Nhiều hạng mục xuống cấp, tiềm ẩn rủi ro
Hồ chứa nước Ia Ring (xã Bờ Ngoong) được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đầu tư xây dựng từ năm 2005, có dung tích thiết kế 10,76 triệu m³ nước, phục vụ tưới cho khoảng 2.300 ha cây trồng và cung cấp nước sinh hoạt cho khoảng 18.000 hộ dân trong vùng.
Năm 2009, công trình hoàn thành và đưa vào khai thác, góp phần đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất và đời sống người dân.
Sau gần 20 năm sử dụng, nhiều hạng mục công trình đã xuống cấp, gây khó khăn cho công tác quản lý, vận hành và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa lũ.
Tháng 11-2024, công trình xuất hiện sự cố hố sụt tại mái thượng lưu hồ chứa, vị trí giáp cống lấy nước, nước từ lòng hồ chảy vào hành lang cống thoát ra hạ lưu, gây thiệt hại cho khu vực vùng hạ du của công trình.
Ngay sau khi phát hiện sự cố, đơn vị quản lý, vận hành cùng các lực lượng chức năng, chính quyền địa phương và người dân đã kịp thời khắc phục, đảm bảo an toàn công trình và hạn chế thấp nhất thiệt hại. Từ đó đến nay, công trình được vận hành theo phương án riêng dành cho công trình gặp sự cố, căn cứ vào diễn biến thời tiết để điều tiết và tích nước phù hợp phục vụ sản xuất, sinh hoạt cho người dân.
Năm 2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai ban hành quyết định phê duyệt kết quả kiểm định an toàn đập, hồ chứa nước Ia Ring. Theo đánh giá tổng hợp, hồ chứa nước Ia Ring ở mức độ an toàn C. Nhiều hạng mục như đập đất, cống lấy nước và hệ thống vận hành có nguy cơ mất an toàn, ảnh hưởng lớn đến công tác quản lý, vận hành, nhất là trong mùa mưa lũ.
Theo ông Phan Phước Thiện - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Gia Lai, công trình đã được đưa vào sử dụng nhiều năm nên nhiều hạng mục xuống cấp, ảnh hưởng đến công tác quản lý, vận hành. Công ty đã xây dựng phương án quản lý, vận hành cấp nước riêng theo chỉ đạo của UBND tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường nhằm đảm bảo an toàn công trình, đồng thời thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết để điều tiết nước phù hợp trong điều kiện xuất hiện sự cố.
Tăng tốc sửa chữa, bảo đảm an toàn vận hành
Đầu năm 2026, UBND tỉnh Gia Lai đã ban hành Quyết định số 424/QĐ-UBND phê duyệt Dự án sửa chữa hồ Ia Ring (xã Bờ Ngoong) với tổng mức đầu tư 27 tỷ đồng, giao Ban Quản lý dự án Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai làm chủ đầu tư thực hiện sửa chữa công trình.
Mục tiêu dự án là sửa chữa các hạng mục đầu mối như đập đất, cống lấy nước, tràn xả lũ, nhà quản lý; xây dựng mốc quan trắc; lắp đặt thiết bị đo mưa, đo mực nước phục vụ giám sát vận hành và cải thiện điều kiện quản lý công trình.
Theo Ban Quản lý dự án Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai, công trình do liên danh Công ty TNHH Thịnh Tiến và Công ty TNHH Hoàng Minh thi công trong năm 2026-2027. Trong năm 2026, dự kiến nguồn vốn được bố trí khoảng 10 tỷ đồng để sửa chữa một số hạng mục của công trình.
Ông Nguyễn Quốc Trạng - cán bộ kỹ thuật thi công thuộc Công ty TNHH Thịnh Tiến đang thi công sửa chữa hồ Ia Ring - cho biết: Hạng mục gia cố mái thượng lưu đập theo yêu cầu của chủ đầu tư và cơ quan chủ quản thi công đến cao trình 684.5 m để duy trì mực nước phục vụ sản xuất trong những vụ tới. Đến nay, Công ty đã thi công được 64% khối lượng đề ra. Còn hạng mục gia cố kênh thượng lưu tràn xả lũ đến nay đạt trên 77% khối lượng, dự kiến trong tuần tới Công ty sẽ thi công đạt 100% khối lượng.
Theo Ban Quản lý dự án Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh, từ cuối tháng 4-2026 đến nay, các đơn vị đang thi công sửa chữa hồ chứa Ia Ring khẩn trương sửa chữa một số hạng mục của công trình theo kế hoạch đề ra.
Ông Tô Tấn Thi - Giám đốc Ban Quản lý dự án Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh - cho biết: Để đảm bảo an toàn công trình trong mùa mưa lũ năm nay, các đơn vị đang tập trung nhân lực, phương tiện thi công các hạng mục trọng điểm như khoan phụt vữa xi măng chống thấm cống lấy nước, gia cố mái đập và sân trước cửa vào tràn xả lũ. Đồng thời, phối hợp với đơn vị quản lý, vận hành và chính quyền địa phương thường xuyên kiểm tra, giám sát chất lượng thi công để sớm hoàn thành dự án đưa vào khai thác hiệu quả.
Trong bối cảnh thời tiết ngày càng diễn biến cực đoan, việc khẩn trương sửa chữa các hạng mục hư hỏng hồ chứa nước Ia Ring có ý nghĩa quan trọng đảm bảo an toàn công trình, bảo vệ vùng hạ du, hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra trong mùa mưa lũ năm nay.
