Chiều 10-11, tại phiên thảo luận ở hội trường về chủ trương đầu tư 3 dự án đường bộ cao tốc, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã làm rõ phương án cân đối nguồn vốn, quy mô đầu tư và một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm bảo đảm tiến độ triển khai các công trình.
Theo Bộ trưởng, cả 3 dự án đều thuộc Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, được Chính phủ ưu tiên cân đối, bố trí nguồn ngân sách Trung ương trong giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 119.389 tỷ đồng, tương đương 75% tổng nhu cầu vốn 162.393 tỷ đồng.
Đối với phần vốn còn lại, Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu, cân đối trong quá trình thực hiện. Trường hợp có nguồn vốn dư, tiết kiệm từ đấu thầu, chỉ định thầu hoặc dự phòng kinh phí, Chính phủ sẽ xem xét bố trí bổ sung phù hợp với tiến độ và nhu cầu thực tế của từng dự án.
Theo phương án trình Quốc hội, 3 dự án có tổng chiều dài khoảng 430,5 km, gồm: cao tốc Bảo Hà - Lai Châu (đoạn Bảo Hà - Tân Phong) dài khoảng 119 km, sơ bộ tổng mức đầu tư 50.990 tỷ đồng; cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum dài khoảng 136 km, tổng mức đầu tư 48.283 tỷ đồng; cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên (địa phận tỉnh Sơn La) dài khoảng 179,5 km, tổng mức đầu tư 63.120 tỷ đồng.
Tổng mức đầu tư sơ bộ của 3 dự án là 162.393 tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương khoảng 158.342 tỷ đồng, ngân sách địa phương khoảng 4.051 tỷ đồng. Phần vốn địa phương dự kiến dành cho khoảng 50% chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại 2 địa phương được giao làm cơ quan chủ quản, gồm Lai Châu 2.004 tỷ đồng và Quảng Ngãi 2.047 tỷ đồng.
Về quy mô, cả 3 tuyến được đề xuất đầu tư 4 làn xe cao tốc hoàn chỉnh, có làn dừng xe khẩn cấp, phù hợp với quy hoạch, nhu cầu vận tải và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc.
Lý giải về tốc độ thiết kế, Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho biết, tại những khu vực miền núi có địa hình phức tạp, độ dốc lớn, tốc độ thiết kế khoảng 80 km/h nhằm bảo đảm yêu cầu kỹ thuật và an toàn. Trong khi đó, các đoạn qua khu vực đồng bằng có thể đạt tốc độ từ 100 - 120 km/h.
Về hình thức đầu tư, Chính phủ đề xuất triển khai cả 3 dự án bằng nguồn vốn đầu tư công. Đối với công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, các dự án thành phần được tách riêng để địa phương chủ động triển khai, chuẩn bị quỹ đất và hạ tầng tái định cư, bảo đảm tiến độ bàn giao mặt bằng phục vụ thi công.
Chính phủ cũng đề xuất áp dụng 5 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù tương tự những dự án quan trọng quốc gia đã được Quốc hội thông qua trước đây, trong đó có các nội dung về chỉ định thầu, điều chỉnh quy hoạch, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bố trí bãi đổ chất thải rắn xây dựng.
Theo kế hoạch dự kiến, công tác chuẩn bị đầu tư được thực hiện trong giai đoạn 2026 - 2027; công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và khởi công xây dựng triển khai trong năm 2027. Các dự án phấn đấu cơ bản hoàn thành vào năm 2030, chính thức đưa vào khai thác từ năm 2031.
