Báo cáo của Bộ Xây dựng cho biết, hiện trên cả nước có 205.074 căn nhà ở cho thuê thuộc tài sản công. Trong đó, 188.025 căn đang cho thuê, 17.049 căn chưa bố trí sử dụng, chủ yếu là phòng ký túc xá sinh viên, nhà ở phục vụ tái định cư, nhà ở công vụ, nhà ở xã hội cho thuê, nhà ở cũ thuộc tài sản công...
Trong khi đó, tổng hợp thống kê từ các địa phương cho thấy nhu cầu nhà ở cho thuê rất lớn, lên tới hơn 1 triệu căn, tập trung chủ yếu ở nhóm công nhân, người lao động tại các khu công nghiệp, chiếm khoảng 85%.
Về nhà ở xã hội, theo Bộ Xây dựng, Nghị quyết số 07/NQ-CP của Chính phủ về việc giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội cho các địa phương giai đoạn 2026 - 2030, đã điều chỉnh nâng chỉ tiêu từ 1,062 triệu căn lên 1,140 triệu căn.
Lũy kế đến nay, cả nước có 875 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô 773.457 căn với tổng mức đầu tư khoảng 637.019 tỉ đồng. Số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công, chấp thuận chủ trương đầu tư đến nay đạt 77% so với chỉ tiêu đã đặt ra tại Đề án 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội.
Bộ Xây dựng đánh giá, một số địa phương có kết quả thực hiện nhà ở xã hội tốt như Hải Phòng, Đà Nẵng, Thái Nguyên, Hưng Yên, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Khánh Hòa, Cà Mau…
Hiện cả nước đã quy hoạch khoảng 1.986 vị trí với quy mô khoảng 10.279 ha đất làm nhà ở xã hội. Nhiều địa phương đã quan tâm, dành quỹ đất nhà ở xã hội tại các vị trí thuận lợi, gần các trung tâm đô thị, khu công nghiệp, đảm bảo đáp ứng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội như: Đồng Nai (1.723 ha), TP.HCM (1.740 ha), Hà Nội (1.555 ha), Bắc Ninh (754 ha), Tây Ninh (570 ha), Quảng Ngãi (461 ha)...
Đáng chú ý, giải ngân gói hỗ trợ vay mua nhà ở xã hội vẫn rất thấp. Theo Nghị quyết 33/NQ-CP ban hành tháng 3.2023, 4 ngân hàng thương mại nhà nước (Agribank, BIDV, Vietcombank và Vietinbank) chủ lực triển khai chương trình với quy mô là 120.000 tỉ đồng (mỗi ngân hàng thương mại 30.000 tỉ đồng).
Ngoài ra, có thêm 5 ngân hàng thương mại cổ phần là MBBank, Techcombank, VPbank, TPbank và HDbank đăng ký tham gia chương trình với số tiền là 5.000 tỉ đồng mỗi ngân hàng, nâng tổng quy mô đăng ký lên 145.000 tỉ đồng. Lãi suất hiện nay là 6,1%/năm đối với chủ đầu tư và 5,6%/năm đối với người mua nhà, mức lãi suất đã giảm 2,6% so với thời điểm ban đầu công bố.
Tuy nhiên, đến hết tháng 4.2026, sau 3 năm triển khai doanh số giải ngân của chương trình chỉ đạt khoảng 11.300 tỉ đồng (khoảng 8%); dư nợ đạt khoảng 9.315 tỉ đồng.
Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, một số địa phương chưa thực sự quan tâm đến phát triển nhà ở xã hội, chưa bố trí ngân sách địa phương để thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư, đầu tư hạ tầng kỹ thuật để có quỹ đất sạch, giao chủ đầu tư thực hiện dự án.
Nhiều vị trí quỹ đất được quy hoạch nằm cách xa khu vực trung tâm đô thị, xa các khu, cụm công nghiệp. Mạng lưới giao thông kết nối kém phát triển, gây khó khăn cho việc đi lại, sinh hoạt và làm việc của người dân.
Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương xây dựng, hoàn thiện chính sách ưu đãi, hỗ trợ về đất đai, tín dụng, cơ chế tài chính, thuế… phù hợp để khuyến khích thu hút khu vực tư nhân tham gia phát triển nhanh thị trường nhà ở cho thuê với giá hợp lý.
Đồng thời, tiếp tục triển khai hiệu quả Chương trình tín dụng 145.000 tỉ đồng cho vay nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, cho người trẻ dưới 35 tuổi vay mua nhà ở xã hội.
Các tỉnh, thành cần rà soát lại quỹ đất, hoàn thiện quy hoạch; trong đó, quy hoạch nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê phải gắn liền với quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ xã hội thiết yếu, thiết chế văn hóa, y tế, giáo dục…, trước hết tại các khu đô thị, khu kinh tế, khu công nghiệp, khu công nghệ cao và khu vực đô thị hóa nhanh; chủ động giải phóng mặt bằng, chuẩn bị quỹ đất sạch để phát triển nhà ở cho thuê.
Theo Mai Hà (TNO)
