Ủy ban châu Âu (EC) vừa ban hành Quy định (EU) 2026/2133 về áp dụng biện pháp tự vệ tạm thời đối với một số sản phẩm thép điện định hướng dạng hạt (GOES) và các sản phẩm liên quan. Quy định có hiệu lực từ ngày 25-9-2026 và được áp dụng trong 155 ngày, đến ngày 26-2-2027.
Theo Bộ Công Thương, Việt Nam nằm trong danh sách các nước đang phát triển được loại trừ khỏi biện pháp tự vệ tạm thời của EU do có lượng nhập khẩu không đáng kể. Đây là điểm đáng chú ý đối với các doanh nghiệp Việt Nam đang hoặc có kế hoạch đưa sản phẩm thép điện vào thị trường EU.
Biện pháp của EU được thiết kế dưới hình thức hạn ngạch thuế quan kết hợp với ngưỡng giá. Đối với hàng hóa thuộc diện áp dụng, khi giá nhập khẩu thấp hơn ngưỡng quy định, phần chênh lệch có thể phải chịu thuế tự vệ; hàng hóa cũng được quản lý theo hạn ngạch trong thời gian áp dụng biện pháp.
Do Việt Nam được loại trừ, thép điện có xuất xứ Việt Nam không chịu biện pháp tự vệ tạm thời nói trên. Điều này giúp hàng Việt tránh được những hạn chế bổ sung về hạn ngạch và khoản thuế tự vệ được thiết kế cho các nguồn cung thuộc phạm vi điều chỉnh.
Lợi thế này đặc biệt đáng lưu ý trong bối cảnh EU đang tăng cường các biện pháp kiểm soát dòng thép nhập khẩu. EC cho biết lượng nhập khẩu GOES và các sản phẩm thép liên quan vào EU đã tăng mạnh, từ 135.140 tấn năm 2021 lên 297.079 tấn năm 2025. Riêng GOES tăng từ 101.617 tấn lên 227.396 tấn trong cùng giai đoạn.
Tuy nhiên, việc được loại trừ không đồng nghĩa thép Việt Nam được hưởng một mức thuế nhập khẩu ưu đãi mới. Lợi thế ở đây là sản phẩm không nằm trong phạm vi của biện pháp tự vệ tạm thời mà EU bắt đầu áp dụng từ ngày 25-9.
GOES là loại thép điện được sử dụng chủ yếu trong các thiết bị điện, đặc biệt là máy biến áp, có vai trò trong truyền tải điện. EC đánh giá đây là sản phẩm quan trọng đối với an ninh hạ tầng năng lượng của EU.
Quy định mới của EU cũng cho thấy thị trường này đang đặc biệt quan tâm đến nguồn gốc và chuỗi cung ứng thép. Từ ngày 1-10-2026, EU sẽ áp dụng yêu cầu nhà nhập khẩu phải cung cấp bằng chứng về quốc gia “nấu chảy và đúc” đối với một số sản phẩm thép nhập khẩu, trong đó chứng thư thử nghiệm của nhà máy (MTC) phải thể hiện quốc gia nấu chảy, đúc và số mẻ luyện.
Vì vậy, bên cạnh lợi thế không chịu biện pháp tự vệ tạm thời đối với GOES, doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ về xuất xứ, quy trình sản xuất và khả năng truy xuất nguồn gốc để đáp ứng yêu cầu của nhà nhập khẩu EU.
Bộ Công Thương khuyến nghị các bên liên quan tiếp tục theo dõi diễn biến vụ việc và phối hợp, cập nhật thông tin với Cục Phòng vệ thương mại để được hỗ trợ kịp thời.
