Giữ gìn nền tảng, hình thành sản phẩm du lịch
Làng Mơ Hra - Đáp hiện có 226 hộ với 874 khẩu, trong đó, khoảng 96% là người Bahnar.
Cộng đồng làng được tổ chức chặt chẽ với Hội đồng già làng gồm 2 già làng và 5 thành viên giữ vai trò quan trọng trong việc điều hành các hoạt động chung, duy trì phong tục tập quán và định hướng phát triển sản xuất phù hợp với điều kiện địa phương.
Người dân làng Mơ Hra - Đáp chủ yếu làm nương rẫy với các loại cây trồng chính như lúa, mì, bắp và chăn nuôi gia súc, gia cầm. Bên cạnh đó, nhiều nghề truyền thống vẫn được duy trì như đan lát, dệt thổ cẩm, nấu rượu ghè, chế tác nhạc cụ và nông cụ.
Điểm nhấn tạo nên bản sắc của làng du lịch cộng đồng Mơ Hra - Đáp chính là không gian văn hóa cồng chiêng. Làng hiện lưu giữ hơn 28 bộ chiêng, được sử dụng trong các nghi lễ quan trọng như lễ đâm trâu, lễ ăn lúa mới, lễ đóng cửa kho lúa, lễ bỏ mả và các nghi lễ vòng đời.
Bên cạnh đó, các loại nhạc cụ truyền thống như đàn ting ning, t’rưng, đing chơn, đặc biệt là k’ni cũng được gìn giữ, phát huy giá trị.
Động lực phát triển du lịch cộng đồng bền vững
Cuối tháng 12-2025, làng Mơ Hra - Đáp được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao về du lịch cộng đồng. Chia sẻ về dấu mốc này, ông Đinh A Lếch - Trưởng Ban quản lý du lịch cộng đồng làng Mơ Hra - Đáp - cho biết: “Đây là sự ghi nhận rất lớn đối với nỗ lực của cộng đồng làng trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa và làm du lịch. Không chỉ là niềm tự hào, đây còn là động lực để bà con tiếp tục phát triển du lịch một cách bền vững, có trách nhiệm”.
Những năm gần đây, người dân làng Mơ Hra - Đáp từng bước làm quen với mô hình du lịch cộng đồng. Từ chỗ chỉ quen với sản xuất nông nghiệp, bà con đã tham gia các lớp đào tạo, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng đón tiếp khách du lịch. Nhiều nhóm dịch vụ được hình thành như đội cồng chiêng, đội dệt thổ cẩm, nhóm điêu khắc, nhóm hướng dẫn và đưa đón khách.
Năm 2025, làng đón gần 20 đoàn với trên 500 lượt khách. Du khách được trải nghiệm không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên ngay trên vùng đất di sản, nghe già làng kể chuyện, xem phụ nữ dệt vải, đàn ông đan đát và thưởng thức các món ăn truyền thống do chính người dân chế biến.
Anh Đinh Văn Prang - Trưởng nhóm đan đát ở làng Mơ Hra - Đáp - chia sẻ: “Từ khi làm du lịch cộng đồng, bà con rất phấn khởi. Các nghề truyền thống như đan đát, chế tác nhạc cụ được giữ gìn, góp phần tăng thu nhập cho người dân.
Riêng gia đình tôi, nhờ có khách du lịch đến làng, các sản phẩm đan đát làm ra bán được nhiều hơn trước, có thêm nguồn thu ổn định”.
Không chỉ các nghề thủ công truyền thống, hoạt động ẩm thực phục vụ du khách cũng trở thành sinh kế mới cho người dân. Chị Đinh Thị Văn - Tổ phó Tổ ẩm thực - cho biết: “Từ khi có sự hướng dẫn làm du lịch của Viện Nghiên cứu và Phát triển ngành nghề nông thôn Việt Nam, bà con nấu ăn ngon hơn, trình bày món ăn cũng đẹp hơn.
Ngoài các món truyền thống của người Bahnar như cơm lam, gà nướng, thịt nướng ống lồ ô, canh lá mì, rượu ghè… chúng tôi còn chế biến nhiều món từ sản vật địa phương như cá suối nướng, ốc xào lá mì, tép đùm lá chuối, canh ốc, đọt mây nướng, bánh khoai mì. Hầu như món nào cũng được du khách khen ngon nên chúng tôi rất vui”.
Ở góc độ quản lý nhà nước, bà Nguyễn Thị Thế Vy - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chánh Văn phòng Điều phối xây dựng nông thôn mới tỉnh - đánh giá: “Việc sản phẩm du lịch cộng đồng làng Mơ Hra - Đáp đạt chuẩn OCOP 3 sao là bước tiến quan trọng trong Chương trình mỗi xã một sản phẩm.
Mô hình cho thấy nếu biết khai thác giá trị văn hóa gắn với sinh kế người dân thì hoàn toàn có thể tạo ra sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần phát triển kinh tế nông thôn và bảo vệ môi trường”.
Theo định hướng, làng Mơ Hra - Đáp sẽ tiếp tục hoàn thiện các sản phẩm du lịch trải nghiệm, nâng cấp hạ tầng, đẩy mạnh quảng bá hình ảnh, từng bước xây dựng thương hiệu du lịch cộng đồng đặc trưng của người Bahnar.
Qua đó, tạo nền tảng để nhân rộng mô hình du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống trong chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn tiếp theo.
