Tuy nhiên, đi cùng quyền hạn là áp lực ngày càng lớn về nhân lực, dữ liệu đất đai, năng lực cán bộ và xử lý những hồ sơ phức tạp.
Phân quyền giúp cấp xã chủ động hơn
Theo ông Vũ Mạnh Định - Chủ tịch UBND phường Hội Phú, từ ngày 1-7-2025 đến đầu tháng 6-2026, địa phương đã giải quyết hơn 1.000 hồ sơ đất đai, chủ yếu liên quan đến chuyển mục đích sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu và đính chính giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Không chỉ rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, việc phân quyền cho cấp xã còn góp phần đẩy nhanh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đối với các dự án trên địa bàn phường Hội Phú.
Cụ thể, Dự án đường Nguyễn Văn Linh đã hoàn thành 100% bàn giao mặt bằng; Dự án đường bộ cao tốc Quy Nhơn - Pleiku đoạn qua phường Hội Phú cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng đối với đất nông nghiệp và khu vực đất ở.
Theo ông Định, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp còn giúp rà soát các trường hợp thiếu hoặc mất đất sản xuất, hạn chế bỏ sót đối tượng cần hỗ trợ.
Tại xã Chư Sê, từ ngày 1-7-2025 đến 30-5-2026, địa phương đã tiếp nhận 432 hồ sơ đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu; 636 hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất; 435 hồ sơ tách thửa, hợp thửa; 356 hồ sơ cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cùng nhiều hồ sơ khác. Tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn đạt gần 99%.
Ông Võ Phi Sơn Vũ - Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Chư Sê - cho biết: Việc phân quyền giúp thủ tục tinh gọn, địa phương chủ động xử lý các phát sinh ngay từ cơ sở, giảm hồ sơ phải chuyển nhiều cấp.
Tương tự, ông Nguyễn Lê Anh Tuấn - Chủ tịch UBND phường Hoài Nhơn Tây - cho hay: Từ khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, địa phương đã tiếp nhận và giải quyết 2.142 hồ sơ đất đai, tỷ lệ đúng hạn đạt 98,7%; cấp 286 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu, xác nhận 487 hồ sơ đăng ký biến động đất đai và phối hợp bồi thường, giải phóng mặt bằng cho 12 dự án.
Việc công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và đối thoại với người dân được triển khai thực hiện nghiêm túc góp phần hạn chế khiếu kiện.
“Khó khăn chủ yếu là hồ sơ địa chính chưa đồng bộ, dữ liệu đất đai chưa hoàn thiện; thiếu nhân lực; việc xác định giá đất và bố trí tái định cư ở một số dự án còn chậm” - ông Tuấn thông tin.
Cần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc
Nếu phân quyền giúp cấp xã chủ động hơn thì cũng đồng thời tạo sức ép rất lớn đối với đội ngũ cán bộ, công chức trực tiếp thực thi các nhiệm vụ liên quan đến lĩnh vực đất đai.
Theo ông Võ Phi Sơn Vũ, sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, xã Chư Sê có gần 69.000 dân nhưng lĩnh vực đất đai chỉ có 2 công chức chuyên môn phụ trách. Khối lượng hồ sơ tăng nhanh, nhiều trường hợp có nguồn gốc đất phức tạp và hồ sơ địa chính chưa đồng bộ khiến việc xử lý kéo dài. Cán bộ phải thường xuyên làm thêm ngoài giờ và mong được bổ sung nhân lực.
Còn ông Trần Minh Nhật - Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Chư Sê, cho biết, địa phương đang giải quyết hàng trăm hồ sơ tranh chấp, khiếu nại về đất đai. Nhiều trường hợp phải đi thực địa nhiều lần để xác minh, trong khi việc xác định giá đất bồi thường vẫn gặp nhiều khó khăn.
Tại xã Mang Yang, ông Lê Trọng, Bí thư Đảng ủy xã, cho rằng, để việc phân quyền phát huy hiệu quả cần sớm hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, số hóa toàn bộ thửa đất nhằm bảo đảm quyền lợi của người dân.
Đồng thời, tiếp tục phân quyền cho cấp xã trong một số trường hợp giải phóng mặt bằng, xác định giá đất để rút ngắn thời gian triển khai dự án.
Thực tế triển khai trên phạm vi toàn tỉnh cũng cho thấy khối lượng công việc đang gia tăng rất nhanh. Từ ngày 1-7 đến 31-12-2025, toàn tỉnh tiếp nhận 174.473 hồ sơ thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai, giải quyết 152.462 hồ sơ, trong đó, 94,19% đúng và trước hạn.
Từ ngày 1-1 đến 17-6-2026, toàn tỉnh tiếp nhận 160.705 hồ sơ, giải quyết 148.164 hồ sơ, trong đó, 95,78% đúng và trước hạn; hồ sơ trực tuyến chiếm 94%.
Tỉnh cũng đã kết nối 100% dữ liệu điện tử giữa hệ thống quản lý đất đai với cơ quan thuế, giúp rút ngắn 30 - 50% thời gian giải quyết nhiều thủ tục hành chính.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trần Đình Chương, khó khăn chung hiện nay là khối lượng hồ sơ tăng nhanh; hồ sơ và bản đồ địa chính chưa đồng bộ; hạ tầng công nghệ thông tin còn hạn chế; thiếu nhân lực chuyên môn; nhiều hồ sơ có nguồn gốc phức tạp; giá đất thị trường biến động nhanh, ảnh hưởng đến công tác xác định giá đất, bồi thường, hỗ trợ và giải quyết thủ tục hành chính.
Còn Giám đốc Sở KH&CN Trần Kim Kha cho rằng, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đất đai, từ cập nhật cơ sở dữ liệu đất đai, số hóa hồ sơ, bản đồ địa chính đến tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.
Đây là nền tảng để xây dựng hệ thống quản lý đất đai tập trung, thống nhất, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và giảm áp lực cho chính quyền cấp xã. Sở KH&CN sẵn sàng phối hợp hỗ trợ các địa phương triển khai các giải pháp chuyển đổi số phù hợp.
Phân cấp, phân quyền là hướng đi đúng, song để phát huy hiệu quả cần đồng bộ nguồn nhân lực, cơ sở dữ liệu, chuyển đổi số và cơ chế bảo vệ cán bộ thực thi. Khi quyền hạn đi đôi với nguồn lực, cấp xã mới có thể phát huy đầy đủ vai trò tuyến đầu trong quản lý đất đai.
