Thế nhưng, niềm vui mùa gặt của nhiều nông dân lại không trọn vẹn khi giá lúa giảm, trong khi chi phí sản xuất vẫn ở mức cao.
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường), đến ngày 7-9, toàn tỉnh đã thu hoạch được 38.495 ha lúa vụ Hè Thu 2026, đạt 93,7% diện tích; sản lượng ước đạt 267.155 tấn.
Nông dân thấp thỏm với bài toán năng suất - giá cả
Vụ Hè Thu 2026, chị Nguyễn Thị Cúc (thôn Chánh Hội, xã Ngô Mây) gieo trồng gần 2 mẫu lúa. Mỗi sào ruộng (500 m2) chỉ cho thu khoảng 270 - 280 kg lúa khô, thấp hơn vụ Đông Xuân khoảng 50 kg/sào. Nguyên nhân chủ yếu do lúa trổ đúng thời điểm gió Nam, khiến tỷ lệ hạt lép khá nhiều.
Điều khiến chị Cúc lo lắng hơn là giá bán. Lúa ĐV 108 hiện chỉ bán được 6.700 đồng/kg, thấp hơn mức 7.100 đồng/kg của vụ Đông Xuân 2025 - 2026. Trong khi giá lúa giảm, nhiều khoản chi phí sản xuất vẫn khiến nông dân phải dè chừng. “Đất phần lớn là thuê lại, giá lúa xuống như thế này thì năm nay chắc chẳng lời được bao nhiêu”, chị Cúc chia sẻ.
Tại các xã thuộc khu vực Tuy Phước và An Nhơn - những vựa lúa của tỉnh với năng suất thường ở mức cao nhất, vụ Hè Thu năm nay lại không khởi sắc. Tại HTX Nông nghiệp II Nhơn Thọ (phường An Nhơn Nam), bệnh nhện gié phát sinh mạnh đúng thời điểm lúa trổ làm hạt lép nhiều. Ông Phạm Văn Tân - Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX - cho biết năng suất lúa ước đạt 70 - 72 tạ/ha, giảm so với mức 74 - 75 tạ/ha của vụ Hè Thu năm trước.
Tại xã Tuy Phước Đông, điều kiện sản xuất thuận lợi giúp năng suất lúa giữ ở mức khá. Ông Nguyễn Văn Tám - Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã - cho hay: Đến nay, gần 2.617 ha lúa đã thu hoạch xong, năng suất ước đạt 74 tạ/ha, tương đương cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, xã An Vinh gieo trồng hơn 301 ha, năng suất ước đạt 61,2 tạ/ha; xã An Lương đã thu hoạch 610 ha lúa, năng suất đạt 68 tạ/ha…
Cần đầu ra ổn định cho hạt lúa
Một điểm đáng chú ý trong vụ Hè Thu năm nay là giá một số loại vật tư nông nghiệp giảm khá mạnh so với thời điểm vụ Đông Xuân. Tuy nhiên, mức giảm này chưa đủ giúp nông dân bù vào chi phí sản xuất, nhất là khi giá lúa đầu ra cũng đi xuống.
Theo ông Trần Nguyên Huy - Giám đốc Chi nhánh khu vực miền Trung của Công ty Phân bón Phước Hưng, giá phân ure loại 50 kg trong vụ Hè Thu 2026 dao động 610 - 620 nghìn đồng/bao, giảm mạnh so với mức 850 - 900 nghìn đồng/bao ở một số thời điểm của vụ Đông Xuân.
Tuy nhiên, diễn biến giá các loại phân bón không đồng nhất. Phân NPK 20-20-15 lại dao động ở mức 1,05 triệu đồng/bao, tăng khoảng 50.000 - 70.000 đồng/bao so với vụ Đông Xuân. Trong khi đó, NPK lại là loại phân bón sử dụng chính trong canh tác của người dân.
Trên thị trường, giá lúa tươi hiện chỉ dao động 6.100 - 6.200 đồng/kg, sức mua của thương lái khá yếu. Trong khi đó, các hộ tham gia chuỗi liên kết được hỗ trợ giá cao hơn với hệ số 1,2 lần, tương đương khoảng 7.000 - 8.000 đồng/kg tùy phẩm cấp.
Theo ông Huy, với mặt bằng chi phí đầu vào và giá lúa thu mua thấp như hiện nay, nông dân gần như không có lãi. Giá lúa giảm còn chịu tác động từ những khó khăn của thị trường xuất khẩu nông sản, trong khi chi phí vận tải, logistics tăng do giá xăng dầu biến động cũng buộc các đơn vị thu mua phải cân đối lại giá mua vào.
Đánh giá chung về sản xuất trồng trọt năm 2026, ông Kiều Văn Cang - Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - nhìn nhận: Vụ lúa Hè Thu được triển khai đúng kế hoạch. Cơ cấu cây trồng từng bước được bố trí phù hợp với điều kiện đất đai, nguồn nước và nhu cầu thị trường. Nhiều địa phương đã sử dụng giống có năng suất, chất lượng cao, áp dụng tiến bộ kỹ thuật, đồng thời đẩy mạnh liên kết sản xuất và xây dựng vùng nguyên liệu.
Tuy nhiên, giá một số nông sản biến động, thị trường tiêu thụ chưa ổn định, trong khi chi phí vật tư và nhân công còn cao, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả và thu nhập của người sản xuất. Ở một số nơi, sản xuất vẫn manh mún; việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và liên kết sản xuất, tiêu thụ chưa đồng đều.
Từ những ruộng lúa vừa thu hoạch, bài toán đặt ra không chỉ là tiếp tục nâng năng suất mà còn phải kiểm soát tốt dịch bệnh, giảm chi phí sản xuất, tổ chức lại vùng sản xuất và mở rộng liên kết với DN để tạo đầu ra ổn định. Bởi với nông dân, được mùa chỉ thực sự có ý nghĩa khi hạt lúa được giá, mang lại khoản thu nhập xứng đáng với công sức bỏ ra.
