Văn phòng Trung ương Đảng vừa ban hành Thông báo số 100-TB/VPTW ngày 19-6-2026 thông báo Kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc làm việc với Ban Chỉ đạo Trung ương về sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp.
Hoàn thành khối lượng công việc rất lớn
Sau khi nghe Ban Tổ chức Trung ương (Cơ quan Thường trực của Ban Chỉ đạo) trình bày dự thảo Báo cáo sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp, cùng ý kiến phát biểu của các đại biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cơ bản thống nhất bố cục, nội dung đánh giá, nhận định trong dự thảo báo cáo.
Qua sơ kết 1 năm, toàn hệ thống chính trị đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn, cấu trúc thành công bộ máy chỉ trong thời gian ngắn.
Dự thảo báo cáo đánh giá đầy đủ, toàn diện với kết quả nổi bật trong vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp; xác định những điểm nghẽn, nút thắt cần được tháo gỡ, bảo đảm vận hành thông suốt, hiệu quả, phát huy vai trò, trách nhiệm người đứng đầu.
Bên cạnh những kết quả bước đầu, còn nhiều vấn đề cần xem xét, sửa đổi, bổ sung và điều chỉnh. Bộ máy đã được sắp xếp nhưng chất lượng vận hành chưa đồng đều. Số lượng đầu mối tổ chức bộ máy đã giảm nhưng hiệu quả quản trị chưa đạt yêu cầu.
Thẩm quyền được phân cấp song nguồn lực, năng lực và công cụ thực thi chưa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ thực tiễn trong giai đoạn mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đồng ý thông qua nội dung báo cáo sơ kết để trình Bộ Chính trị xem xét, cho ý kiến tại phiên họp ngày 26-6-2026.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước giao Ban Tổ chức Trung ương chủ trì, phối hợp với Văn phòng Trung ương Đảng khẩn trương tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại cuộc họp và hoàn thiện Báo cáo sơ kết gửi các Ủy viên Bộ Chính trị cho ý kiến theo quy định.
Thành lập đơn vị hành chính đô thị đặc biệt mang tính hạt nhân
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước giao Ban Tổ chức Trung ương chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương, Quân ủy Trung ương, Đảng ủy Công an Trung ương, các ban Đảng Trung ương, Văn phòng Trung ương Đảng, các tỉnh, thành ủy tiếp tục hoàn thiện báo cáo để trình hội nghị sơ kết toàn quốc (ngày 1-7-2026).
Quá trình thực hiện cần đảm bảo theo một số nội dung gợi ý định hướng, như: tập trung đánh giá kỹ lưỡng về tính đồng bộ, thống nhất, minh bạch, cụ thể của thể chế pháp luật hiện hành, nhất là pháp luật liên quan đến hoạt động của chính quyền địa phương trong một số lĩnh vực gồm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đất đai, tài nguyên, khoáng sản, lâm nghiệp, tài chính - ngân sách, phân cấp, phân quyền và ranh giới thẩm quyền giữa Trung ương, địa phương.
Đồng thời, đánh giá chi tiết, cụ thể về năng lực thực thi ở cấp xã so với nhiệm vụ được phân giao, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng, tài chính, tư pháp, công thương, nông nghiệp, môi trường, các lĩnh vực văn hóa - xã hội…
Nội dung này gắn với chỉ tiêu biên chế, số lượng cán bộ chuyên môn sâu, bố trí vị trí việc làm phù hợp với chuyên môn nghiệp vụ, yêu cầu thực tiễn.
Bên cạnh đó, cần xác định rõ những hạn chế, bất cập giữa quy định về một mô hình và khung phân cấp áp dụng trong thực tiễn địa phương khác nhau về trình độ phát triển, năng lực cán bộ, điều kiện địa lý và cơ sở hạ tầng giao thông, công nghệ thông tin (nhất là đối với cấp xã theo các nhóm địa bàn đô thị, thành phố lớn khác biệt khu vực nông thôn, miền núi).
Cùng với đó, phải đánh giá kỹ lưỡng về sự phù hợp giữa phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực (nhân lực, kinh phí), trong đó phân bổ nguồn thu, nhiệm vụ chi của ngân sách xã so với nhiệm vụ của cấp xã, phường.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gợi mở bổ sung nhận định, đánh giá về tổ chức, hoạt động của khu vực phòng thủ, thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Hoạt động của cơ quan tư pháp sau khi chuyển sang mô hình khu vực (sau khi kết thúc hoạt động của 3 tòa án cấp cao, 3 viện kiểm sát nhân dân cấp cao và kết thúc hoạt động của viện, tòa cấp huyện) cũng cần được đánh giá kỹ lưỡng.
Đồng thời bổ sung đánh giá về hiệu quả, tính tự chủ, tính hợp lý của mô hình hoạt động đối với các đơn vị sự nghiệp công lập sau sắp xếp.
Đáng chú ý, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị đánh giá, làm rõ sự cần thiết phải tiếp tục điều chỉnh, sáp nhập một số xã, phường trên cơ sở rà soát các tiêu chí về diện tích, dân số, hạ tầng và năng lực cán bộ, yêu cầu phát triển, để phát huy lợi thế quản lý nhà nước theo quy mô và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số.
Đồng thời, nghiên cứu, bổ sung thành lập đơn vị hành chính đô thị đặc biệt mang tính hạt nhân để điều phối phát triển, kết nối hạ tầng, dịch vụ công và các không gian kinh tế trọng điểm.
Kết luận yêu cầu rà soát, nhận diện, đánh giá kỹ lưỡng các nguy cơ để có phương hướng, giải pháp khắc phục, điều chỉnh kịp thời.
Trong đó một số nguy cơ như cuộc cải cách về sắp xếp bộ máy của hệ thống chính trị mới chỉ dừng ở giảm đầu mối chưa phải là bảo đảm nâng cao năng lực phục vụ.
Sự chênh lệch chất lượng dịch vụ công giữa đô thị lớn với vùng sâu, vùng xa; giữa nơi có năng lực số tốt với nơi còn yếu, đội ngũ cán bộ cơ sở bị quá tải, áp lực lớn dễ dẫn tới tâm lý sợ sai, né việc.
Ngoài ra, còn có việc người dân phải đi xa hơn, tiếp cận dịch vụ công khó hơn, mất nhiều thời gian, tốn kém hơn khi làm các thủ tục do tổ chức điểm phục vụ không hợp lý.
