Việc sắp xếp không chỉ nhằm giảm đầu mối quản lý mà còn hướng tới xây dựng mô hình quản trị cơ sở tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu vận hành chính quyền địa phương 2 cấp trong giai đoạn mới.
Kế hoạch số 206/KH-UBND của UBND tỉnh yêu cầu việc sắp xếp thôn, tổ dân phố phải bảo đảm đúng quy định, phù hợp với điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý, địa hình, dân cư, yếu tố lịch sử, văn hóa và yêu cầu quản lý thực tiễn của từng địa bàn.
Theo định hướng chung, toàn tỉnh giảm 40-45% số thôn, tổ dân phố hiện có. Trong đó, các phường giảm 50-55%; các xã đồng bằng giảm 40-45%; khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới giảm 30-35%.
Cùng với đó, các địa phương gắn việc sắp xếp với kiện toàn hệ thống chính trị ở cơ sở, cơ cấu lại đội ngũ người hoạt động không chuyên trách; sử dụng hiệu quả nhà sinh hoạt cộng đồng, thiết chế văn hóa và các công trình hạ tầng hiện có, tránh lãng phí sau sắp xếp.
Rà soát kỹ lưỡng, xây dựng phương án phù hợp thực tiễn
Sau khi được thành lập trên cơ sở sắp xếp 4 xã Biển Hồ (cũ), Nghĩa Hưng, Chư Đang Ya và Hà Bầu, xã Biển Hồ hiện có 40 thôn, làng. Theo phương án dự kiến, địa phương sẽ giảm còn 25 thôn, làng, tương ứng giảm 37,5%.
Phó Chủ tịch UBND xã Đặng Khánh Toàn cho biết, phương án được xây dựng trên cơ sở rà soát quy mô dân cư, điều kiện địa lý và đặc điểm sinh hoạt của người dân; đồng thời ưu tiên giữ nguyên một số làng có tính chất đặc thù.
Ông Hmrik - già làng Ia Nueng (xã Biển Hồ) cho rằng, việc sáp nhập làng Phung và làng Ia Nueng là phù hợp vì 2 làng nằm liền kề, có nhiều nét tương đồng về đời sống và văn hóa, đồng thời thuận lợi hơn cho công tác quản lý, phát triển địa phương.
Tại xã vùng III Đak Sơmei, việc sắp xếp được nghiên cứu thận trọng nhằm hài hòa giữa yêu cầu tinh gọn bộ máy với bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số.
Theo ông Đinh Ơng - Chủ tịch UBND xã, địa hình của xã chủ yếu là đồi núi, khoảng cách giữa các thôn, làng khá xa, nhiều tuyến giao thông còn khó khăn, đặc biệt vào mùa mưa.
Dân cư phân bố không đồng đều; nhiều làng quy mô nhỏ nhưng đã hình thành ổn định từ lâu đời, gắn với bản sắc văn hóa và không gian sinh hoạt cộng đồng của đồng bào dân tộc thiểu số.
Theo phương án dự kiến, xã Đak Sơmei giảm từ 10 thôn, làng còn 8 thôn, làng; trong đó, giữ nguyên 5 làng đặc thù và sáp nhập 2 cặp làng chưa bảo đảm quy mô hộ dân theo quy định.
Đặc biệt, địa phương giữ nguyên thôn 18 và bổ sung 90 hộ người Kinh đang sinh sống trong địa giới làng Tul Đoa để thành lập thôn 18 mới với quy mô 308 hộ. Cách làm này vừa bảo đảm tiêu chuẩn theo quy định vừa giữ ổn định cộng đồng dân cư.
Tại phường Pleiku, từ 40 tổ dân phố, làng với 15.761 hộ dân, địa phương dự kiến sắp xếp còn 16 tổ dân phố và 1 làng đặc thù, giảm 57,5% đầu mối. Ông Nguyễn Xuân Phước - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường - cho biết, việc giảm hơn một nửa số đầu mối nhằm thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo dư địa phát triển cho địa phương.
Tinh gọn để phục vụ người dân tốt hơn
Không chỉ tập trung vào việc giảm đầu mối, các địa phương còn hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân sau sắp xếp.
Phường Quy Nhơn hiện có 63 khu phố với 148 người hoạt động không chuyên trách và 259 người tham gia trực tiếp các hoạt động ở khu phố. Phương án sắp xếp mỗi tổ dân phố có tối thiểu 1.000 hộ dân; số đầu mối giảm từ 63 xuống còn 22 tổ dân phố, tương ứng giảm 65%.
Riêng khu phố 9 tại bán đảo Hải Minh với 565 hộ dân được giữ nguyên do địa hình chia cắt, giao thông đặc thù và yêu cầu quản lý riêng của địa bàn.
“Cùng với việc sắp xếp tổ dân phố, phường cũng xây dựng phương án bố trí, sử dụng đội ngũ người hoạt động không chuyên trách theo hướng tinh gọn, phù hợp với tổ chức mới.
Mục tiêu của việc sắp xếp không chỉ là giảm số lượng đầu mối mà còn hướng tới xây dựng các tổ dân phố có quy mô hợp lý, nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành ở cơ sở và đáp ứng tốt hơn yêu cầu phục vụ người dân trong giai đoạn phát triển mới của tỉnh” - ông Nguyễn Đức Toàn - Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn nhấn mạnh.
Trong khi đó, phường Quy Nhơn Nam cũng đã xây dựng phương án giảm từ 33 khu phố xuống còn 16 khu phố, tương ứng giảm 51,5%.
Bí thư Đảng ủy phường Đặng Mạnh Cường cho hay, việc sắp xếp không chỉ nhằm đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định mà còn góp phần tinh gọn bộ máy, giảm số lượng người hoạt động không chuyên trách, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tạo điều kiện tập trung nguồn lực đầu tư hạ tầng và phát huy hiệu quả các thiết chế văn hóa ở cơ sở.
Sau sắp xếp, phường kỳ vọng đẩy mạnh số hóa dữ liệu dân cư, nâng cao chất lượng quản lý, phục vụ người dân và thuận lợi hơn trong đầu tư hạ tầng, thiết chế văn hóa.
Theo Kế hoạch số 206/KH-UBND, sau khi UBND các xã, phường hoàn thành rà soát, xây dựng phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố, Sở Nội vụ sẽ tổng hợp, tham mưu UBND tỉnh ban hành phương án tổng thể trên địa bàn toàn tỉnh.
Trước ngày 22-6-2026, các địa phương hoàn thành xây dựng đề án và tổ chức lấy ý kiến nhân dân; trước ngày 30-6-2026, HĐND cấp xã xem xét, thông qua nghị quyết về việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố.
Thực tiễn triển khai tại các địa phương cho thấy, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố không đơn thuần là điều chỉnh đơn vị dân cư theo tiêu chí quy mô hộ dân.
Mục tiêu lớn hơn là xây dựng nền tảng quản trị ở cơ sở phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở và chất lượng phục vụ người dân.
