Những cựu chiến binh nguyên là quân tình nguyện Việt Nam tại chiến trường Campuchia ở mọi miền Tổ quốc đã mang theo tiếng hát về với những đồng đội nằm xuống, để cuộc hội ngộ sau bao năm không chỉ có nỗi nhớ khôn nguôi mà còn có niềm kiêu hãnh của một thời tuổi trẻ.
Mưa rơi không ngớt trong những ngày tháng bảy nhưng không ngăn được bước chân của các cựu chiến binh trở về thăm những đồng đội, đồng chí đang yên nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ia Grai. Trước tượng đài Tổ quốc ghi công, họ tưởng nhớ đồng đội theo cách rất riêng của người lính. Người thắp nén hương, người đốt cho đồng đội điếu thuốc.
Thay mặt Ban liên lạc Cựu quân tình nguyện Việt Nam các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên, Thiếu tướng Nguyễn Trọng Huy - nguyên Phó Tư lệnh Quân khu 5 xúc động nói: “Chúng tôi là những người may mắn còn sống trở về, còn các anh là những linh hồn bất tử, sống mãi trong lòng đồng đội và được Tổ quốc ghi công. Chúng tôi về đây bằng cả lòng biết ơn, để không ai trong các anh bị lãng quên”.
Tiếp lời tri ân, ông Đoàn Văn Thảo (tỉnh Khánh Hòa, thành viên Ban liên lạc) cất tiếng hát bài “Lá hết vàng thu” do ông tham gia sáng tác cùng đồng đội: “Dọc dọc ngang ngang đồng đội nằm thẳng tắp/ Hàng hàng lớp lớp trước sau đều như một…”.
Nhiều năm qua, ca khúc ấy đã theo chân những người lính đến nhiều nghĩa trang liệt sĩ và được họ xem là “lời kinh cầu” dành cho những đồng đội đã ngã xuống. Không có tiếng vỗ tay sau khi ông Thảo dứt lời hát, chỉ có tiếng mưa rơi xuống những cánh hoa tưởng niệm vừa đặt trước tượng đài và những giọt nước mắt lặng lẽ rơi.
Khi thương binh Nguyễn Trọng Kính (tỉnh Khánh Hòa, thành viên Ban liên lạc) ôm đàn guitar cùng những người lính trên đầu đã mang hai thứ tóc, tiến dần vào những hàng bia mộ bằng những lời hát da diết: “Anh với tôi đôi người xa lạ/Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau/Súng bên súng đầu sát bên đầu/Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỷ” khiến không gian nghĩa trang như có thêm những người lính vô hình đang đứng giữa hàng quân.
Suốt chiều mưa tháng bảy, tiếng hát ngân vang giữa hàng hàng lớp lớp bia mộ. Những bài ca đi cùng năm tháng nối tiếp nhau vang lên, khi hào sảng với "Hát mãi khúc quân hành", khi lắng sâu với "Dấu chân tròn trên cát", hay da diết với những lời hát về tình đồng chí.
“Đời lính luôn mang theo điều quý giá nhất là tình đồng đội. Dù người đã nằm xuống hay người còn sống trở về, nghĩa tình ấy không bao giờ mất. Mỗi lần hát ở nghĩa trang, chúng tôi đều thấy lòng mình rưng rưng, như các anh vẫn đang đâu đây, ấm áp bên nhau như những ngày còn mặc áo lính”- ông Kính xúc động chia sẻ.
Gần 20 năm làm quản trang ở Nghĩa trang Liệt sĩ Ia Grai, ông Phạm Văn Dũng đã chứng kiến không biết bao nhiêu đoàn người đến tri ân trong mỗi dịp tháng bảy. Thế nhưng buổi tưởng niệm của những người lính chiến trường K vẫn để lại trong ông nhiều cảm xúc về tình đồng đội. “Lần đầu tiên tôi thấy người ta hát với đồng đội lâu như vậy”-ông nói.
Ông Dũng cho biết thêm: Nghĩa trang Liệt sĩ Ia Grai hiện có hơn 1.000 phần mộ liệt sĩ, trong đó có nhiều liệt sĩ quân tình nguyện Việt Nam hy sinh trên chiến trường Campuchia vẫn chưa xác định được danh tính. Đây cũng là nơi yên nghỉ của hai vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân người Jrai là Puih San (A Sanh) và Rơ Châm Ơt.
Theo Thiếu tướng Nguyễn Trọng Huy, chuyến trở về tri ân tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ia Grai cũng là dịp khảo sát của Ban liên lạc Cựu quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia nhằm chuẩn bị cho đại lễ cầu siêu, tri ân các anh hùng liệt sĩ dự kiến tổ chức vào tháng 4 năm sau.
Trước đó, chương trình đại lễ cầu siêu đã được tổ chức tại các nghĩa trang liệt sĩ Đức Cơ, Chư Sê, Đak Đoa với nhiều hoạt động ý nghĩa. “Đó là nhiệm vụ thiêng liêng mà chúng tôi luôn nhắc mình phải trở về thực hiện với đồng đội”- Thiếu tướng Nguyễn Trọng Huy chia sẻ.
Những người lính già lặng lẽ rời nghĩa trang, nhưng tiếng hát dường như vẫn còn ở lại giữa những hàng bia mộ. Với họ, đó không chỉ là những khúc quân hành của một thời tuổi trẻ, mà còn là lời hẹn mỗi tháng bảy sẽ trở về, để những đồng đội đã nằm xuống không bao giờ phải lặng im trong ký ức của những người còn sống.
