Nhiều giống đã được đưa vào sản xuất với diện tích lớn, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và thúc đẩy chuyển đổi cây trồng.
Nâng cao năng suất, đa dạng giống cây trồng
Theo Viện KHKT Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung Bộ, các nhóm cây trồng được đơn vị tập trung nghiên cứu, chọn tạo và chuyển giao gồm dừa, điều, xoài, lúa, mì, đậu phộng, đậu tương, đậu xanh và rau các loại. Tổng diện tích ứng dụng các giống này tại tỉnh Gia Lai đạt hơn 10.000 ha/năm.
Đáng chú ý, lúa là nhóm cây trồng được ưu tiên chọn tạo để bổ sung, từng bước thay thế các giống dễ đổ ngã, chống chịu sâu bệnh còn hạn chế. Các giống ĐR27, BĐR57, BĐR999, BĐR79, BĐR36, BĐR39 và An Sinh 1399 được chọn tạo và chuyển giao sản xuất hơn 8.000 ha/năm. Trong đó, 3 giống lúa BĐR57, BĐR999 và An Sinh 1399 đã được đưa vào cơ cấu sản xuất của tỉnh, diện tích gần 5.000 ha/năm. Các giống này có ưu điểm cứng cây, chống chịu khá với một số sâu bệnh, phù hợp nhu cầu thị trường, năng suất đạt cao, từ 6,5 - 7,5 tấn/ha.
Tại xã Bình Khê, giống lúa An Sinh 1399 và BĐR57 đang được mở rộng sản xuất. Ông Trần Đình Thọ - Giám đốc HTX Nông nghiệp Thượng Giang (xã Bình Khê) cho hay: Giống lúa BĐR57 và An Sinh 1399 có thời gian sinh trưởng ngắn, cây cứng, ít đổ ngã và ít nhiễm bệnh, năng suất đạt khoảng 7 - 7,5 tấn/ha vụ Đông Xuân và 6,8 - 7,3 tấn/ha vụ Hè Thu. Với giá lúa khô 6.900 - 7.000 đồng/kg, lợi nhuận đạt 25 - 30 triệu đồng/ha/vụ.
Cùng với lúa, một số giống cây trồng cạn có khả năng chống chịu tốt, phù hợp những chân đất thiếu nước tưới cũng được chú trọng chọn tạo và chuyển giao với diện tích ứng dụng hơn 1.000 ha/năm. Trong đó có các giống đậu phụng LDH.09, LDH.99; mè BĐ.01, HLVĐ.78; đậu xanh ĐXBĐ.
Hiện nay, 25 loại giống do Viện KHKT Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung Bộ nghiên cứu, chọn tạo đã được công nhận lưu hành/tự công bố lưu hành; 16 loại giống được đăng ký quyền sở hữu trí tuệ và bảo hộ; 25 quy trình canh tác đối với nhiều đối tượng cây trồng được công nhận cấp bộ/cấp cơ sở.
Tại xã Cát Tiến, 2 giống đậu phụng LDH.09 và LDH.99 được đưa vào trồng thử nghiệm, nhân rộng từ năm 2013 và đã thay thế hoàn toàn giống cũ. Ông Trần Khánh Chương - Trưởng Phòng Kinh tế xã - cho biết: Toàn xã hiện có hơn 320 ha đậu phụng, năng suất đạt 3,9 tấn/ha/vụ, lợi nhuận 70 - 80 triệu đồng/ha.
Ở phía Tây tỉnh, 2 giống điều ĐDH67-15 và ĐDH102 cũng cho thấy hiệu quả. Ông Nguyễn Quốc Tư - Chủ tịch UBND xã Ia Krêl - cho biết: Khu vực huyện Đức Cơ (cũ) hiện có hơn 1.000 ha điều ứng dụng 2 giống này, riêng xã Ia Krêl có 270 ha. Giống điều này hạt to, năng suất bình quân đạt hơn 1,5 tấn/ha, cao gần gấp đôi giống điều địa phương; cá biệt có vườn đạt gần 3 tấn/ha.
Chọn giống theo lợi thế từng vùng
Theo TS Vũ Văn Khuê - Phó Viện trưởng Viện KHKT Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung Bộ, bên cạnh các giống lúa, điều, đậu, mè đã được sản xuất với diện tích lớn, đơn vị đang chọn tạo, thử nghiệm một số giống rau như dưa chuột thơm Thiên Hương 1, dưa lưới Hoàng Ngân, bí đỏ Phương Mai 77 và bí đỏ Dương Long 77.
Đối với cây dừa, Viện thu thập, đánh giá và chọn giống dừa xiêm xanh Bình Định có chất lượng nước ngon để xây dựng quy trình canh tác đạt chuẩn, hướng tới chuyển giao cho nông dân. Đồng thời, đơn vị nghiên cứu lai tạo giống dừa này với giống dừa đỏ ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ có năng suất cao, khoảng 150 quả/cây/năm, nhằm tạo giống vừa có năng suất, vừa có chất lượng cao để ứng dụng tại tỉnh.
TS Vũ Văn Khuê cho hay, thời gian tới, đơn vị tiếp tục chọn tạo, cải tiến các giống mới đối với cây trồng chủ lực, đặc biệt là các bộ giống lúa phục vụ chế biến, lúa chất lượng có năng suất, chất lượng cao, chống chịu sâu bệnh và đổ ngã tốt; bộ giống đậu phụng có hàm lượng dầu cao; giống rau lai F1 phát huy nguồn gen đặc hữu địa phương; xây dựng hệ thống nhân sản xuất giống đậu phụng phẩm cấp cao dựa trên chênh lệch mùa vụ giữa phía Tây và phía Đông tỉnh, đáp ứng nhu cầu giống của tỉnh, tiến tới hình thành trung tâm sản xuất, cung ứng giống cho cả nước tại tỉnh Gia Lai.
Ông Lê Hoài Lam - Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường) nhìn nhận: Các giống do Viện KHKT Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung Bộ nghiên cứu, chọn tạo đã và đang được ứng dụng tại tỉnh góp phần bổ sung nguồn giống mới, nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng thích ứng với điều kiện sản xuất từng vùng.
Ngành nông nghiệp tiếp tục phối hợp với Viện đánh giá, hoàn thiện và chuyển giao các giống phù hợp định hướng sản xuất; cung cấp thông tin, định hướng, đặt hàng nghiên cứu các giống phù hợp khí hậu, thổ nhưỡng và nhu cầu thị trường. Khu vực phía Đông tỉnh ưu tiên các giống lúa, đậu, rau màu, dừa; phía Tây tỉnh ưu tiên các giống cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, chanh dây, chuối…
