Theo định hướng chung, toàn tỉnh sẽ giảm khoảng 40-45% số thôn, tổ dân phố hiện có; đồng thời, lựa chọn, sử dụng người có năng lực, uy tín, am hiểu địa bàn tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Cán bộ xã Ia Phí tuyên truyền đến người dân về chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố. Ảnh: ĐVCC
UBND tỉnh yêu cầu các xã, phường khẩn trương rà soát toàn bộ thôn, tổ dân phố; xây dựng phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại và báo cáo cấp ủy cùng cấp trước khi ban hành, hoàn thành trước ngày 10-6-2026.
Sau đó, UBND cấp xã xây dựng đề án, tổ chức lấy ý kiến nhân dân, trình HĐND cấp xã thông qua trước ngày 30-6-2026, bảo đảm công khai, minh bạch và tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai.
Trước đó, ngày 20-5-2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà ký ban hành Chỉ thị số 21/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố.
Chủ động xây dựng phương án
Tại nhiều địa phương, công tác rà soát, xây dựng phương án sắp xếp đang được triển khai khẩn trương nhưng thận trọng, với yêu cầu xuyên suốt là phù hợp thực tiễn, tạo đồng thuận trong nhân dân.
UBND xã Bàu Cạn đã xin ý kiến Thường trực, Ban Thường vụ Đảng ủy xã về chủ trương sáp nhập các thôn, làng chưa đủ tiêu chí; thành lập Ban Chỉ đạo, tổ giúp việc và chuẩn bị lấy ý kiến nhân dân.
Ông Nguyễn Quang Trung - Chủ tịch UBND xã Bàu Cạn - cho biết: Xã hiện có 19 thôn, làng; trong đó, 14 thôn, làng có quy mô dưới 350 hộ dân thuộc diện cần xem xét sắp xếp.
Vì vậy, địa phương đặc biệt chú trọng rà soát kỹ các tiêu chí, công khai và lấy ý kiến rộng rãi để tạo đồng thuận cao trong nhân dân. Đến nay, quá trình triển khai diễn ra thuận lợi, không phát sinh nhiều khó khăn.
Trong khi đó, xã Ia Phí xác định việc sắp xếp phải bảo đảm đúng quy định pháp luật, phù hợp quy mô dân số, thuận lợi cho công tác quản lý nhưng đồng thời phải giữ gìn sự ổn định cộng đồng dân cư, bản sắc văn hóa và phong tục tập quán.
Hiện, Ia Phí có 30 thôn, làng; trong đó 22 làng đồng bào dân tộc thiểu số, chiếm khoảng 64% dân số toàn xã. Vì vậy, khi xây dựng phương án sáp nhập, địa phương đặc biệt quan tâm đến yếu tố truyền thống, quan hệ dòng họ, không gian văn hóa và sự đồng thuận của người dân.
“Quan điểm của xã là không làm cơ học, không chạy theo số lượng mà phải bảo đảm sau sắp xếp, công tác quản lý hiệu quả hơn, người dân thuận lợi hơn và cộng đồng tiếp tục đoàn kết, phát triển” - Chủ tịch UBND xã Nguyễn Công Sơn nhấn mạnh.
Theo ông Sơn, địa phương đang rà soát thực trạng từng thôn, làng; lấy ý kiến cán bộ cơ sở, già làng, người có uy tín và nhân dân trước khi hoàn thiện phương án.
Khó khăn lớn nhất hiện nay là yếu tố tâm lý, tình cảm cộng đồng đối với tên gọi và truyền thống của từng làng. Với đồng bào dân tộc thiểu số, làng không chỉ là không gian địa lý mà còn gắn với lịch sử hình thành, văn hóa, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng. Vì vậy, việc triển khai phải từng bước, công khai, dân chủ và lắng nghe ý kiến nhân dân để tạo sự đồng thuận cao nhất.
Tại xã Ân Tường, công tác chuẩn bị cũng được triển khai chủ động. Ông Phạm Minh Hùng - Phó Chủ tịch UBND xã - cho biết, xã có 16 thôn với 28.004 hộ, 18.100 nhân khẩu. Địa phương đã rà soát quy mô dân số, diện tích, xây dựng phương án sáp nhập trình Ban Thường vụ Đảng ủy cho ý kiến; đồng thời tổ chức họp lấy ý kiến nhân dân về chủ trương sắp xếp thôn.
“Sự chuẩn bị bài bản là “chìa khóa” để việc sáp nhập không chỉ đạt mục tiêu tinh gọn bộ máy, giảm gánh nặng ngân sách mà quan trọng hơn là tạo được sự đồng thuận trong nhân dân, tạo đà cho những bước phát triển mạnh mẽ hơn của địa phương trong giai đoạn mới” - ông Hùng nói.
Ổn định cộng đồng, gìn giữ bản sắc
Theo ghi nhận, tại nhiều địa phương, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc xây dựng phương án sáp nhập được thực hiện với tinh thần “thận trọng, chặt chẽ, không máy móc”.
Chính quyền cơ sở xác định buôn làng không chỉ là nơi sinh sống mà còn là không gian văn hóa đặc sắc của cộng đồng. Vì vậy, việc sắp xếp được tính toán trên cơ sở tương đồng về dân tộc, phong tục, địa giới tự nhiên liền kề nhằm hạn chế xáo trộn đời sống tinh thần của người dân.
Bà Rơ Châm A Lui - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Mrông Yố 2 (xã Ia Phí) thông tin, qua nắm bắt tâm tư, đa số người dân đều ủng hộ chủ trương sáp nhập vì khi địa bàn được mở rộng sẽ thuận lợi hơn trong việc tập trung nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng, nâng cao hiệu quả hoạt động của thôn, làng. Tuy nhiên, bà con cũng mong muốn giữ được tên gọi truyền thống của làng vì đây là giá trị gắn bó lâu đời với cộng đồng.
Cùng quan điểm, ông Lê Văn Cương - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Ia Mua (xã Bàu Cạn) cho rằng, điều quan trọng là phải đẩy mạnh tuyên truyền, vận động để người dân hiểu rõ mục tiêu tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở.
Ban Nhân dân thôn đang tích cực phổ biến các chủ trương, quy định, hướng dẫn của cấp trên. Qua nắm bắt bước đầu, đa số người dân đồng tình với chủ trương sắp xếp, song vẫn còn băn khoăn về việc đặt tên thôn, làng sau sáp nhập. Vì vậy, địa phương tiếp tục lấy ý kiến nhân dân để bảo đảm hài hòa lợi ích và tạo sự đồng thuận cao nhất.
Không chỉ tổ chức lại địa bàn dân cư, nhiều nơi cũng đặt vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở sau sắp xếp.
Ông Đinh Văn Pấy - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn T6 (xã Ân Tường) cho hay, hầu hết người dân địa phương đều đồng tình với chủ trương sắp xếp thôn, làng. Điều bà con quan tâm là khi bố trí lại nhân sự, bầu lại trưởng thôn cần chú trọng lựa chọn cán bộ trẻ, có năng lực chuyên môn, có kỹ năng chuyển đổi số để hỗ trợ người dân.
“Thôn T6 đang khẩn trương công tác chuẩn bị xây dựng phương án cho bộ máy mới, đảm bảo gánh vác khối lượng công việc lớn hơn tới đây” - ông Pấy nói.
Từ thực tế triển khai tại cơ sở cho thấy, sự chủ động, bài bản và thận trọng của các địa phương đang là yếu tố quan trọng để việc sắp xếp thôn, làng, tổ dân phố không chỉ đạt mục tiêu tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý mà còn giữ được sự ổn định cộng đồng, bản sắc văn hóa và sự đồng thuận trong nhân dân.
