Lợi thế từ vùng nguyên liệu lớn
Gia Lai có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng thuận lợi để phát triển nhiều loại cây trồng quy mô lớn. Các ngành hàng chủ lực như cà phê, sầu riêng, chanh dây, hạt điều, hồ tiêu… đang từng bước phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung gắn với chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có khoảng 108.987 ha cà phê, sản lượng hàng năm đạt 341.022 tấn; 8.425 ha hồ tiêu, sản lượng 26.632 tấn; 40.226 ha điều, sản lượng 38.125 tấn; 8.932 ha sầu riêng, sản lượng 50.054 tấn; 5.382 ha chanh dây, sản lượng 90.575 tấn; 9.742 ha chuối, sản lượng 217.960 tấn.
Những năm gần đây, cùng với việc duy trì, mở rộng diện tích các loại cây trồng chủ lực, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân trên địa bàn tỉnh từng bước xây dựng các chuỗi liên kết gắn sản xuất với tiêu thụ.
Ngành nông nghiệp tỉnh cũng tập trung chuẩn hóa quy trình sản xuất, xây dựng mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói cho các loại cây trồng chủ lực, hướng đến nâng cao chất lượng và khả năng tiếp cận các thị trường xuất khẩu.
Tuy nhiên, sản xuất ở một số khu vực vẫn còn nhỏ lẻ; tỷ lệ sản phẩm được chứng nhận chưa cao; nhiều mặt hàng nông sản vẫn xuất khẩu ở dạng thô, chưa qua chế biến sâu. Vì vậy, giá trị mang lại chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế sẵn có.
Mới đây, đoàn công tác của Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp Nông nghiệp Việt Nam khu vực miền Trung - Tây Nguyên, Công ty CP Tà Lùng Quang Minh (tỉnh Cao Bằng), đại diện Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng cùng một số doanh nghiệp Trung Quốc đã khảo sát, làm việc với các đơn vị và doanh nghiệp tại Gia Lai nhằm tìm kiếm cơ hội hợp tác đầu tư, chế biến và xuất khẩu hàng hóa sang thị trường Trung Quốc.
Đoàn đã làm việc với Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Gia Lai, khảo sát Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh, Khu Công nghiệp Nam Gia Lai và một số doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh nông sản xuất khẩu.
Tại xã Ia Dom, qua khảo sát hoạt động sản xuất, kinh doanh hạt điều, đoàn ghi nhận sản lượng hạt điều sản xuất tại địa phương và nguồn nguyên liệu nhập từ các tỉnh Đông Bắc Campuchia mỗi năm đạt trên 200.000 tấn.
Tuy nhiên, do chưa có nhà máy chế biến tại chỗ, phần lớn nguyên liệu phải vận chuyển đi nơi khác để phơi, chế biến trước khi xuất khẩu, làm phát sinh thêm chi phí vận chuyển và logistics.
Từ thực tế này, các doanh nghiệp Trung Quốc bày tỏ sự quan tâm đến khả năng đầu tư nhà máy chế biến hạt điều tại địa phương. Nếu được triển khai, dự án có thể góp phần giảm chi phí vận chuyển, nâng giá trị sản phẩm và tạo điều kiện xuất khẩu trực tiếp qua Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng, tiếp cận thị trường Trung Quốc.
Đoàn cũng đến khảo sát trang trại sầu riêng gần 350 ha cùng nhà máy chế biến của Xí nghiệp 30/4 tại xã Ia Tôr. Nhà máy được đầu tư hệ thống dây chuyền tách múi, kho lạnh cấp đông nguyên quả, phục vụ chế biến và bảo quản sản phẩm. Trang trại sầu riêng được sản xuất theo quy trình hữu cơ, với 2 giống chủ lực là Musang King và Monthong.
Việc kết nối với Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng và các doanh nghiệp Trung Quốc mở thêm cơ hội để sản phẩm sầu riêng của đơn vị tiếp cận trực tiếp thị trường này trong những năm tới.
Mở thêm hướng xuất khẩu trực tiếp
Qua các buổi khảo sát, làm việc, doanh nghiệp hai bên đều mong muốn tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp sản xuất, chủ trang trại, đơn vị cung ứng vật tư, khoa học công nghệ, chế biến và doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Mục tiêu là từng bước hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ thông qua các hợp đồng cung ứng, dịch vụ, chế biến và bao tiêu sản phẩm.
Ông Đặng Đình Phúc - Giám đốc Công ty TNHH MTV Phi Long Gia Lai (phường Hội Phú) cho biết, mỗi năm, công ty thu mua, chế biến và tiêu thụ trên 60.000 tấn cà phê nhân xanh. Tuy nhiên, lượng hàng xuất khẩu trực tiếp mới chiếm khoảng 10%.
Bên cạnh cà phê nhân, công ty đã đầu tư hệ thống chế biến cà phê rang xay từ nguồn nguyên liệu được tuyển chọn nhằm nâng cao giá trị, chất lượng sản phẩm.
Theo ông Phúc, Trung Quốc là thị trường có tiềm năng và dư địa lớn. Việc kết nối trực tiếp với các doanh nghiệp nhập khẩu sẽ giúp doanh nghiệp giảm khâu trung gian, mở rộng đầu ra và nâng cao hiệu quả kinh tế. Hiện doanh nghiệp đã thuê 2,5 ha đất tại Khu Công nghiệp Nam Gia Lai để đầu tư xây dựng nhà máy chế biến.
Sau khi tìm hiểu năng lực sản xuất, một số doanh nghiệp Trung Quốc cũng bày tỏ mong muốn tiến tới ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Công ty TNHH MTV Phi Long Gia Lai, qua đó mở rộng thị trường xuất khẩu cà phê.
Ông Nguyễn Dũng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp Nông nghiệp Việt Nam khu vực miền Trung - Tây Nguyên - cho biết: Gia Lai có nhiều ngành hàng nông sản chủ lực như cà phê, hồ tiêu, chanh dây, cao su, sầu riêng… với vùng nguyên liệu lớn và đa dạng.
Qua chuyến khảo sát, Hiệp hội cùng Công ty CP Tà Lùng Quang Minh và các đối tác Trung Quốc đánh giá Gia Lai có nhiều tiềm năng để phát triển sản xuất, chế biến và mở rộng thị trường xuất khẩu.
Theo ông Dũng, thời gian tới cần thúc đẩy các doanh nghiệp chuyển những nội dung trao đổi thành thỏa thuận, cam kết hợp tác cụ thể; đồng thời tăng cường kết nối đầu tư vào khâu chế biến, logistics và tiêu thụ.
Việc hình thành tuyến kết nối trực tiếp từ vùng nguyên liệu Gia Lai qua Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng được kỳ vọng sẽ rút ngắn đường đi của nông sản vào thị trường Trung Quốc, giảm khâu trung gian, tiết giảm chi phí và nâng cao giá trị hàng hóa xuất khẩu của địa phương.
Trong chuyến làm việc tìm hiểu cơ hội hợp tác phát triển kinh tế, xuất nhập khẩu hàng nông sản, Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp Nông nghiệp Việt Nam Khu vực miền Trung - Tây Nguyên đã trao bảng ghi nhận Tấm lòng vàng nhân đạo cho Công ty CP Tà Lùng Quang Minh vì đã đồng hành cùng Hiệp hội thực hiện chương trình thiện nguyện góp phần xoa dịu nỗi đau cho những nạn nhân chất độc da cam tỉnh Gia Lai năm 2026.
Ông Nguyễn Dũng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp Nông nghiệp Việt Nam khu vực miền Trung- Tây Nguyên (thứ 3 từ trái sang) trao bảng ghi nhận Tấm lòng vàng nhân đạo cho lãnh đạo Công ty CP Tà Lùng Quang Minh. Ảnh: ĐVCC
