Cùng với tăng kiểm tra thực tế, xử lý nghiêm vi phạm, tỉnh yêu cầu các cơ sở hoàn thiện công trình xử lý chất thải, từng bước nâng cao hiệu quả và tính bền vững của ngành chăn nuôi.
Những tồn tại từ thực tế vận hành
Ngày 20-5-2026, lực lượng chức năng kiểm tra trang trại chăn nuôi của ông Tô Xuân Hồng (ở thôn K’Dập, xã Kon Gang) thì phát hiện nước thải, phân heo chưa qua xử lý xả thẳng ra khu đất phía sau chuồng rộng khoảng 1,1 ha. Tổng khối lượng chất thải được xác định là hơn 240,5 tấn.
Ông Hồng thừa nhận không có giấy phép môi trường, không xây dựng công trình xử lý. Công an tỉnh sau đó khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với ông Hồng về hành vi gây ô nhiễm môi trường.
Kiểm tra 9 cơ sở chăn nuôi heo khác trên địa bàn tỉnh từ ngày 11-6 đến 16-7 cũng cho thấy nhiều vấn đề. Bà Hà Thị Thanh Hương - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường - cho biết, cả 9 cơ sở đều có báo cáo đánh giá tác động môi trường, đăng ký môi trường và hệ thống xử lý nước thải.
Tuy nhiên, 4 cơ sở vận hành hệ thống xử lý chưa bảo đảm. Nguyên nhân gồm máy móc hư hỏng, hóa chất, vi sinh không bảo đảm, đường ống dễ gãy vỡ; một số nơi tự ý bỏ bể điều hòa, bể khử trùng.
Việc tái sử dụng nước thải cũng bộc lộ nhiều bất cập. Trong 9 cơ sở nói trên, có 8 cơ sở sử dụng nước thải để tưới cây nhưng chỉ 2 cơ sở lắp đặt đầy đủ thiết bị tưới. Đối với phân heo, bùn thải, chỉ 3 cơ sở có hợp đồng thu gom, xử lý; nhiều nơi để chất thải tồn đọng, phát sinh mùi hôi.
Sau kiểm tra, 8/9 cơ sở bị xử phạt tổng cộng 930 triệu đồng. Trong đó, Công ty TNHH Chăn nuôi Minh Thiện, chủ Trang trại chăn nuôi heo thịt Minh Thiện 3 tại xã Kông Bơ La bị phạt 170 triệu đồng do không thông báo hoàn thành công trình bảo vệ môi trường, chưa lắp đặt hệ thống tưới đến từng khu vực cây trồng và không ký hợp đồng xử lý chất thải.
Theo bà Hương, từ đầu năm 2026 đến nay, các tổ kiểm tra đã xử phạt nhiều cơ sở chăn nuôi vi phạm với số tiền hơn 2,37 tỷ đồng.
Kiểm soát từ khâu lựa chọn dự án
Toàn tỉnh có 1.212 trang trại, dự án chăn nuôi. Năm 2025, giá trị sản xuất ngành chăn nuôi đạt 21.157 tỷ đồng, tăng trưởng 6,2%, đóng góp 7,8% GRDP; đàn bò đứng đầu cả nước, đàn heo đứng thứ hai.
Theo ông Cao Thanh Thương - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, quỹ đất nông nghiệp hơn 1,9 triệu ha cùng lợi thế khí hậu, lao động tạo điều kiện để tỉnh phát triển chăn nuôi. Tuy nhiên, việc thu hút đầu tư phải đi cùng kiểm soát sức chịu tải của môi trường.
Trong kế hoạch phát triển chăn nuôi đến năm 2030, định hướng đến năm 2045, tỉnh xác định 7 vùng chăn nuôi trọng điểm, ưu tiên dự án sử dụng quỹ đất xấu, cằn cỗi, cách xa khu dân cư, trường học, bệnh viện từ 1,5 km trở lên.
Từ ngày 10-5-2026, tỉnh tạm dừng tiếp nhận hồ sơ đề xuất mới đối với các dự án chăn nuôi heo quy mô nhỏ (dưới 36.000 con/lứa), không phù hợp định hướng; giảm dần cơ sở nhỏ lẻ, ưu tiên doanh nghiệp có năng lực tài chính, ứng dụng công nghệ cao và mô hình chăn nuôi tuần hoàn.
Các dự án phải hoàn thiện công trình, biện pháp bảo vệ môi trường trước khi hoạt động. Theo yêu cầu của tỉnh, nước thải tái sử dụng nội bộ phải đạt cột B trở lên, nước thải xả ra môi trường phải đạt cột A. Cơ sở không đáp ứng yêu cầu sẽ bị xử lý theo quy định.
Ngày 26-8, UBND tỉnh yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện, trình ban hành quy định về bảo vệ môi trường đối với chăn nuôi heo quy mô trang trại trong quý IV/2026.
Công tác kiểm tra không chỉ dựa vào hồ sơ mà lấy kết quả quan trắc và vận hành thực tế làm căn cứ. Mỗi cơ sở được theo dõi, xác định thời hạn khắc phục và kiểm tra lại; trường hợp chậm khắc phục hoặc tái phạm sẽ bị xử lý hoặc kiến nghị đình chỉ hoạt động.
Ông Huỳnh Ngọc Diệp - Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, Chi cục sẽ chủ động tiếp nhận, xác minh và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm được báo chí phản ánh.
Cùng với siết điều kiện dự án và kiểm tra thực tế, tỉnh yêu cầu các địa phương xử lý ngay hoặc chuyển cấp có thẩm quyền đối với trường hợp vi phạm, không né tránh, đùn đẩy hoặc hợp thức hóa vi phạm. Công an tỉnh được đề nghị phối hợp phát hiện xả thải trái phép, chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra khi có dấu hiệu tội phạm.
