Với việc chuyển đổi cây trồng, ứng dụng nhà màng, liên kết sản xuất đến thành lập doanh nghiệp giống cây trồng, nhiều nông dân ở Chư Sê đã vươn lên làm chủ kỹ thuật, làm chủ thị trường.
Hành trình “tái sinh” từ thất bại với cây hồ tiêu
Giữa vườn sầu riêng rộng 7 ha đang ra hoa đồng loạt, ông Nguyễn Trọng Dũng (thôn Vinh Hà) không giấu được niềm vui. Trước đó, ông từng sở hữu 15.000 trụ hồ tiêu, có năm đạt sản lượng 42 tấn tiêu khô. Thế nhưng dịch bệnh khiến vườn tiêu chết hàng loạt, cuốn theo bao vốn liếng, công sức.
“Khi hồ tiêu chết trắng, tôi từng nghĩ chắc mình phải rời quê. Nhưng rồi tôi tự hỏi: Nếu bỏ đi thì đất này ai làm? Thế là quyết định làm lại từ đầu” - ông Dũng nhớ lại.
Sau nhiều tháng lặn lội học hỏi kinh nghiệm ở Đắk Lắk, Đồng Tháp, cuối năm 2017 ông trồng thử nghiệm 500 cây sầu riêng Thái Lan theo hướng hữu cơ trên diện tích tiêu bị chết. Nhận thấy cây sầu riêng thích nghi với khí hậu, thổ nhưỡng nơi đây, ông mạnh dạn chuyển đổi toàn bộ 7 ha sang trồng hơn 1.000 cây sầu riêng.
Năm 2024, vườn sầu riêng cho sản lượng 80 tấn, giá bán 83.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, ông lãi khoảng 6 tỷ đồng. Năm 2025, sản lượng tiếp tục đạt 80 tấn, giá 63.000 đồng/kg, lợi nhuận khoảng 5 tỷ đồng. “Thành công hôm nay không phải từ may mắn, mà nhờ làm đúng quy trình, hạn chế phân, thuốc hóa học, chú trọng cải tạo đất và quản lý dinh dưỡng” - ông Dũng chia sẻ.
Không giữ bí quyết cho riêng mình, ông còn hướng dẫn kỹ thuật cho nhiều hộ dân lân cận. Từ thất bại nặng nề với cây hồ tiêu, ông Dũng đã tạo nên một mô hình chuyển đổi hiệu quả, mở ra hướng đi mới cho nông dân Chư Sê.
Trồng dâu nuôi tằm cho thu nhập ổn định
Nếu sầu riêng mang lại giá trị cao theo mùa vụ thì trồng dâu nuôi tằm lại đem đến nguồn thu đều đặn hằng tháng. Tại tổ 12, chị Đào Thu Hồng đang chăm sóc lứa tằm 15 ngày tuổi, chuẩn bị cho kỳ thu hoạch kén.
Trước đây, gia đình chị chủ yếu dựa vào cây cà phê, hồ tiêu. Giá cả bấp bênh, chi phí cao khiến cuộc sống nhiều năm chật vật. Hơn một năm nay, chị quyết định chuyển đổi 2 ha cà phê, hồ tiêu già cỗi sang trồng dâu nuôi tằm.
“Ban đầu cũng hơi lo vì chưa quen kỹ thuật. Nhưng được tập huấn, hướng dẫn cụ thể nên tôi dần dần quen việc. Với 1 ha dâu nuôi tằm, sau khi trừ chi phí, gia đình tôi thu khoảng 300 triệu đồng/năm” - chị Hồng phấn khởi nói.
Tham gia liên kết với Nông hội Dâu - Tằm - Tơ Chư Sê, các hộ được hỗ trợ giống, kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm. Nhờ vậy, người dân không còn nỗi lo đầu ra.
Sự chuyển đổi của chị Hồng cho thấy nông nghiệp công nghệ cao không chỉ là những nhà màng tiền tỷ, mà còn là cách tổ chức sản xuất hợp lý, gắn với thị trường và nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích.
Bước đi bài bản từ vườn ươm đến doanh nghiệp
Ở làng Hăng Ring, anh Bùi Thanh Ngọc là người tiên phong ươm giống chanh dây thực sinh ứng dụng công nghệ cao. Đầu năm 2018, anh đầu tư hơn 5 tỷ đồng xây dựng nhà màng rộng 6.000 m², nhập hạt giống chanh dây tím từ Đài Loan, chanh dây vàng từ Nam Mỹ và giá thể từ Đức.
Anh Ngọc cho biết: “Hạt giống được tuyển chọn kỹ, xử lý sâu bệnh định kỳ. Cây con đặt trong nhà màng, điều tiết nước và ánh sáng theo từng giai đoạn. Sau 8 tuần, cây cao 10-15 cm mới xuất bán”.
Nhờ quy trình chặt chẽ, cây giống có bộ rễ khỏe, khả năng kháng sâu bệnh tốt, đáp ứng nhu cầu làm gốc ghép hoặc trồng thực sinh. Không dừng lại ở sản xuất nhỏ lẻ, anh Ngọc thành lập Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại giống Ngọc Thủy Tiên nhằm chuyên nghiệp hóa hoạt động.
Mỗi tháng, Công ty xuất bán 500-600 thùng giống, doanh thu khoảng 1 tỷ đồng, tạo việc làm cho 20 lao động địa phương. Ông Bùi Hữu Minh (xã Biển Hồ) cho biết: “Giống ở đây có nguồn gốc rõ ràng, được hướng dẫn kỹ thuật nên chúng tôi rất yên tâm khi chuyển đổi sang trồng chanh dây”.
Ông Huỳnh Ngọc Chương - Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Chư Sê - cho hay: Những năm qua, Hội tích cực vận động hội viên ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, tổ chức tham quan học tập các mô hình hiệu quả. “Các mô hình của ông Dũng, chị Hồng, anh Ngọc đã tạo sức lan tỏa, giúp bà con thay đổi tư duy sản xuất, mạnh dạn đầu tư theo hướng hiện đại” - ông Chương khẳng định.
Từ những câu chuyện cụ thể ấy, có thể thấy Chư Sê đang từng bước hình thành nền nông nghiệp đa dạng, ứng dụng công nghệ cao, gắn sản xuất với doanh nghiệp và thị trường. Sự thay đổi không chỉ nằm ở con số lợi nhuận hàng tỷ đồng hay hàng trăm triệu đồng mỗi năm, mà quan trọng hơn là sự thay đổi tư duy: Làm nông phải bài bản, phải bền vững và phải biết nhìn xa. Đây chính là nền tảng để nông nghiệp Chư Sê tiếp tục bứt phá trong những năm tới.
