Từ ngày 16/6/2026, xăng E10 RON95-III chính thức được đưa vào cơ chế Nhà nước công bố giá cơ sở, thay thế xăng RON95-III trong điều hành giá xăng dầu. Đây là điểm rất đáng chú ý, bởi trước đó nhiều người tiêu dùng chỉ nhìn E10 như một loại xăng sinh học mới, trong khi về quản lý giá, mặt hàng này phải có công thức tính riêng, có cơ sở pháp lý và có trách nhiệm báo cáo của doanh nghiệp đầu mối.
Hiểu đơn giản, giá xăng E10 RON95-III không phải là phép cộng cơ học “90% xăng RON95 + 10% ethanol” rồi ra giá bán lẻ. Giá cơ sở của loại xăng này được tính theo công thức quản lý xăng sinh học, trong đó có giá xăng thế giới, giá ethanol nhiên liệu, chi phí đưa xăng về cảng, chi phí từ nguồn sản xuất trong nước, thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận định mức và Quỹ bình ổn giá xăng dầu nếu có.
E10 RON95-III là loại xăng gì?
E10 là xăng sinh học có pha ethanol nhiên liệu vào xăng không chì. Với cách gọi E10 RON95-III, có thể hiểu đây là xăng sinh học dùng nền chất lượng RON95 mức 3, được phối trộn với ethanol theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Trong tên gọi này, “RON95” thể hiện trị số octan, tức khả năng chống kích nổ của nhiên liệu. “III” là cấp chất lượng của xăng theo hệ thống phân loại đang áp dụng. Còn “E10” cho biết xăng có thành phần ethanol trong giới hạn cho phép của xăng sinh học E10.
Điểm quan trọng là xăng E10 RON95-III hiện được đưa vào cơ chế điều hành giá chính thức. Nghĩa là Nhà nước công bố giá cơ sở, liên bộ Công Thương - Tài chính xác định các yếu tố cấu thành giá và sử dụng làm căn cứ điều hành giá bán lẻ trên thị trường.
Công thức tính giá cơ sở E10 RON95-III gồm những phần nào?
Theo quy định hiện hành, giá cơ sở xăng sinh học được cấu thành từ hai phần lớn: phần xăng không chì và phần ethanol nhiên liệu.
Có thể diễn giải công thức theo cách dễ hiểu như sau:
Giá cơ sở E10 RON95-III = phần giá xăng không chì + phần giá ethanol + chi phí kinh doanh định mức + lợi nhuận định mức + Quỹ bình ổn giá xăng dầu + thuế, phí và các khoản trích nộp theo quy định.
Trong đó, phần xăng không chì được tính từ hai nguồn: xăng nhập khẩu và xăng sản xuất trong nước. Phần nhập khẩu chịu ảnh hưởng bởi giá xăng thế giới, chi phí đưa hàng từ nước ngoài về cảng Việt Nam, thuế nhập khẩu và tỷ giá. Phần sản xuất trong nước chịu ảnh hưởng bởi giá xăng thế giới, premium, chi phí đưa xăng từ nhà máy lọc dầu trong nước về cảng và các khoản chi phí liên quan.
Phần ethanol nhiên liệu được tính theo giá ethanol do Bộ Tài chính xác định và thông báo để Bộ Công Thương áp dụng trong công thức giá cơ sở. Đây là điểm khác biệt lớn của xăng E10 so với xăng khoáng RON95 truyền thống.
Giá xăng thế giới được lấy như thế nào?
Giá xăng thế giới trong công thức không lấy theo một ngày đơn lẻ, mà được Bộ Công Thương xác định theo nguyên tắc bình quân theo số ngày có giá giữa hai kỳ công bố giá cơ sở. Với E10 RON95-III, giá xăng thế giới tham chiếu là giá xăng RON95 giao dịch trên thị trường quốc tế.
Điều này giải thích vì sao giá xăng trong nước không phải lúc nào cũng tăng hoặc giảm ngay lập tức theo giá dầu quốc tế trong một ngày. Cơ quan điều hành dùng bình quân giá giữa hai kỳ, sau đó cộng thêm các yếu tố chi phí, thuế, phí và công cụ điều hành khác.
Giá ethanol ảnh hưởng ra sao?
Ethanol là thành phần đặc thù của xăng sinh học. Trong công thức tính E10 RON95-III, giá ethanol nhiên liệu do Bộ Tài chính xác định và thông báo với Bộ Công Thương để đưa vào công thức giá cơ sở.
Nếu giá ethanol tăng, chi phí cấu thành xăng E10 có thể tăng. Ngược lại, nếu nguồn ethanol ổn định, giá ethanol giảm hoặc chi phí phối trộn được tối ưu, giá E10 có thể có thêm dư địa cạnh tranh so với xăng khoáng truyền thống.
Đây cũng là lý do Chính phủ yêu cầu các thương nhân đầu mối báo cáo đầy đủ, kịp thời, trung thực, chính xác các thông tin, số liệu phục vụ việc xác định yếu tố cấu thành giá E10 RON95-III.
Vì sao không lấy luôn giá RON95-III rồi giảm một khoản cố định?
Cách tính này không phù hợp vì E10 RON95-III có cấu trúc chi phí riêng. Ngoài phần xăng nền, còn có ethanol, chi phí pha chế, phối trộn, kiểm định chất lượng, hạ tầng lưu chứa và phân phối. Một số yếu tố chi phí của E10 RON95-III tạm thời được áp dụng theo mặt hàng liên quan, sau đó sẽ được Bộ Tài chính phối hợp Bộ Công Thương rà soát, điều chỉnh khi có đủ dữ liệu thực tế.
Nói cách khác, E10 RON95-III không đơn giản là “RON95 pha thêm cồn sinh học” theo nghĩa thương mại. Đây là một mặt hàng xăng sinh học có công thức quản lý giá riêng, có quy chuẩn chất lượng riêng và được đưa vào cơ chế điều hành giá riêng trong giai đoạn thí điểm.
Những loại thuế, phí nào nằm trong giá E10 RON95-III?
Trong giá cơ sở xăng E10 RON95-III có nhiều khoản thuế, phí và chi phí bắt buộc theo quy định. Các khoản chính gồm thuế nhập khẩu với phần xăng nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt nếu có, thuế bảo vệ môi trường nếu có, thuế giá trị gia tăng, phí và các khoản trích nộp khác theo pháp luật hiện hành.
Ngoài ra còn có chi phí kinh doanh định mức và lợi nhuận định mức. Hai khoản này không phải doanh nghiệp tự đặt tùy ý, mà do Bộ Tài chính xác định, thông báo để Bộ Công Thương áp dụng trong công thức giá cơ sở.
Quỹ bình ổn giá xăng dầu, nếu được trích lập hoặc chi sử dụng trong kỳ điều hành, cũng là yếu tố ảnh hưởng đến giá bán lẻ cuối cùng. Khi giá thế giới biến động mạnh, công cụ này có thể được dùng để giảm độ sốc của giá trong nước.
Ai quyết định giá E10 RON95-III?
Bộ Công Thương phối hợp Bộ Tài chính xác định các yếu tố cấu thành và công bố giá cơ sở E10 RON95-III để điều hành giá. Doanh nghiệp đầu mối và thương nhân kinh doanh xăng dầu có trách nhiệm báo cáo số liệu về chi phí, giá ethanol, sản lượng, nguồn cung, chi phí đưa hàng về cảng và các yếu tố liên quan.
Doanh nghiệp bán lẻ không thể tự ý tăng giá vượt khung điều hành. Giá bán tại cửa hàng phải tuân thủ quy định điều hành giá xăng dầu, niêm yết công khai và xuất hóa đơn theo quy định.
Vì sao giá E10 RON95-III có thể khác giữa vùng 1 và vùng 2?
Trên thị trường, người tiêu dùng có thể thấy giá xăng ở vùng 2 cao hơn vùng 1. Điều này xuất phát từ chi phí vận chuyển, lưu thông đến các địa bàn xa cảng, xa kho đầu mối, xa cơ sở sản xuất xăng dầu.
Vùng 1 thường là địa bàn thuận lợi hơn về nguồn cung và logistics. Vùng 2 là các địa bàn xa hơn, chi phí đưa xăng dầu đến nơi bán lẻ cao hơn nên giá bán có thể chênh lệch trong giới hạn cho phép.
Giá E10 RON95-III được điều chỉnh khi nào?
Theo quy định hiện hành, thời gian điều hành giá xăng dầu được thực hiện vào thứ Năm hằng tuần. Nếu trùng dịp nghỉ lễ, Tết hoặc có biến động bất thường ảnh hưởng lớn đến kinh tế - xã hội và đời sống người dân, thời gian điều hành có thể được xử lý theo quy định riêng.
Vì vậy, giá E10 RON95-III cũng sẽ biến động theo chu kỳ điều hành giá xăng dầu. Người tiêu dùng nên theo dõi thông báo chính thức từ Bộ Công Thương, Bộ Tài chính và bảng giá niêm yết của các doanh nghiệp đầu mối thay vì chỉ dựa vào thông tin lan truyền trên mạng xã hội.
Người tiêu dùng cần hiểu đúng điều gì?
Điều quan trọng nhất là giá xăng E10 RON95-III được tính theo công thức quản lý giá, không phải do doanh nghiệp tự đặt tùy ý. Giá này chịu tác động của thị trường thế giới, nguồn cung trong nước, giá ethanol, thuế phí, chi phí kinh doanh, lợi nhuận định mức và công cụ bình ổn giá.
Nếu giá E10 RON95-III thấp hơn hoặc cao hơn kỳ trước, nguyên nhân không chỉ nằm ở ethanol. Đó có thể là biến động giá xăng thế giới, tỷ giá, chi phí nhập khẩu, premium nguồn trong nước, thuế phí hoặc cách sử dụng Quỹ bình ổn trong kỳ điều hành.
Với người tiêu dùng, cách đọc đúng bảng giá là xem đây là một loại xăng sinh học RON95 mức 3, được Nhà nước công bố giá cơ sở và điều hành thay cho RON95-III trong giai đoạn thí điểm. Với doanh nghiệp, đây là giai đoạn phải minh bạch dữ liệu chi phí, bảo đảm chất lượng pha chế, lưu thông và tuân thủ nghiêm quy định về giá.
