Hệ thống giúp cơ quan quản lý giám sát từ xa, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát chất lượng nước thải và kịp thời điều chỉnh quy trình xử lý.
Giám sát nguồn thải từ xa
Theo Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh, tại tỉnh có 2 khu kinh tế là Nhơn Hội (phường Quy Nhơn Đông) và Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh (xã Ia Dom); 13 khu công nghiệp (KCN), trong đó 9 KCN đã đi vào hoạt động, thu hút 516 dự án với tổng vốn đầu tư đăng ký 256.393 tỷ đồng.
Theo quy định, các KCN có hệ thống xử lý nước thải tập trung phải lắp đặt trạm quan trắc nước thải tự động, liên tục để kiểm soát nguồn nước sau xử lý. Đến nay, 6 KCN đã hoàn thành lắp đặt, vận hành và truyền số liệu trực tiếp về Sở Nông nghiệp và Môi trường.
Còn lại, KCN Trà Đa (phường Pleiku) đã lắp đặt từ năm 2019, đang được nâng cấp; KCN Hòa Hội (xã Hòa Hội) và KCN Nam Pleiku (thuộc xã Bờ Ngoong và xã Ia Tôr) đã lắp đặt, chờ nghiệm thu. Trong thời gian này, công tác kiểm tra, giám sát bảo vệ môi trường vẫn được triển khai.
Ông Nguyễn Thanh Nguyên - Phó Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh - cho biết, thông qua hoạt động của trạm quan trắc, ngành chức năng và các chủ đầu tư có thể kiểm soát chất lượng nước thải, kịp thời xử lý khi xảy ra sự cố, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường của các dự án.
Đến nay, 100% chủ đầu tư hạ tầng các KCN và doanh nghiệp là chủ đầu tư các dự án có phát sinh nguồn nước thải lớn đều áp dụng công nghệ sinh học trong vận hành hệ thống xử lý nước thải, góp phần nâng cao hiệu quả xử lý ô nhiễm, bảo đảm nước thải sau xử lý đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật môi trường.
Tại KCN Nhơn Hòa (phường An Nhơn Nam), hiện có 63 dự án đầu tư, trong đó 47 dự án đang hoạt động; trung bình mỗi ngày phát sinh khoảng 500 m³ nước thải. KCN đang tiếp tục đầu tư hạ tầng giai đoạn 2 với kinh phí hơn 480 tỷ đồng, trong đó hơn 50 tỷ đồng dành để nâng cấp hệ thống xử lý nước thải.
Ông Trần Thanh Dũng - Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư hạ tầng KCN Nhơn Hòa - cho hay, cùng với hệ thống xử lý nước thải tập trung kết hợp công nghệ hóa lý và vi sinh, đạt cột B, công ty đầu tư hệ thống quan trắc tự động, liên tục, truyền dữ liệu về Sở Nông nghiệp và Môi trường để giám sát từ xa, cảnh báo sớm.
Tại KCN, Đô thị và Dịch vụ Becamex VSIP Bình Định (xã Canh Vinh), lượng nước thải phát sinh hiện khoảng 200 m³/ngày đêm. Công ty CP Becamex Bình Định đã đầu tư hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung gồm 8 module, tổng công suất 32.000 m³/ngày đêm, đạt tiêu chuẩn loại A (hiện có một module công suất 4.000 m³/ngày đêm hoạt động) và trạm quan trắc nước thải tự động.
Tổng Giám đốc công ty Nguyễn Văn Lăng cho rằng, hệ thống giúp doanh nghiệp theo dõi chất lượng nước theo thời gian thực, phát hiện bất thường để điều chỉnh vận hành; dữ liệu được truyền trực tiếp về Sở Nông nghiệp và Môi trường.
Dữ liệu để hậu kiểm
Cùng với các KCN, những cơ sở sản xuất, kinh doanh có nguồn nước thải lớn cũng đầu tư hệ thống quan trắc nước thải tự động, liên tục và kết nối dữ liệu về Sở Nông nghiệp và Môi trường theo quy định.
Công ty TNHH một thành viên Cao su Chư Prông (xã Chư Prông) là DN cao su đầu tiên ở Tây Nguyên đầu tư trạm quan trắc nước thải tự động, kết nối dữ liệu về Sở Nông nghiệp và Môi trường.
Mỗi ngày, công ty phát sinh khoảng 900 m³ nước thải từ chế biến mủ cao su và đã đầu tư hơn 50 tỷ đồng xây dựng hệ thống xử lý công suất 1.200 m³/ngày đêm, đạt cột A.
“Trạm quan trắc giúp DN giám sát chất lượng nước thải, đồng thời có cơ sở báo cáo cơ quan chức năng” - Tổng Giám đốc công ty Trần Thái Sơn cho biết.
Tại Nhà máy Đường An Khê (phường An Khê, thuộc Công ty CP Đường Quảng Ngãi), hoạt động sản xuất phát sinh khoảng 2.964 m³ nước thải/ngày. Nhà máy đầu tư gần 33,5 tỷ đồng xây dựng hệ thống xử lý nước thải, khí thải và trạm quan trắc tự động, liên tục.
Theo Phó Giám đốc nhà máy Nguyễn Hoàng Phước, nước thải sau xử lý đạt cột B, được quan trắc và truyền dữ liệu về Sở Nông nghiệp và Môi trường; các thông số những năm qua đều đạt quy chuẩn. Nhờ đó, nhà máy tái sử dụng hơn 2.200 m³ nước/ngày cho sản xuất, chế biến.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Thị Thanh Hương, toàn tỉnh có 29 đơn vị thuộc đối tượng phải lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tự động, liên tục, kết nối dữ liệu về Sở; 28 đơn vị đã hoàn thành, riêng KCN Cát Trinh (xã Phù Cát) đã vận hành nhưng chưa đấu nối dữ liệu. Dữ liệu được truyền 5 phút/lần, cơ bản đáp ứng yêu cầu.
Qua theo dõi, một số thời điểm thông số quan trắc vượt quy chuẩn nhưng chưa có trường hợp vượt liên tục 24 giờ. Cùng với giám sát dữ liệu, Sở tăng cường hậu kiểm công tác bảo vệ môi trường. Năm 2025 và 7 tháng năm 2026, Sở kiểm tra hơn 40 cơ sở, xử phạt 14 cơ sở vi phạm với tổng số tiền 2,6 tỷ đồng.
“Thời gian tới, Sở tiếp tục hướng dẫn các đơn vị ứng dụng công nghệ xử lý nước thải tiên tiến, tăng cường quản lý, giám sát nguồn thải bằng công nghệ thông tin; giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm và xử lý nghiêm vi phạm” - bà Hương nhấn mạnh.
