Giáo sư Trần Thanh Vân-Chủ tịch Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc ICISE, nhấn mạnh: Hội thảo nhằm thảo luận và hoàn thiện đề án xây dựng trạm quan trắc môi trường biển và hải dương học đạt chuẩn quốc tế đầu tiên tại Việt Nam đặt tại vùng biển Quy Nhơn (tỉnh Gia Lai). Trạm thu nhận tín hiệu vệ tinh BIOMASS dùng để tiếp nhận, xử lý và khai thác dữ liệu từ vệ tinh này, phục vụ quan sát, đo lường, quản lý rừng, phát thải carbon và tài nguyên thiên nhiên, góp phần vào nghiên cứu khí hậu cũng như phát triển bền vững.
"Mục tiêu chung của việc thành lập các trạm là xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về môi trường và tài nguyên thiên nhiên, phục vụ nghiên cứu khoa học, quản lý tài nguyên và hỗ trợ hoạch định chính sách phát triển bền vững"-Giáo sư Trần Thanh Vân cho biết thêm.
Đồng quan điểm, ông Trương Quang Phong-Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai cũng cho đây là bước khởi đầu quan trọng cho dự án xây dựng “Trạm quan trắc môi trường biển và hải dương học” và “Trạm thu nhận tín hiệu vệ tinh BIOMASS”. Tỉnh cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ với các đối tác quốc tế và trong nước để dự án sớm được triển khai, mang lại lợi ích thiết thực cho khoa học và cộng đồng.
Theo các nhà khoa học quốc tế, Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu toàn cầu. Việc xây dựng hệ thống quan trắc hiện đại vừa giúp ghi nhận chính xác các biến đổi môi trường, đồng thời còn tạo nền tảng khoa học để đánh giá rủi ro, đưa ra cảnh báo sớm và định hướng phát triển bền vững cho từng vùng lãnh thổ.
Dự án đặt trọng tâm vào việc kết hợp dữ liệu từ quan trắc tại chỗ (in situ) với dữ liệu từ vệ tinh BIOMASS-vệ tinh chuyên theo dõi sinh khối và rừng do Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) vận hành. Ban đầu, dự án sẽ triển khai thí điểm 2 trạm quan trắc đầu tiên tại ICISE (tỉnh Gia Lai). Đây là địa bàn có điều kiện tự nhiên đặc biệt đa dạng: vừa có núi, đồi, đồng bằng ngập lũ, đầm phá, vừa có dải ven biển. Hai trạm quan trắc sẽ phục vụ nhiều mục tiêu: từ giám sát chất lượng nước biển, đa dạng sinh học và cảnh báo sớm các hiện tượng môi trường bất thường đến theo dõi sự thay đổi rừng, đánh giá hấp thụ carbon, giám sát khí nhà kính từ nông nghiệp, hạn hán, sụt lún và xói mòn đất.
Tại các phiên làm việc song song, nhóm chuyên gia cũng đã xác định rõ nhu cầu nghiên cứu theo từng trạm, từ biến đổi đại dương (axit hóa, nhiệt độ, mực nước biển dâng) đến lập bản đồ rủi ro thiên tai trên đất liền.
Một điểm nhấn của hội thảo là sự nhấn mạnh vào cách tiếp cận đa ngành. Các chuyên gia cho rằng, để hiểu rõ và dự báo tác động của biến đổi khí hậu, cần sự phối hợp giữa nhiều lĩnh vực: khí hậu học, hải dương học, sinh thái học, nông học, khoa học xã hội và kinh tế.
Hội thảo cũng đề cập việc huy động nguồn lực trong và ngoài nước, từ đội ngũ nhân sự, hạ tầng kỹ thuật cho đến chính sách dữ liệu mở, nhằm phục vụ cả giới nghiên cứu và các bên liên quan. Dự án được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học môi trường tại Việt Nam, đồng thời hỗ trợ hiệu quả các chính sách thích ứng với biến đổi khí hậu trong trung và dài hạn.
Trước đó, sáng 13-10, cũng tại ICISE, Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam và ICISE phối hợp với Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, Viện Nghiên cứu Phát triển Pháp (IRD), Trung tâm Nghiên cứu Vũ trụ Quốc gia Pháp (CNES) và Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội tổ chức "Trường học Việt Nam về Quan sát Trái Đất lần thứ 5" (VSEO-5), với chủ đề: Giám sát màu đại dương bằng dữ liệu viễn thám.
Trường học quy tụ gần 50 giáo sư, nhà khoa học, nghiên cứu trẻ và sinh viên từ Pháp, Philippines và Việt Nam, cùng tham gia học tập, trao đổi và thực hành về các kỹ thuật tiên tiến trong lĩnh vực quan sát Trái Đất.
