Kim ngạch xuất khẩu (KNXK) quý I-2026 của tỉnh ước đạt khoảng 1,067 tỷ USD, giảm 3,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khu vực phía Đông đạt hơn 532 triệu USD, tăng 16,9%; khu vực phía Tây đạt 535,3 triệu USD, giảm 17,4%.
Điểm sáng từ chuyển dịch giá trị của ngành gỗ
Trong bức tranh chung tình hình xuất khẩu có phần trầm lắng, ngành chế biến gỗ và sản phẩm từ gỗ nổi lên như một điểm sáng, tiếp tục giữ vai trò là một trong những trụ cột khi chiếm khoảng 16% giá trị sản xuất ngành công nghiệp của tỉnh. Đáng chú ý, tăng trưởng của ngành không chỉ đến từ sản lượng, mà từ sự chuyển dịch rõ rệt sang các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
Trong quý I-2026, sản lượng bàn ghế gỗ tăng 6,09%, KNXK tăng 19,6%; nhóm sản phẩm bàn ghế wicker tăng 33,08% về sản lượng và 40,5% về KNXK. Điều này cho thấy doanh nghiệp (DN) đang dần chuyển từ tăng trưởng theo số lượng sang tăng trưởng dựa trên giá trị, phản ánh sự chuyển dịch mang tính cấu trúc của ngành.
Động lực giữ nhịp tăng trưởng cho ngành gỗ thời gian qua chủ yếu đến từ việc hoàn thiện và giao các hợp đồng đã ký từ cuối năm 2025. Ở góc độ thị trường, việc Mỹ áp dụng lại mức thuế nhập khẩu cơ sở 10% sau điều chỉnh chính sách thuế đối ứng đã giúp hàng Việt Nam không bị mất lợi thế cạnh tranh so với Trung Quốc, Malaysia, Indonesia, Mexico… Nhờ đó, nguy cơ hủy đơn hàng giảm đáng kể, đặc biệt với các DN có quy mô lớn, chuỗi cung ứng ổn định và quan hệ đối tác lâu năm.
Ở phân khúc nguyên liệu, sản lượng dăm gỗ và viên nén gỗ tăng 6,37%, KNXK tăng khoảng 11,1%. Tuy nhiên, áp lực chi phí đang bào mòn lợi nhuận khi giá đầu vào tăng trong khi giá bán có xu hướng giảm, buộc nhiều DN phải hoạt động cầm chừng. Dù vậy, thị trường viên nén gỗ xuất khẩu sang Nhật Bản và Hàn Quốc vẫn duy trì ổn định.
Toàn tỉnh có 40 nhà máy chế biến dăm gỗ với tổng công suất 3,6 triệu BDMT/năm và 45 nhà máy sản xuất viên nén với tổng công suất 4,2 triệu tấn/năm. Giá dăm gỗ dao động trong khoảng 130-150 USD/tấn; viên nén trắng 145-170 USD/tấn, trong khi viên nén đen đạt khoảng 500 USD/tấn (cao gấp 3,5 lần).
Tỉnh xác định tiếp tục phát huy hiệu quả các nhà máy hiện có, nhất là nhóm viên nén gỗ; đồng thời khuyến khích DN chuyển dịch từ dăm gỗ sang sản phẩm tinh chế, nội thất có giá trị gia tăng cao. Cùng với đó, các giải pháp giảm chi phí sản xuất được triển khai thông qua tối ưu hóa vận hành, tiếp cận chương trình khuyến công để cải tiến thiết bị tiết kiệm năng lượng. Năm 2026, ngành gỗ đặt mục tiêu KNXK đạt 1,22 tỷ USD, tăng 12% so với năm trước.
Nâng cao năng lực thích ứng
Môi trường thương mại quốc tế hiện tạo ra cả cơ hội lẫn áp lực. Sau điều chỉnh, thuế nhập khẩu trung bình đối với hàng hóa Việt Nam vào Mỹ khoảng 16%, giảm so với mức hơn 21% trước đây, qua đó giúp DN duy trì lợi thế cạnh tranh khi mức thuế đã tiệm cận với các nước. Tuy nhiên, việc áp dụng mức thuế tạm thời 10% đối với một số ngành hàng xuất khẩu chủ lực như gỗ, dệt may, thủy sản, nông sản vẫn gây ra những tác động nhất định.
Cùng với đó, xung đột tại Trung Đông tiềm ẩn nguy cơ làm tăng chi phí vận tải và năng lượng trong thời gian tới. Khi giá dầu và nhiên liệu tăng, chi phí logistics cũng gia tăng, kéo theo giá thành xuất khẩu sang các thị trường lớn như Mỹ, Liên minh châu Âu tăng, làm suy giảm biên lợi nhuận của DN.
Ông Lưu Quốc Thạnh - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quicornac (phường Pleiku) cho rằng rủi ro không chỉ nằm ở chi phí mà còn ở sự bất định của chuỗi cung ứng khi thời gian vận chuyển kéo dài, nguồn tàu viễn dương khan hiếm vào giai đoạn cao điểm, chi phí logistics khó dự báo.
Bên cạnh đó, sự thay đổi trong chính sách thương mại và nhu cầu tiêu dùng toàn cầu cũng khiến khách hàng thận trọng hơn, nhạy cảm hơn về giá, buộc DN xuất khẩu phải điều chỉnh chiến lược tồn kho và định giá.
Theo ông Thạnh, để duy trì lợi thế cạnh tranh trong xuất khẩu trái cây chế biến, Quicornac xác định trọng tâm là đa dạng hóa thị trường và định vị lại giá trị sản phẩm. DN tập trung vào các khu vực có nhu cầu nguyên liệu tự nhiên tăng trưởng mạnh như Bắc Mỹ, châu Âu và các thị trường tiềm năng tại châu Á; đồng thời ưu tiên phân khúc khách hàng coi trọng chất lượng ổn định, nguồn cung bền vững và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế.
Phó Giám đốc Sở Công Thương Nguyễn Đình Kha cho biết: Chi phí vận chuyển có thể tăng 15-25% so với trước, hàng hóa phải lưu lại lâu hơn tại các cảng trung chuyển, làm phát sinh thêm chi phí lưu kho và ảnh hưởng tiến độ giao hàng. Những yếu tố này tác động trực tiếp đến giá thành sản phẩm và khả năng cạnh tranh, trong khi sức mua tại nhiều thị trường vẫn chưa phục hồi hoàn toàn.
Do đó, yếu tố quyết định nằm ở năng lực nội tại của DN, từ chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn sản xuất, khả năng truy xuất nguồn gốc đến đáp ứng các yêu cầu giảm phát thải. Cơ quan quản lý khuyến khích DN đa dạng hóa nguồn cung, mở rộng thị trường xuất khẩu, chủ động phòng ngừa rủi ro và phối hợp với các đơn vị của Bộ Công Thương cùng hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để tìm kiếm đơn hàng.
