Vì vậy, việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, làng được thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế từng địa bàn, bảo đảm ổn định đời sống dân cư và yêu cầu quản lý khu vực biên giới.
Đến nay, các xã biên giới đã hoàn thành việc lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo đề án sắp xếp, tổ chức lại thôn, làng theo Kế hoạch số 206/KH-UBND và phương án của UBND tỉnh về sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh năm 2026.
Đề án được xây dựng trên cơ sở đánh giá thực trạng dân cư, hạ tầng giao thông, điều kiện phát triển KT-XH và các yếu tố đặc thù về văn hóa, nhận được sự đồng thuận cao của người dân.
Sắp xếp nhưng không máy móc
Tại xã Ia Púch, ông Đắc Văn Cự (làng Brang) bày tỏ sự thống nhất với phương án hợp nhất làng Brang (81 hộ dân), làng Bỉh (113 hộ dân) cùng 180 hộ dân thuộc các đội sản xuất, nông trường, doanh nghiệp chưa thuộc thôn, làng nào để thành lập làng Brang mới.
“2 làng chung một tuyến đường, bên này là làng Brang, bên kia là làng Bỉh. Dân số cả hai làng không nhiều nên việc nhập lại sẽ thuận lợi hơn cho công tác quản lý và sinh hoạt” - ông Cự chia sẻ.
Bà Bùi Thị Loan - Phó Bí thư Chi bộ làng Bỉh - cho hay, tương đồng về dân cư, phong tục tập quán và đời sống văn hóa là cơ sở tạo sự đồng thuận. Việc lấy ý kiến được thực hiện công khai thông qua phát phiếu đến từng hộ dân kết hợp tuyên truyền trực tiếp.
Dự kiến sau sắp xếp, số lượng thôn, làng tại các xã biên giới giảm từ 49 còn 36 đơn vị; nhiều địa bàn đặc thù vẫn được đề xuất giữ nguyên để bảo đảm hiệu quả quản lý và ổn định đời sống người dân.
Làng Tang (xã Ia Chia) có 42 hộ với 154 nhân khẩu, quy mô nhỏ nhất trong số các làng được đề xuất giữ nguyên trên địa bàn tỉnh, song không thuộc diện sáp nhập.
Ông Siu Thu - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Tang - cho hay, hiện làng vẫn còn 19 người mang di chứng của bệnh phong. Dù nhiều năm không ghi nhận ca bệnh mới hoặc tái phát, việc duy trì đơn vị quản lý riêng vẫn cần thiết để bảo đảm công tác chăm sóc, hỗ trợ và thực hiện chính sách an sinh phù hợp.
Tương tự, thôn Cửa Khẩu (xã Ia Dom) cũng được đề xuất giữ nguyên dù chỉ có 155 hộ dân. Đây là địa bàn nằm trong khu vực Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh, giữ vai trò quan trọng về quốc phòng - an ninh cũng như phục vụ hoạt động xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu và thương mại biên giới.
Mặt khác, các cụm dân cư trong thôn phân bố khá xa nhau, có nơi cách hơn 10 km; nếu sáp nhập sẽ gây khó khăn cho công tác quản lý và giải quyết thủ tục hành chính.
Tại xã Ia Mơ, làng Ring (100 hộ) và làng Khôn (131 hộ) có quy mô dân số không lớn, nhưng nằm cách nhau gần 18 km; tuyến giao thông kết nối chủ yếu là đường đất nên việc đi lại gặp nhiều khó khăn.
Bên cạnh yếu tố khoảng cách, mỗi làng còn có lịch sử hình thành, đặc điểm dân cư và các giá trị văn hóa riêng cần được gìn giữ. Đây là những căn cứ để địa phương đề xuất giữ nguyên hiện trạng.
Chủ động kiện toàn nhân sự
Cùng với hoàn thiện đề án sắp xếp thôn, làng, các xã vùng biên giới đang khẩn trương rà soát, bố trí nhân sự cho các thôn, làng mới sau sắp xếp, tổ chức lại, nhằm bảo đảm bộ máy cơ sở vận hành thông suốt.
Ông Nguyễn Văn Lâm - Phó Chủ tịch UBND xã Ia Púch - cho biết, Ban Thường vụ Đảng ủy xã đã thành lập tổ công tác khảo sát, đánh giá tình hình, tham mưu xây dựng đề án thành lập chi bộ và phương án nhân sự cho các thôn, làng mới.
Trên cơ sở năng lực, uy tín và điều kiện thực tế của từng cán bộ, địa phương sẽ lựa chọn nhân sự phù hợp để giới thiệu, đề nghị chỉ định các chức danh trong cấp ủy chi bộ; đồng thời xây dựng phương án đối với trưởng thôn và trưởng ban công tác Mặt trận.
Tại xã Ia Nan, phương án nhân sự cũng được tính toán cụ thể. Theo Chủ tịch UBND xã Nguyễn Trọng Quỳnh, địa phương dự kiến bố trí 21 người hoạt động không chuyên trách tại các thôn, làng mới; thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách theo quy định đối với trường hợp dôi dư. Xã cũng dự kiến bố trí 70 người trực tiếp tham gia hoạt động ở thôn, làng và giải quyết chế độ nghỉ việc đối với 20 trường hợp.
Đối với xã Ia Mơ, Chủ tịch UBND xã Trần Quyết Thắng cho biết, việc rà soát, lựa chọn nhân sự được thực hiện công khai, dân chủ, tuân thủ quy định hiện hành, ưu tiên những người có năng lực, trách nhiệm và uy tín trong cộng đồng.
Sau sắp xếp, xã dự kiến bố trí 11 người hoạt động không chuyên trách tại các thôn, làng mới; giải quyết chế độ đối với 4 trường hợp dôi dư, đồng thời bố trí 27 người trực tiếp tham gia hoạt động ở thôn, làng và thực hiện chế độ nghỉ việc đối với 13 trường hợp.
Việc sắp xếp thôn, làng ở khu vực biên giới không chỉ hướng đến tinh gọn bộ máy mà còn đặt mục tiêu giữ vững sự ổn định của cộng đồng dân cư. Cùng với sự đồng thuận của người dân và sự chủ động chuẩn bị nhân sự, các địa phương đang tạo nền tảng để các đơn vị mới sớm ổn định tổ chức, nâng cao hiệu quả quản lý sau sắp xếp.
