Theo ông Vũ Ngọc An - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường: Các giải pháp được triển khai theo 3 giai đoạn với định hướng xuyên suốt là khơi thông dòng chảy, nâng cao năng lực tiêu thoát lũ và bảo vệ khu dân cư bằng hệ thống đê, kè phù hợp. Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh dự kiến bố trí khoảng 2.675 tỷ đồng cho mục tiêu này.
Riêng năm 2026, ưu tiên xử lý các điểm nghẽn cấp bách gồm nạo vét sông Trường Úc, sông Cát, sông Cây Me; gia cố các tuyến đê xung yếu và di dời các hộ dân lấn chiếm nghiêm trọng hành lang thoát lũ.
Hành lang thoát lũ bị lấn chiếm
Khả năng tiêu thoát lũ vùng hạ du sông Hà Thanh phụ thuộc lớn vào vai trò phân lũ của các sông nhánh. Thế nhưng, dọc tuyến đê sông Cát đoạn qua thôn Luật Lễ (xã Tuy Phước), hành lang thoát lũ đang bị lấn chiếm nghiêm trọng. Nhiều hộ xây dựng nhà ở kiên cố, chuồng trại chăn nuôi, hàng rào và các công trình phụ trợ lấn sâu vào phạm vi bảo vệ đê điều, thu hẹp đáng kể tiết diện thoát lũ, tiềm ẩn nguy cơ cao mỗi khi mưa lũ xảy ra.
Qua rà soát của UBND xã Tuy Phước, dọc tuyến đê sông Cát có 49 trường hợp sử dụng đất với các công trình, nhà ở được xây dựng từ trước năm 1993 đến năm 2025. Sự phức tạp về lịch sử hình thành khiến công tác xác định nguồn gốc đất, phân loại đối tượng và xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ gặp không ít khó khăn.
Ông Trần Minh Quang - Chủ tịch UBND xã Tuy Phước - cho biết: “Xã đang khẩn trương xác minh, phân loại và kiểm kê từng hạng mục công trình để xây dựng phương án xử lý, di dời, hỗ trợ phù hợp cho từng trường hợp”.
Trước mắt, để bảo đảm mặt bằng phục vụ nạo vét sông Cát, xã Tuy Phước ưu tiên xử lý các công trình vi phạm nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến dòng chảy. Tính đến ngày 2-6, có 3/49 hộ đã tự giác tháo dỡ công trình.
Tại phường Quy Nhơn Đông, phạm vi ảnh hưởng khá rộng, trong đó, tuyến sông Cát với 10 thửa đất (hơn 6.844 m²); sông Cây Me với 10 thửa đất (hơn 3.625 m²); trục tiêu ĐH Quang Trung với 40 thửa đất (hơn 15.830 m²); tuyến Trần Khắc Chân với 2 thửa đất (hơn 1.080 m²). Đáng chú ý, khu vực nạo vét trục tiêu ĐH Quang Trung có khoảng 225 ngôi mộ nằm trong hành lang thoát lũ cần di dời.
Ông Nguyễn Thành Danh - Phó Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn Đông - cho hay: Phường đã thành lập tổ công tác phối hợp với Ban Quản lý dự án nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh xác định ranh giới thực địa từ ngày 1.6. Tuy nhiên, khối lượng kiểm đếm lớn, việc xác minh nguồn gốc đất và di dời các ngôi mộ đòi hỏi nhiều thời gian cùng sự đồng thuận của người dân.
Địa phương sẽ làm việc với các gia đình liên quan để thống nhất phương án. Toàn bộ số mộ này dự kiến được cải táng về nghĩa trang Trường Úc (xã Tuy Phước) trước ngày 30.6 để bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công.
Tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công
Tại phường Quy Nhơn Bắc, tiến độ triển khai thuận lợi hơn do phạm vi ảnh hưởng chủ yếu liên quan đến cây cối. Phường đã hoàn thành rà soát tuyến sông Cát với 32 thửa đất và sông Cây Me với 50 thửa đất. Ngày 2-6, địa phương bàn giao 85 mốc giới giải phóng mặt bằng ngoài thực địa gồm 33 mốc trên sông Cát và 52 mốc trên sông Cây Me.
Ông Nguyễn Thái Diễn - Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn Bắc - cho hay: Địa phương đang tập trung hoàn thiện thủ tục, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân đồng thuận với chủ trương của tỉnh, cam kết bàn giao mặt bằng đúng tiến độ để các hạng mục nạo vét, khơi thông dòng chảy sớm được triển khai.
Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của UBND tỉnh, các địa phương đang tăng tốc công tác giải phóng mặt bằng phục vụ thi công các hạng mục cấp bách tại hạ lưu sông Hà Thanh. Ngày 3-6, Ban Quản lý dự án nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh đã trình UBND tỉnh xem xét phê duyệt chủ trương đầu tư. Các hạng mục dự kiến triển khai từ ngày 1-7 đến 30-9-2026.
Ông Vũ Ngọc An cho biết thêm, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo UBND xã Tuy Phước, UBND phường Quy Nhơn Bắc và UBND phường Quy Nhơn Đông tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh giải tỏa và bàn giao mặt bằng tại các vị trí đã cắm mốc giới theo đúng tiến độ được giao.
Cùng với đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính cùng các cơ quan liên quan đang phối hợp chặt chẽ, hỗ trợ Ban Quản lý dự án hoàn thiện hồ sơ, thẩm định và phê duyệt các thủ tục đầu tư. Tổng kinh phí dự kiến cho nhóm giải pháp công trình trong năm 2026 là khoảng 280 tỷ đồng.
