Kiểm tra, rà soát hiện trạng các công trình
Hiện Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Gia Lai quản lý 18 hồ chứa lớn và vừa, nằm rải rác tại nhiều xã vùng sâu, vùng xa ở khu vực Tây Gia Lai, phục vụ cấp nước tưới và sinh hoạt cho người dân. Phần lớn các hồ chứa đã được xây dựng, đưa vào sử dụng hơn 20 năm nên nhiều hạng mục có dấu hiệu hư hỏng, xuống cấp, ảnh hưởng đến công tác quản lý, vận hành trong mùa mưa lũ.
Từ cuối tháng 4-2026, đơn vị đã chủ động phối hợp với các cơ quan chuyên môn kiểm tra, rà soát hiện trạng từng công trình, xác định những hạng mục hư hỏng để có giải pháp duy tu, sửa chữa, gia cố, bảo đảm khả năng vượt lũ an toàn.
Qua kiểm tra, hiện có 1 hồ chứa mất an toàn đang được thi công sửa chữa là hồ Ia Ring; hồ Tân Sơn và Ia Rtô đập đất xuất hiện thấm nhẹ; 3 hồ có hiện tượng biến dạng mái đập cần tập trung theo dõi, xử lý trong mùa mưa lũ năm nay là Ia Ring, Tân Sơn và Ia Rtô.
7 hồ xuất hiện tình trạng xói lở thân tràn, đuôi tràn và tiêu năng. Trong đó, các hồ Ia Dréh, Ia Ring và Tầu Dầu 2 hư hỏng nặng; các hồ Ayun Hạ, Ia Mláh, Phú Cần và Ia Rtô hư hỏng ở mức nhẹ hơn.
Ông Nguyễn Xuân Sang, Giám đốc Chi nhánh Thủy lợi Krông Pa, cho biết đơn vị hiện quản lý, vận hành 3 hồ chứa Ia Mláh, Phú Cần và Ia Dréh. Qua kiểm tra trước mùa mưa lũ, hồ Ia Dréh và Phú Cần có một số hạng mục hư hỏng, xuống cấp, gây khó khăn cho công tác quản lý, vận hành, nhất là khi xảy ra mưa lớn kéo dài.
“Các công trình đã đưa vào sử dụng hơn 20 năm nên nhiều hạng mục xuống cấp. Riêng hồ Ia Mláh vừa được đầu tư sửa chữa các hạng mục cơ khí và cơ khí thủy lực tràn xả lũ. Về lâu dài, cần tiếp tục đầu tư nâng cấp, sửa chữa để bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du trong mùa mưa lũ”, ông Nguyễn Xuân Sang cho biết.
Tại hồ chứa Ia Ring (xã Bờ Ngoong), một số hạng mục hư hỏng, xuống cấp đã được Ban Quản lý dự án Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh triển khai sửa chữa từ cuối tháng 4-2026.
Ông Tô Tấn Thi - Giám đốc Ban Quản lý dự án Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh, cho biết: Sau nhiều tháng sửa chữa, nâng cấp, nhiều hạng mục khó khăn như chống thấm cống lấy nước, gia cố mái đập và sân trước cửa vào tràn xả lũ cơ bản hoàn thành đảm bảo vượt lũ an toàn…
Chủ động vận hành, ứng phó trong mùa mưa lũ
Theo dự báo của các cơ quan chuyên môn, thời tiết năm nay tiếp tục có nhiều diễn biến bất thường, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý, vận hành các công trình thủy lợi, hồ chứa.
Từ nguồn vốn bảo trì tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi năm 2026 khoảng 10 tỷ đồng, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Gia Lai đã triển khai sửa chữa thường xuyên nhiều hạng mục tại các công trình Ayun Hạ, Ia Mláh, Ia Hrung, Plei Pai, Plei Thơ Ga.
Trong đó, hệ thống truyền dẫn dữ liệu qua sóng di động tại hồ Ia Mláh và Plei Pai được nâng cấp từ công nghệ 2G lên 4G-5G; các hạng mục cơ khí, cơ khí thủy lực tràn xả lũ tại hồ Ayun Hạ, Ia Mláh được sửa chữa; cửa van tràn xả lũ và van côn cống lấy nước hồ Ia Hrung cũng được kiểm tra, khắc phục, sửa chữa.
Cùng với đó, Công ty đã lắp đặt hệ thống quan trắc tự động mực nước, lượng mưa tại 2 hồ Plei Pai và Ia Mláh; thuê dịch vụ quan trắc tự động lượng mưa tại 9 hồ. Tất cả các hồ chứa hiện cũng được duy trì thiết bị đo mực nước, lượng mưa thủ công để phục vụ theo dõi, vận hành.
Ông Lê Văn Trung, Giám đốc Chi nhánh Thủy lợi Chư Prông, cho biết đơn vị đã xây dựng phương án ứng phó tại từng công trình, chuẩn bị đầy đủ vật tư, thiết bị, phương tiện để xử lý kịp thời khi có tình huống xảy ra. Khi xuất hiện mưa lớn kéo dài, lực lượng được tổ chức trực 24/24 giờ, thường xuyên theo dõi diễn biến mực nước và tình trạng công trình.
Theo ông Phan Phước Thiện, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Gia Lai, ngay từ đầu mùa mưa, Công ty đã tổ chức kiểm tra hiện trạng các hồ chứa, sửa chữa nhiều hạng mục, củng cố hệ thống quan trắc và truyền dữ liệu để phục vụ công tác chỉ đạo phòng, chống thiên tai trước, trong và sau mưa lũ.
“Các số liệu về mực nước, lượng mưa và tình trạng công trình được theo dõi, báo cáo kịp thời về Sở Nông nghiệp và Môi trường; khi xuất hiện mưa lớn, đơn vị thực hiện chế độ báo cáo đột xuất. Đồng thời, từng hồ chứa đều được xây dựng phương án bảo vệ sát với điều kiện thực tế”, ông Phan Phước Thiện cho biết.
Khó khăn lớn hiện nay là nhiều hồ chứa đã khai thác trong thời gian dài, một số hạng mục hết hoặc gần hết thời gian sử dụng, trong khi nhu cầu sửa chữa, nâng cấp khá lớn.
Để chủ động ứng phó, Công ty đã kiện toàn Ban Chỉ huy phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn; ký quy chế phối hợp với các địa phương có liên quan; chỉ đạo các chi nhánh kiểm tra, rà soát vật tư, thiết bị và dụng cụ phòng, chống thiên tai, kịp thời đề xuất bổ sung.
Các lực lượng, phương tiện, vật tư cũng được bố trí theo phương châm “4 tại chỗ”, duy trì trực 24/24 giờ khi cần thiết, bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt. Các phương án bảo vệ công trình, nhất là phương án ứng phó tình huống khẩn cấp tại những hồ chứa trọng yếu, thường xuyên được rà soát, bổ sung, với mục tiêu cao nhất là bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du trong mùa mưa lũ năm nay.
