Từ võ đường đến ngoại giao văn hóa
Liên hoan Quốc tế Võ cổ truyền Việt Nam lần thứ IX - Gia Lai 2026 quy tụ hơn 2.200 võ sư, HLV, võ sinh của 16 đoàn quốc tế đến từ 10 quốc gia, vùng lãnh thổ cùng 41 đoàn trong nước và 45 đoàn võ thuật của tỉnh. Những con số này cho thấy sức lan tỏa ngày càng lớn của võ cổ truyền Việt Nam, đồng thời khẳng định vị thế của võ cổ truyền Bình Định trên bản đồ giao lưu văn hóa quốc tế.
Điểm nhấn của Liên hoan không chỉ nằm ở các chương trình biểu diễn mà còn ở việc đưa các đoàn võ thuật đến những di tích, không gian văn hóa gắn bó với võ học như: di tích An Khê Trường (phường An Khê), Bảo tàng Quang Trung (xã Tây Sơn), chùa Long Phước (xã Tuy Phước)... Cách tổ chức này giúp các đoàn quốc tế không chỉ tiếp cận kỹ thuật bài quyền, thế võ mà còn hiểu sâu hơn về truyền thống thượng võ, tinh thần yêu nước và những giá trị văn hóa kết tinh trong võ cổ truyền Việt Nam.
Đại võ sư - Nghệ nhân nhân dân Lê Xuân Cảnh (phường An Nhơn Đông) cho rằng: “Giao lưu quốc tế là cơ hội để thế hệ trẻ thêm yêu võ cổ truyền, đồng thời tiếp thu tinh hoa của các môn phái trên thế giới nhưng vẫn giữ gìn bản sắc võ học Việt Nam. Việc bảo tồn chỉ thực sự có ý nghĩa khi di sản tiếp tục được thực hành, truyền dạy và lan tỏa trong đời sống”.
Nhiều võ sư, võ sinh quốc tế đánh giá cao cách kết hợp giữa hoạt động chuyên môn với trải nghiệm văn hóa. Võ sinh Gianluca Mario, thuộc môn phái Việt võ đạo (Italy) chia sẻ: “Việc được biểu diễn trên vùng đất nổi tiếng về võ thuật và tìm hiểu lịch sử địa phương giúp tôi hiểu rõ hơn giá trị của võ cổ truyền Việt Nam, không chỉ ở kỹ thuật mà còn ở chiều sâu văn hóa”.
Những trải nghiệm đó cho thấy điều các đoàn quốc tế mang về sau Liên hoan không chỉ là ấn tượng về một sự kiện võ thuật quy mô mà còn là câu chuyện về lịch sử, con người và vùng đất góp phần hình thành nên võ cổ truyền Việt Nam. Những trải nghiệm ấy là cầu nối văn hóa, góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam với bạn bè quốc tế.
Để võ cổ truyền trở thành “đại sứ” văn hóa
Theo bà Đỗ Thị Diệu Hạnh, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch, Liên hoan năm nay có ý nghĩa đặc biệt khi đánh dấu 20 năm kể từ lần tổ chức đầu tiên vào năm 2006. Qua 9 kỳ tổ chức, sự kiện ngày càng mở rộng quy mô, thu hút đông đảo võ sư, võ sinh trong và ngoài nước.
Trong bối cảnh Chính phủ đang hoàn thiện hồ sơ đề nghị UNESCO ghi danh võ cổ truyền Bình Định là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, Liên hoan là minh chứng cho sức sống của di sản, đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh võ học Việt Nam ra thế giới.
Không dừng ở mục tiêu bảo tồn, Gia Lai xác định võ cổ truyền là một trong những giá trị văn hóa đặc trưng cần tiếp tục đầu tư trong giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Địa phương định hướng xây dựng thương hiệu võ cổ truyền gắn với phát triển du lịch, duy trì Liên hoan Quốc tế Võ cổ truyền Việt Nam hai năm một lần và từng bước đưa di sản trở thành sản phẩm văn hóa đặc trưng.
Thực tế những ngày diễn ra Liên hoan cho thấy các đoàn quốc tế không chỉ tham gia giao lưu chuyên môn mà còn dành thời gian tìm hiểu lịch sử, văn hóa, tham quan các di tích gắn với phong trào Tây Sơn và gặp gỡ các võ sư. Những trải nghiệm ấy giúp bạn bè quốc tế hiểu rõ hơn bề dày lịch sử, truyền thống thượng võ và những giá trị nhân văn của võ cổ truyền Việt Nam.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thanh Lịch khẳng định: Võ cổ truyền Bình Định là một trong những dòng võ tiêu biểu của võ học Việt Nam, gắn với vùng đất Tây Sơn hào kiệt và là giá trị văn hóa cần tiếp tục bảo tồn, phát huy. Việc duy trì Liên hoan định kỳ không chỉ góp phần quảng bá võ cổ truyền Bình Định mà còn tạo điều kiện để các võ đường, các quốc gia tăng cường giao lưu chuyên môn, thúc đẩy hợp tác và phát triển sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng.
Ở góc độ nghiên cứu, TS võ học Phạm Đình Phong - Viện trưởng Viện Nghiên cứu, phát triển và quảng bá võ học Việt Nam - cho rằng: Trong bối cảnh hội nhập, võ cổ truyền cần được khai thác hiệu quả hơn như một lợi thế trong quảng bá văn hóa, thể thao và du lịch. Theo ông, cùng với bảo tồn giá trị truyền thống, cần tiếp tục đổi mới hoạt động quảng bá, mở rộng hợp tác quốc tế để đưa võ cổ truyền đến gần hơn với công chúng trong và ngoài nước.
Liên hoan không chỉ là hoạt động giao lưu võ thuật mà còn thể hiện bước chuyển trong tư duy phát huy giá trị di sản. Nếu trước đây võ cổ truyền chủ yếu được nhìn nhận ở góc độ bảo tồn thì nay đang được xác định là nguồn lực cho phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và ngoại giao văn hóa.
Đó cũng là hướng đi để võ cổ truyền Bình Định tiếp tục khẳng định vai trò như một nguồn lực văn hóa trong tiến trình hội nhập và phát triển.
