Tỉnh định hướng phát triển có chọn lọc, hiệu quả và bền vững, gắn với điều kiện đất đai, môi trường, quốc phòng - an ninh và khả năng tiếp nhận của hệ thống điện.
Dư địa còn lớn
Từ nay đến năm 2030, toàn tỉnh có 39 dự án điện gió trong các quy hoạch đã được phê duyệt, với tổng công suất 2.954 MW (không tính Nhà máy điện gió Yang Trung đã hoàn thành xây dựng nhưng đang hoàn tất các điều kiện để vận hành thương mại).
Trong số này, 32 dự án (tổng công suất 2.495 MW) đang được khảo sát, khoan địa chất và thực hiện các thủ tục đầu tư, xây dựng; 4 dự án (tổng công suất 342 MW) đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và đang chuẩn bị hồ sơ đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư; 2 dự án (tổng công suất 77 MW) đang được thẩm định chủ trương đầu tư; 1 dự án (công suất 40 MW) đang hoàn thiện hồ sơ để trình chấp thuận chủ trương đầu tư.
Theo điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Gia Lai thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được cập nhật ngày 23-7-2026, tiềm năng điện gió của tỉnh được xác định ở mức 15.285 MW, gồm điện gió trên bờ và gần bờ.
Đây là dư địa đáng kể để tỉnh tiếp tục phát triển nguồn năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, tiềm năng chỉ có thể trở thành nguồn điện thực tế khi các dự án được chuẩn bị và triển khai đồng bộ với hạ tầng truyền tải, đấu nối và khả năng giải tỏa công suất.
Chuẩn bị đồng bộ từ đầu
Từ thực tế một số dự án đang gặp khó khăn về đấu nối và truyền tải, yêu cầu đặt ra là phải tính toán các điều kiện liên quan ngay trong quá trình chuẩn bị dự án.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hữu Quế, việc phát triển nguồn điện phải gắn với khả năng đấu nối, giải tỏa công suất và tiến độ đầu tư hạ tầng truyền tải. Các dự án mới cần được chuẩn bị đồng bộ về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, xây dựng, môi trường và năng lực tài chính.
Cùng với đó là yêu cầu về thiết kế kỹ thuật, tiến độ xây dựng nhà máy, trạm biến áp và đường dây đấu nối. Các nội dung liên quan hợp đồng mua bán điện, điều độ, nghiệm thu và thử nghiệm cũng cần được chuẩn bị sớm để hạn chế tình trạng nhà máy hoàn thành nhưng chưa thể vận hành thương mại.
Từ thực tế triển khai dự án, ông Trần Minh Dũng - Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Phong điện Chơ Long, Tổng Giám đốc Công ty CP Phong điện Yang Trung, cho rằng, sự phối hợp giữa DN với các cơ quan chức năng có ý nghĩa quan trọng trong quá trình hoàn thiện thủ tục và đáp ứng các yêu cầu để dự án được triển khai.
DN ghi nhận sự hỗ trợ, phối hợp của UBND tỉnh, Sở Công Thương, Công ty Truyền tải điện 3, Truyền tải điện Gia Lai và các cơ quan liên quan trong quá trình tháo gỡ vướng mắc.
Hiện nay, tỉnh đang định hướng tập trung vào những khu vực có tiềm năng gió, trong đó chú trọng những vùng đất đá, đất thoái hóa, khan hiếm nước, không thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi nhưng có điều kiện phát triển điện gió.
Việc lựa chọn khu vực phát triển phải đồng thời bảo đảm sử dụng đất hiệu quả, phù hợp quy hoạch và hạn chế ảnh hưởng đến các hoạt động sản xuất khác.
Đối với các dự án đang triển khai, UBND tỉnh đã yêu cầu nhà đầu tư xây dựng kế hoạch thực hiện cụ thể, xác định các mốc tiến độ và cam kết triển khai. Nhà đầu tư phải hoàn thiện các thủ tục pháp lý, huy động nguồn lực, thiết bị, bảo đảm chất lượng, khối lượng và tiến độ; đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương trong quá trình thực hiện dự án.
Các khó khăn, vướng mắc phát sinh được UBND tỉnh yêu cầu phản ánh qua Sở Công Thương để tổng hợp, phối hợp xử lý. Các cơ quan chuyên môn tiếp tục giải quyết những vấn đề thuộc thẩm quyền về đất đai, giải phóng mặt bằng và đầu tư; ngành điện rà soát khả năng đấu nối, giải tỏa công suất và nhu cầu đầu tư hệ thống truyền tải.
Hướng đến phát triển có chọn lọc
Theo định hướng của tỉnh, phát triển điện gió phải phù hợp với quy hoạch điện quốc gia, khả năng đấu nối và giải tỏa công suất; đồng thời bảo đảm hiệu quả sử dụng đất, môi trường, quốc phòng - an ninh và hiệu quả đầu tư.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hữu Quế nhấn mạnh, định hướng phát triển điện gió theo hướng có chọn lọc, hiệu quả và bền vững. Đây cũng là cơ sở để tỉnh khai thác lợi thế về năng lượng gió nhưng không tách rời các điều kiện về hạ tầng và khả năng tiếp nhận của hệ thống.
Hiệu quả từ các dự án đang vận hành cho thấy nguồn năng lượng này đã tạo ra những đóng góp cụ thể. 19 dự án điện gió đang vận hành thương mại với tổng công suất 1.153 MW hiện đóng góp khoảng 576 tỷ đồng/năm vào ngân sách của tỉnh.
Nếu các dự án đang triển khai được thực hiện đúng tiến độ và đáp ứng các điều kiện để vận hành, nguồn điện bổ sung sẽ góp phần đáp ứng nhu cầu phụ tải, tăng nguồn điện sạch và giảm phát thải khí nhà kính.
Các dự án cũng tạo việc làm trong quá trình xây dựng và nhu cầu lao động kỹ thuật khi vận hành. Việc đầu tư dự án tại các khu vực nông thôn, vùng xa có thể kéo theo việc đầu tư, hoàn thiện hạ tầng giao thông, điện và hạ tầng phục vụ sản xuất, sinh hoạt.
Theo Sở Công Thương, bình quân 1 MW điện gió có thể đóng góp cho ngân sách tỉnh khoảng 500 triệu đồng/năm. Đây là một trong những nguồn lực đóng góp cho phát triển địa phương khi các dự án đáp ứng đầy đủ điều kiện để vận hành.
Với tiềm năng được xác định ở mức 15.285 MW, tỉnh có dư địa để phát triển thêm nguồn điện gió. Vấn đề đặt ra là lựa chọn dự án phù hợp, chuẩn bị đồng bộ các điều kiện và bảo đảm nguồn điện phát triển gắn với lưới truyền tải.
Khi những điểm nghẽn hiện tại từng bước được tháo gỡ, tiềm năng điện gió mới có điều kiện được khai thác hiệu quả, góp phần bổ sung nguồn điện, tăng nguồn thu và tạo thêm động lực cho phát triển KT-XH của tỉnh.
