Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, sáng 3-11, các thành viên Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai đã tham gia thảo luận ở tổ về Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công và Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm.
Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, bảo đảm đồng bộ trong cải cách thể chế
Về Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc (thành viên Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) thông tin: Luật này được sửa đổi nhằm bổ sung những vấn đề như đơn giản hóa thủ tục hành chính; đảm bảo sự đồng bộ giữa Luật Đầu tư công, Luật Đầu tư và các luật liên quan với luật quản lý nợ công; tăng quyền tự chủ cho các địa phương và các đơn vị vay.
Theo Phó Thủ tướng Chính phủ, với đối tượng vay và cho vay là những địa phương chưa cân đối được ngân sách, đang còn hưởng trợ cấp từ ngân sách trung ương thì nguồn vốn vay ODA được xem là cấp phát. Ví dụ, một tỉnh chưa cân đối được ngân sách vay 100 triệu thì ngân sách trung ương trả 90 triệu, địa phương chỉ trả 10 triệu.
“Như vậy sẽ làm tăng thủ tục hành chính. Trong khi thực chất thì các địa phương chưa cân đối được ngân sách đều đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng và do ngân sách trung ương đảm nhận chi trả, kể cả là chi tiêu về mặt hành chính. Cho nên trong dự thảo luật có nội dung chuyển từ gói khoản vay sang khoản cấp phát”-đại biểu (ĐB) Hồ Đức Phớc cho biết.
Tương tự như vậy, Chính phủ chỉ cấp phát các khoản vay đối với những đơn vị sự nghiệp chưa tự chủ được tài chính. Còn những đơn vị sự nghiệp đã tự chủ được cả về chi thường xuyên và chi đầu tư thì phải vay và có trách nhiệm trả nợ.
Đối với vấn đề vay nước ngoài (gồm Chính phủ vay ODA và các doanh nghiệp vay mà Chính phủ bảo lãnh), theo Phó Thủ tướng Chính phủ, trong 5 năm qua Chính phủ chưa bảo lãnh một khoản vay nào.
“Việc bảo lãnh sẽ phải trả giá. Bởi Chính phủ bảo lãnh mà khi đến thời điểm trả nợ, nếu Chính phủ trả không kịp thời, chỉ chậm 1 tiếng đồng hồ thôi thì họ sẽ hạ điểm của Chính phủ xuống. Và họ cũng cho rằng chúng ta bị vỡ nợ, các tài sản của nước ta ở nước ngoài sẽ bị phong tỏa. Việc này sẽ có hậu quả rất khủng khiếp.
Vì vậy, việc thiết kế các quy định trong Luật Quản lý nợ công được Chính phủ xây dựng rất chặt chẽ, thận trọng, nhưng vẫn huy động được nguồn lực, chỉ vay khi chúng ta trả được nợ và trả một cách kịp thời; kiên quyết không vay những khoản không có hiệu quả và không trả được nợ”-ĐB Phớc chia sẻ.
Là thành viên trực tiếp tham gia xây dựng Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công, ĐB Lê Hoàng Anh (thành viên Đoàn ĐBQH tỉnh) cũng thông tin một số điểm đáng lưu ý của Dự thảo Luật này.
Theo ĐB Hoàng Anh, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công được Chính phủ trình theo trình tự, thủ tục rút gọn thông qua tại Kỳ họp thứ 10 để sửa đổi, bổ sung nội dung của 24/63 điều; dự kiến sửa toàn diện Luật này tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI vào năm 2026.
ĐB Hoàng Anh cũng cho biết: Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cũng nhất trí với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật với cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn đã được nêu tại Tờ trình số 902/TTr-CP ngày 10-10-2025 của Chính phủ nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng của Đảng, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22.12.2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; “tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn”, sắp xếp, hoàn thiện bộ máy của hệ thống chính trị và hoàn thiện hệ thống pháp luật, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, bảo đảm đồng bộ trong cải cách thể chế, đồng thời, tháo gỡ một số khó khăn, vướng mắc thực tế đã phát sinh sau gần 7 năm thực hiện Luật.
Cần phân tách cụ thể các quyền thành lập, quản trị, quyền góp vốn vào doanh nghiệp bảo hiểm
Tham gia góp ý Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm, ĐB Nguyễn Thị Mai Phương (thành viên Đoàn ĐBQH tỉnh) đặt vấn đề: Thủ tướng Chính phủ Chính phủ đã ban hành Quyết định số 07/2024/QĐ-TTg về Ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ phải đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung.
Tuy nhiên, trong 8 sản phẩm dịch vụ này lại không có dịch vụ kinh doanh bảo hiểm. Trong khi đó, việc này rất quan trọng và cũng tác động đến rất nhiều người. Thậm chí nó cũng là một yếu tố dẫn đến có thể phát triển hay không phát triển thị trường bảo hiểm ở nước ta.
Liên quan đến vấn đề này, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc cho rằng vấn đề mà các đại biểu ý kiến nhiều là bảo hiểm nhân thọ. Đây là một ngành nghề kinh doanh có điều kiện và được cấp phép.
“Thực ra ngành nghề bảo hiểm đã được thiết kế khi cấp phép. Khi muốn cấp phép một loại bảo bảo hiểm, ví dụ như bảo hiểm sức khỏe hay bảo hiểm nhân thọ hoặc bảo hiểm hưu trí thì Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) phải thẩm tra hợp đồng.
Đồng thời, không quy định một hợp đồng mẫu để tạo sự linh hoạt, nhất đối với các công ty nước ngoài. Vì vậy, trong hợp đồng được triển khai gắn liền với bảo hiểm phải được Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm phê chuẩn kèm theo bảo hiểm thì mới được triển khai”-ĐB Hồ Đức Phớc lý giải.
Đánh giá Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm có rất nhiều đổi mới, ĐB Đồng Ngọc Ba (thành viên Đoàn ĐBQH tỉnh) dành sự quan tâm đến nội dung bổ sung nguyên tắc các tổ chức, cá nhân tham gia, góp vốn, thành lập, quản lý, kiểm soát hoạt động kinh doanh bảo hiểm.
Vì việc này theo ĐB Ba sẽ liên quan đến vấn đề huy động các nguồn lực từ các chủ thể khác nhau trong xã hội tham gia ở các mức độ khác nhau vào doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm, bao gồm cả góp vốn, thành lập và cả quản trị.
Về nguyên tắc tổ chức, cá nhân tham gia góp vốn, thành lập, quản lý, kiểm soát, hoạt động trong kinh doanh bảo hiểm quy định tại điều 3a có nội dung như sau: Tổ chức, cá nhân tham gia góp vốn, thành lập, quản lý, kiểm soát doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, doanh nghiệp môi giới bảo hiểm, tổ chức tương hỗ cung cấp bảo hiểm vi mô, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam phải không thuộc đối tượng bị cấm thành lập và quản lý doanh nghiệp tại Việt Nam theo quy định của Luật Doanh nghiệp.
ĐB Ba nhìn nhận điểm mới của Dự thảo luật là quy định rõ hơn, cụ thể hơn về đối tượng tham gia góp vốn. Tuy nhiên, ĐB Ba cho rằng nếu quy định tại điều 3a như trong Dự thảo luật này sẽ dẫn đến cách hiểu thu hẹp quyền góp vốn của các tổ chức, cá nhân vào doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm không phải là sáng lập viên, không phải là quản trị.
ĐB Ba phân tích: Quan điểm chung của Luật Doanh nghiệp là tiếp cận theo hướng là nếu quản trị và thành lập DN thì có điều kiện khắt khe. Trong đó, ở khoản 2, điều 17 Luật DN quy định 7 đối tượng bị cấm thành lập và quản lý DN, bao gồm: cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân sử dụng tài sản nhà nước để thành lập doanh nghiệp vì lợi ích riêng, các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, hạ sĩ quan và người thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, cán bộ lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp nhà nước…
Theo ĐB Ba, hiểu theo pháp luật hiện hành thì những đối tượng bị cấm thành lập, cấm quản trị doanh nghiệp vẫn có thể góp vốn vào doanh nghiệp. Nhưng quy định sửa đổi tại điều 3a những đối tượng này sẽ không được tham gia góp vốn vào doanh nghiệp bảo hiểm.
“Trong điều 3a phân biệt rất rõ góp vốn phải thành lập, phải quản lý, phải kiểm soát doanh nghiệp. Nếu nhìn trên mặt chữ, lời văn trong quy định thì chúng ta đã thu hẹp quyền được tham gia góp vốn vào các doanh nghiệp bảo hiểm của các chủ thể là các tổ chức, cá nhân trong xã hội. Mà đọc trong hồ sơ tôi cũng không thấy có sự phân tích, luận giải thuyết phục về vấn đề này”-ĐB Ba dẫn chứng.
Nếu đi theo hướng các nội dung như Dự thảo Luật quy định, ĐB Ba đề xuất về mặt kỹ thuật pháp lý cần phân định rất rõ việc phân chia ra quyền thành lập, quyền quản trị, quyền góp vốn; tách ra thành các nhóm đối tượng, các điều kiện khác nhau để không dẫn đến hiểu không đầy đủ hay hiểu khác nhau về chính sách.
