựng mô hình điểm, chuyển giao kỹ thuật nhằm nhân rộng diện tích cây dừa thâm canh theo hướng hữu cơ.
Ông Lê Hoài Lam - Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - cho biết tỉnh sẽ tiếp tục phát triển ổn định vùng trồng dừa theo hướng khai thác hiệu quả kinh tế tổng hợp của vườn dừa thông qua thâm canh, trồng xen, nuôi xen; chú trọng tuyển chọn, quản lý chất lượng giống dừa, bảo tồn các giống dừa bản địa như dừa Tam Quan; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng KHKT, hình thành các vùng sản xuất dừa hữu cơ gắn với chế biến hiện đại, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.
