Bao quát hỗ trợ nhiều đối tượng
Những chính sách hỗ trợ từ Nghị quyết số 19/2026/NQ-HĐND của HĐND tỉnh (NQ 19) tạo điều kiện để nghệ thuật hát bội, bài chòi có thêm cơ hội bảo tồn và phát huy giá trị.
Điểm đáng chú ý là NQ 19 hướng đến nhiều đối tượng, từ nghệ sĩ nghỉ hưu, nghệ sĩ đang công tác tại đơn vị nghệ thuật công lập, các đoàn nghệ thuật ngoài công lập đến học viên theo học chuyên ngành tuồng, bài chòi.
Điều này cho thấy sự quan tâm toàn diện đối với quá trình bảo tồn và phát huy di sản nghệ thuật truyền thống, từ lực lượng biểu diễn hiện tại đến thế hệ kế thừa trong tương lai.
Nhiều nghệ sĩ, nghệ nhân cho rằng đây là chính sách “đúng và trúng” trong bối cảnh nghệ thuật truyền thống đang đứng trước không ít khó khăn giữa đời sống hiện đại.
NSND Xuân Hợi - nguyên diễn viên Đoàn tuồng Đào Tấn (Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh) chia sẻ: “Điều đáng mừng nhất là NQ 19 đi vào hỗ trợ cụ thể và sát với tình hình thực tế. Trong đó, nghệ sĩ về hưu như chúng tôi được tạo điều kiện tốt hơn để tham gia truyền dạy, biểu diễn”.
Theo Nghị quyết, nghệ sĩ nghỉ hưu tham gia luyện tập, biểu diễn và truyền dạy được hỗ trợ từ 180-800 nghìn đồng/buổi tùy nội dung và danh hiệu chuyên môn. Với những người đã dành cả đời cho sân khấu, đây không đơn thuần là hỗ trợ vật chất mà còn là sự ghi nhận giá trị nghề nghiệp.
Không chỉ lực lượng nghệ sĩ kỳ cựu, các đoàn nghệ thuật ngoài công lập cũng phấn khởi trước cơ chế hỗ trợ mới. Theo Nghị quyết, các đoàn đáp ứng điều kiện hoạt động sẽ được hỗ trợ 1 lần để mua sắm trang phục, đạo cụ, âm thanh, ánh sáng với mức không quá 100 triệu đồng/đoàn; đồng thời được hỗ trợ kinh phí biểu diễn hằng năm tối đa không quá 30 triệu đồng/đoàn/năm.
Nghệ nhân Ưu tú Minh Lưỡng - Trưởng Đoàn nghệ thuật hát bội Nhơn Hưng (phường An Nhơn Đông) cho biết, cả tỉnh Gia Lai hiện nay chỉ còn 6 đoàn hát bội không chuyên duy trì hoạt động chủ yếu bằng tình yêu nghề của các nghệ nhân. Các đoàn hoàn toàn tự chủ kinh phí để duy trì hoạt động nên rất khó khăn.
“Có thêm nguồn hỗ trợ, các đoàn hát bội không chuyên sẽ có điều kiện đầu tư đạo cụ, phục trang, thiết bị sân khấu bài bản hơn. Quan trọng hơn là nghệ nhân chúng tôi có thêm động lực để giữ nghề” - ông Lưỡng tâm tình.
Gỡ nỗi lo thiếu hụt nhân lực kế nghiệp
Nhiều năm nay, câu chuyện thiếu hụt lực lượng diễn viên trẻ nối nghề luôn là nỗi trăn trở của Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh. Bộ môn hát bội, ca kịch bài chòi đòi hỏi thời gian khổ luyện dài, trong khi thu nhập và cơ hội nghề nghiệp chưa đủ sức hút với người trẻ.
NSND Phương Thảo - nguyên diễn viên Đoàn tuồng Đào Tấn (Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh) cho rằng: “Muốn việc bảo tồn nghệ thuật truyền thống đạt hiệu quả tốt, điều quan trọng nhất là phải giúp di sản tiếp tục sống trong đời sống cộng đồng.
Nghĩa là tuồng, bài chòi phải có khán giả, có người học, có nghệ sĩ, nghệ nhân truyền nghề và có môi trường hoạt động thường xuyên”.
Bởi vậy, chính sách hỗ trợ chi phí sinh hoạt đối với học viên theo học các chuyên ngành diễn viên, nhạc công hát bội, bài chòi được xem là điểm nhấn quan trọng của NQ 19.
Theo đó, học viên thường trú tại tỉnh Gia Lai theo học các chuyên ngành liên quan sẽ được hỗ trợ chi phí sinh hoạt 5 triệu đồng/người/tháng, thời gian tối đa 10 tháng/năm học.
Theo ông Nguyễn Trọng Quỳnh - Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh, đơn vị đặc biệt kỳ vọng vào chính sách hỗ trợ đào tạo lực lượng kế cận. Nhiều năm qua, Nhà hát rơi vào tình trạng thiếu diễn viên trẻ, nhất là diễn viên và nhạc công tuồng.
Trong khi đó, mã ngành đào tạo nghệ thuật tuồng, bài chòi hiện tại không còn trong khối ngành văn hóa, nghệ thuật tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn.
“Nay có NQ 19 hỗ trợ trực tiếp cho học viên sẽ giúp nhiều em mạnh dạn theo học hơn. Đây là tín hiệu rất đáng mừng để Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh liên kết với Trường Trung cấp Văn hóa - Nghệ thuật Huế tuyển học viên tuồng, bài chòi theo cơ chế đặt hàng đào tạo tại chỗ” - ông Quỳnh chia sẻ.
Không chỉ hỗ trợ học viên, NQ 19 còn quy định mức hỗ trợ một lần 50 triệu đồng đối với nghệ sĩ đang công tác tại đơn vị nghệ thuật công lập được cử đi đào tạo chuyên ngành phục vụ nghệ thuật tuồng, bài chòi như: đạo diễn, biên kịch, biên đạo, kỹ thuật viên âm thanh, ánh sáng… Chính sách này được xem là giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho sân khấu truyền thống trong giai đoạn mới.
Có thể thấy, NQ 19 đã đem lại niềm tin và sự động viên tinh thần cho những nghệ sĩ, nghệ nhân đang bền bỉ giữ gìn sân khấu nghệ thuật truyền thống.
Nghệ nhân Ưu tú Huỳnh Thị Kim Chung - diễn viên Đoàn nghệ thuật hát bội Phước An (xã Tuy Phước Tây) bày tỏ: “Khi đội ngũ nghệ sĩ, nghệ nhân được quan tâm, người học nghệ thuật truyền thống được hỗ trợ, các đoàn hát bội không chuyên có thêm điều kiện hoạt động thì “vốn quý” cha ông để lại sẽ tìm được lớp trẻ kế thừa”.
