Đầu năm 2025, nhóm sinh viên Trường Đại học FPT cơ sở Quy Nhơn, gồm: Trần Thùy Vân, Lê Nguyễn Khánh Ngân, Dương Trần Nguyệt Trang, Nguyễn Lê Quỳnh Hương, Đoàn Yến Nhi (ngành Quản trị Truyền thông đa phương tiện) đã xây dựng dự án "Vijaya Reborn" - một dự án truyền thông di sản, đưa những tòa tháp Chăm ngàn năm bước vào đời sống số của người trẻ.
“Vijaya Reborn” mang ý nghĩa tái hiện kiến trúc cổ Vijaya. Dự án xây dựng không gian trải nghiệm di sản kiến trúc Chăm, sử dụng công nghệ thực tế ảo AR, mô hình 3D và trí tuệ nhân tạo nhằm tái hiện, phục dựng các công trình tháp cổ.
Trưởng nhóm Trần Thùy Vân chia sẻ: Dòng chảy lịch sử của kinh đô Chămpa xưa đã để lại trên mảnh đất Gia Lai những cụm tháp Chăm cùng hệ thống Bảo vật quốc gia đồ sộ. Tuy nhiên, qua quá trình nghiên cứu, chúng em nhận thấy phần lớn người trẻ ở địa phương dù lớn lên dưới bóng tháp cổ nhưng vẫn cảm thấy di sản khó tiếp cận và mang nặng tính học thuật.
“Di sản kiến trúc Vijaya hiện hữu trên những tòa tháp mang giá trị tinh thần vĩ đại, đại diện cho căn tính văn hóa của một vùng đất chứ không chỉ là những khối gạch đá vô tri. Chúng em mong muốn đem giá trị di sản ấy đến gần người trẻ hơn bằng chính ngôn ngữ của thế hệ mình” - Thùy Vân cho biết.
Để thực hiện dự án, các bạn trẻ đã tổ chức nhiều chuyến đi thực địa xuyên suốt các cụm tháp tại tỉnh Bình Định (cũ), đồng thời tìm hiểu, học hỏi tại Bảo tàng tỉnh Gia Lai. Dưới sự cố vấn chuyên môn của các nhà sử học, nhóm sinh viên đã chuyển hóa những dữ liệu khảo cổ học thành một hệ sinh thái nội dung đa giác quan.
Xác định không giải “bài toán” di sản bằng những con số khô khan mà bằng sự kết nối cảm xúc, nhóm bạn trẻ đã dùng công nghệ thực tế ảo, mô hình 3D và AI làm “cầu nối” để chạm đến người trẻ.
Nhóm sinh viên tập trung kể lại câu chuyện di sản Vijaya thông qua chuỗi nội dung storytelling (nghệ thuật kể chuyện) trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Instagram, TikTok; đồng thời giới thiệu các cụm tháp Chăm và những Bảo vật quốc gia của Chămpa.
Bên cạnh đó, nhóm còn phát triển các sản phẩm sáng tạo như website 3D, video nghệ thuật từ dữ liệu quét 3D và các sản phẩm nghệ thuật công nghệ (tech-art), giúp người trẻ không chỉ đọc về di sản mà còn có thể trực tiếp khám phá, trải nghiệm trong không gian số.
“Cùng với đó, chúng em thực hiện music video “Ngàn năm Still Shine” - một sản phẩm rap ứng dụng AI trong quá trình sản xuất, nhằm đưa tinh thần di sản Chăm vào ngôn ngữ âm nhạc hiện đại mà người trẻ dễ dàng tiếp cận” - em Đoàn Yến Nhi, thành viên dự án thông tin.
Điểm nổi bật của “Vijaya Reborn” không chỉ nằm ở yếu tố công nghệ mà còn ở tư duy đổi mới trong cách tiếp cận di sản. Thay vì để di sản kiến trúc “ngủ yên” trong bảo tàng hay các bài giảng hàn lâm, nhóm đã nỗ lực chuyển tải những giá trị ngàn năm sang ngôn ngữ đương đại. Các nội dung của dự án trên các nền tảng số đã thu hút lượng tương tác đáng kể.
Em Dương Trần Nguyệt Trang - thành viên dự án cho hay: “Chúng em cũng tổ chức một triển lãm tại trường để tạo ra ‘điểm chạm’ trực quan, nơi các bạn trẻ không còn đứng ngoài quan sát mà thực sự bước vào hành trình ‘nghe - nhìn - chạm’”.
Xuyên suốt triển lãm, nhóm đã khéo léo đan cài các giải pháp truyền thông đa phương tiện để tối ưu hóa trải nghiệm của người trẻ từ các MV di sản với hình ảnh và âm nhạc được tinh chỉnh bởi AI, đến hệ thống website 3D mô phỏng Bảo vật quốc gia sống động. Những công cụ này đóng vai trò như “cây cầu” giúp xóa bỏ rào cản địa lý và sự khô khan của sử liệu, cho phép người tham gia khám phá từng đường nét điêu khắc tinh xảo chỉ qua một cú chạm.
“Thông qua dự án, chúng em mong rằng di sản kiến trúc Vijaya sẽ không chỉ được nhìn như những công trình cổ, mà còn được hiểu như một phần của câu chuyện văn hóa đang tiếp tục được viết bởi thế hệ trẻ hôm nay. Khi người trẻ chia sẻ một góc nhìn hay tạo ra một sản phẩm sáng tạo từ di sản, những giá trị ấy sẽ không chỉ tồn tại trong sách vở hay bảo tàng, mà sẽ tiếp tục sống trong đời sống đương đại” - Nguyệt Trang bày tỏ.
Thầy Giang Minh Hoàng - giảng viên ngành Thiết kế mỹ thuật số, Trường Đại học FPT nhận định: “Điều đáng ghi nhận ở dự án “Vijaya Reborn” là cách các bạn sinh viên tiếp cận di sản bằng những công nghệ hiện đại. Thay vì chỉ trình bày thông tin lịch sử theo cách truyền thống, dự án đã kết hợp công nghệ, nghệ thuật và truyền thông để giúp người trẻ tiếp cận di sản một cách gần gũi, hấp dẫn hơn”.
